Trần Hoàng Blog

Nước Nga trong vòng tay của quá khứ huy hoàng (9-5-2022)

Posted by hoangtran204 trên 07/09/2022

Cứ tưởng như đang đọc về nhà cầm quyền Hà Nội và nhân dân miền Bắc.

Lê Thọ Bình is with Bình Lê Thọ.

9-5-2022 

LỜI GIỚI THIỆU:

Đây là bài viết của TS Trần Công Tâm, người có quốc tịch Nga và gần cả đời sống và việc tại Nga (trước khi ông qua đời). Bài viết này từ 09/05/2015. Tuy nhiên, bài viết này cho đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự, nên xin được chép lại (trừ một vài thay đổi nhỏ, nội dung và các số liệu được giữ nguyên).

Buổi sáng ngày 09/05/2015, qua TV tôi có xem cuộc duyệt binh hoành tráng kỷ niệm 70 năm ngày Chiến thắng phát xít Đức tổ chức tại Hồng Trường Moskva. Sau đó cùng người thân tôi ra phố mừng lễ chiến thắng. Phải nói là ngày lễ Chiến thắng 09/05 là một ngày lễ hết sức đặc biệt và thiêng liêng đối với mọi người Nga. Thật là khó để diễn tả trọn vẹn niềm hứng khởi, phấn khích của họ trong ngày lễ này. Khác với thường lệ khá đăm chiêu, u uất và hướng nội, vào ngày 09/05, đi đâu chúng ta cũng có thể gặp những bộ mặt cởi mở, thân thiện, những nụ cười hân hoan của người Nga. Đó là ngày mà mọi tấm lòng Nga đều rộng mở, tất cả đối xử với nhau như bạn bè, như anh em một nhà. Cả Moskva tràn ngập trong nắng xuân, rực trời hoa và những làn điệu hào hùng tha thiết.

Đi đâu ở Moskva và mọi thành phố Nga khác, cũng gặp được nhiều nhóm người Nga nam nữ mọi lứa tuổi, tụ tập ngẫu nhiên vui vẻ, tự phát nhẩy múa theo điệu nhạc của những bài hát “Ngày Chiến thắng”, “Kachiusha” và những bài hát của những năm chiến tranh như “Chiếc khăn xanh”, “Những con họa my”, “Đàn sếu bay qua”, “Đêm đen sâu thẳm”, …Tôi chợt thấy đôi chút buồn tủi vì ở Việt Nam, cả đời tôi chỉ một lần được chứng kiến bầu không khí phấn khích chung đều khắp như vậy tại Hà Nội, vào ngày 30/04/1975. Tất cả đã khiến tôi có nhiều cảm xúc vui buồn lẫn lộn và muốn chia sẻ đôi điều suy nghĩ về nước Nga, về Việt Nam trước đây và hiện nay.

VUI BUỒN VỀ NƯỚC NGA

Tôi rất vui vì thấy người Nga vẫn giữ được sự lạc quan và tự trọng, lòng tự hào và hồn cốt vững vàng của mình, dù rằng họ đã phải trải qua vô vàn bi kịch thảm khốc trong thế kỷ 20-21. Trước hết, đó là thất bại cay đắng trong Thế chiến I (1914-1918), dẫn đến Biến cố Cách mạng 1917, là ngòi nổ cho cuộc Nội chiến ý thức hệ vô cùng đẫm máu (1917-1922), kết thúc bằng cuộc ly hương vĩ đại của giới quý tộc tinh hoa Nga.

Ngay sau khi Nội chiến kết thúc, từng bước Stalin đã thiết lập một chế độ độc tài toàn trị, bắt đầu bằng cuộc lưu đầy trí thức tinh hoa năm 1922, tiếp đến là cuộc tập thể hóa để tiêu diệt tận gốc tầng lớp chủ nông trại (kulak), với hậu quả kinh khủng là nạn đói (1932-1933) làm 7-8 triệu người chết. Chỉ vài năm sau nạn đói này, vào những năm 1937-1939, chính quyền Stalin đã tiến hành hàng loạt cuộc thanh trừng tàn bạo trong bộ máy chính quyền, hàng ngũ quân đội và với dân thường. Và cũng chỉ ít lâu sau đó, cuộc Chiến tranh Vệ quốc (1941-1945) đã bắt đầu, một cuộc chiến hết sức khốc liệt với tổn thất nhân mạng chưa từng thấy trong lịch sử nhân loại. Cuối cùng là sự sụp đổ của Liên Xô 1991, một đòn chí mạng đối với người Nga “gà công nghiệp”. Còn sự hỗn loạn kinh khủng sau khi Liên Xô sụp đổ (1992-2000), khiến họ hoàn toàn tê liệt mất phương hướng. Cuộc sống vừa mới khá lên, niềm hy vọng tương lai vừa chợt xuất hiện, thì cuộc đối đầu hiện nay với phương Tây vì vấn đề Ukraina lại “ập đến” và rõ ràng chưa có hồi kết.

Tôi buồn vì thấy người Nga vẫn tiếp tục đứng ngoài dòng chủ lưu của các dân tộc phát triển trên thế giới. So với tiềm năng tài nguyên thiên nhiên và trí tuệ rất to lớn của mình, mức sống, dân trí vẫn chưa cao, và hoàn toàn không tương xứng. Thực tế hiên nay nước Nga ngày càng cô lập, các giá trị phổ quát về tự do báo chí, dân chủ và nhân quyền đã được Hiến định và Pháp định, nhưng vẫn chưa được thực thi. Sau khi Liên Xô sụp đổ, nước Nga đã và đang bỏ phí nhiều cơ hội, không sử dụng được tiềm năng tài nguyên, trí tuệ vĩ đại của mình và lợi thế của người đi sau để phát triển.

THẾ CHIẾN II VÀ CHIẾN THẮNG CỦA LIÊN XÔ

Trong Thế Chiến II, nhân dân Liên Xô đã có những đóng góp to lớn cho chiến thắng của phe Đồng Minh đối với nước Đức Hiller. Chiến thắng Stalingrad của Hồng Quân cùng với chiến thắng của Quân đội Đồng Minh trong trận El Alamein lần thứ hai ở Bắc Phi đều được giới sử học toàn thế giới coi là những chiến thắng bước ngoặt đảo ngược tình thế với nước Đức Hitller trong Thế Chiến II.

Có điều là để chiến thắng nước Đức Hiller và góp phần giải phóng châu Âu, nhân dân Liên Xô đã phải trả một giá khủng khiếp (gần 27 triệu sinh mạng, trong đó gần 20 triệu dân thường). Tỷ lệ người chết trên số dân chỉ đứng sau Ba Lan.

Chế độ độc tài toàn trị Stalin là nguyên nhân chính của cái giá quá cao phải trả này. Vào những năm 1939-1940 do bản tính đa nghi của Stalin, hàng loạt tướng lĩnh Hồng Quân, hơn một nửa số chỉ huy cấp trung đoàn, sư đoàn đã bị thanh trừng. Có thể nói là Đội ngũ chỉ huy cao cấp Hồng Quân đã bị vô hiệu hóa gần như toàn bộ.Thêm nữa do quá tin vào Hiệp ước Bất tương xâm Xô-Đức Molotov-Ribbentrop, cuối 1940 Stalin đã ra lệnh rút quân ra khỏi vùng biên giới Liên Xô – Ba Lan (do Đức chiếm đóng). Và Stalin cũng không thúc đẩy kịp thời quá trình hiện đại hóa trang bị vũ khí và khí tài của Hồng Quân. Đồng thời cũng do quá tin vào hiệp ước trên và bị tình báo Đức đánh lạc hướng, Stalin đã bỏ qua cảnh báo từ các nguồn tình báo Xô Viết, về việc ngày 22/06/1941 quân Đức sẽ tấn công Liên Xô. Vì vậy, Hồng Quân ở khu vực biên giới Xô – Đức không được đặt vào tình trạng báo động, Kết quả là Liên Xô hoàn toàn bất ngờ khi Đức tấn công. Điều này dẫn đến những tổn thất kinh hoàng của Hồng Quân trong những tháng đầu chiến tranh. Đó là bi kịch rất lớn của nhân dân Nga mà Stalin phải chịu trách nhiệm chính.

Sau khi góp phần chiến thắng Hitler và giải phóng châu Âu khỏi nước Đức phát xít. Liên Xô, Mỹ, Anh đã phân chia khu vực ảnh hưởng của mình ở châu Âu. Sau đó, Stalin đã từng bước áp đặt mô hình Xô Viết lên các nước Đông Âu thuộc khu vực ảnh hưởng Liên Xô và tách biệt những quốc gia này ra khỏi sự phát triển chung châu Âu. Đó là một bi kịch lịch sử trong thế kỷ 20, không chỉ cho các nước này, cho châu Âu, cho thế giới, mà cả cho ngay chính người Nga. Trong con mắt các dân tộc châu Âu, đặc biệt là các nước Đông Âu, người Nga không những đã đánh mất hào quang của người giải phóng. Ngược lại, sự thất bại của mô hình kinh tế xã hội Xô Viết, đã khiến người Nga bị người dân các nước Đông Âu oán trách như một kẻ “áp bức”. Trong nhiều năm và qua nhiều thời kỳ theo dõi sách báo, truyền thông, và gần đây là phát biểu trên các trang mạng xã hội Nga, tôi thấy cách đánh giá của người Nga về tầm vóc và vai trò của Chiến thắng nước Đức Hitler đối với dân tộc và lịch sử Nga, nước Nga là khá nhất quán. Sự khác nhau chỉ ở chỗ đánh giá mức độ và nguyên nhân của những tổn thất to lớn mà nước Nga đã phải gánh chịu.

Sau chiến tranh Liên Xô cũng đã xây dựng rất nhiều tượng đài kỷ niệm chiến thắng hùng vĩ để lại cho hậu thế. Chiến thắng Đức Hitller luôn là một trong những niềm tự hào to lớn nhất của các thế hệ người Nga.

SO SÁNH NGA VỚI MALAYSIA

Cách đây ít lâu, khi comment một bài viết của ông Hiệu Minh trong hieuminh.org, sau khi ông đi thăm Điện Biên Phủ. Nhân thấy ông Hiệu Minh bàn về tượng đài hoành tráng ở Điện Biên Phủ và các tượng đài khác ở khắp đất nước Việt Nam, tôi đã làm một so sánh nhỏ giữa Nga và Malaysia:

– Năm 1957 khi Liên Xô phóng thành công Sputnik vệ tinh đầu tiên của nhân loại, thì Malaysia được Anh Quốc trao trả độc lập và Liên bang Malaysia ra đời.

– Malaysia lúc đó là một nước bé nhỏ hoàn toàn vô danh ở Đông Nam Á xa xôi có GDP thu nhập TB khoảng $150/người năm. Trong khi GDP thu nhập TB của Liên Xô đã vào khoảng $3600/người năm (khoảng 40% Mỹ lúc đó).

– Năm 1990 thu nhập TB Nga khoảng $9000; Malaysia là $2500.

– Năm 2014 thu nhập TB Nga $17.000; Malaysia là $18.500.

– Tốc độ tăng trường kinh tế TB của Malaysia từ 1957-2005 là 6,5%.

– “Năm 1991, Thủ tướng Malaysia đương thời là Mahathir bin Mohamad phác thảo ý tưởng của ông trong “Tầm nhìn 2020″, theo đó Malaysia sẽ trở thành một quốc gia công nghiệp hóa vào năm 2020. Thủ tướng thứ sáu là Najib Razak nói rằng Malaysia sẽ đạt đến tình trạng nước phát triển vào năm 2018, sớm hơn so với mục tiêu vào năm 2020” (Wiki). Như chúng ta biết Malaysia có một nền kinh tế khá cân đối và đa dạng.

-Tốc độ tăng trường kinh tế của Nga cao nhất khoảng 6,5% là giai đoạn 1999-2004. Năm 2015 dự kiến tăng trưởng âm (từ 3-4,5%). Như chúng ta biết Nga hiện nay vẫn thuộc hàng các nước đang phát triển và xét về cơ cấu kinh tế thì xếp hàng cuối trong BRICS – nhóm các nước đang phát triển hàng đầu thế giới với một nền kinh tế gần như “độc canh dầu khí” rất dễ bị tổn thương.

– Năm 2014 GDP Nga $2200 tỷ (nền kinh tế 11 thế giới); Malaysia $550 tỷ (29).

– Theo dự báo của ngân hàng HBSC vào năm 2050, các nền kinh tế Nga và Malaysia sẽ có thứ hạng tương ứng là 16 và 21. Nghĩa là gần như đồng hạng về kích thước nền kinh tế. Nhưng nếu tính GDP TB trên đầu người thì tỷ lệ Malaysia so với Nga sẽ khỏang 2.5/1.

– Năm 2014 số công bố khoa học quốc tế/đầu người đăng trên các tạp chí khoa học uy tín đạt chuẩn ISI của Malaysia đã vượt chỉ tiêu này của Nga.

Malaysia không có và chắc là sẽ không bao giờ có những tượng đài kỷ niệm chiến thắng hùng vĩ như ở Nga. Nhưng họ có những đài kỷ niệm khác cho hậu thế như Tòa tháp đôi Petronas nổi tiếng chẳng hạn.

Cách đây ít lâu, tôi đưa những so sánh này lên một forum thuộc loại “trí tuệ’’ trên mạng internet Moskva. Thông tin này làm bạn đọc Nga bị shock ghê gớm. Tôi đã bị ném đá rất nhiều mặc dù không có những phản bác thuyết phục. Phần lớn những ý kiến phản biện cho rằng, sự bứt phá của Malaysia là nhờ vị trí địa lý, chiều kích đất nước nhỏ, khí hậu ôn hòa và khả năng “nhanh nhậy” nắm bắt thời cơ để tích cực phục vụ các đại gia dầu lửa Ả Rập. Tóm lại Malaysia là một mô hình thành công ít có giá trị nói chung, và đối với người Nga nói riêng, càng ít giá trị tham vấn.

Chỉ một số nhỏ bạn đọc Nga thừa nhận nguyên nhân chính trong sự thành công của Malaysia, là nằm ở thể chế chính trị và kinh tế hiện đại ưu việt, cho phép chống tham nhũng hiệu quả, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, thu hút tốt đầu tư trong ngoài nước, làm nền tảng cho phát triển bền vững.

Thái độ này đối với tôi là dễ hiểu, vì người Nga xưa nay vốn chỉ hay được (bị) hoặc quen (thích) so sánh mình với người Mỹ, người Đức, Anh và Pháp. Lòng kiêu hãnh dân tộc thái quá làm người Nga mất khả năng tự nhìn mình một cách khách quan, bằng con mắt của các dân tộc khác. Tâm thức này thường gặp ngay cả ở các trí thức Nga học vấn rất cao, những người có điều kiện đi khắp thế giới.

NƯỚC NGA ĐI VỀ ĐÂU

Có thể nói là hơn 20 năm sau khi Liên Xô sụp đổ mà người Nga vẫn tiếp tục bị cầm tù bởi hoài niệm về quá khứ huy hoàng và cách tư duy gắn liền với quá khứ đó. Tóm lại là vẫn lạc hậu trầm trọng về tư duy. Xin phép nêu một trường hợp cụ thể điển hình.

Từ 07/05 đến 28/12/2008 kênh TV “Russia”và Cty truyền thông VID, đã tổ chức một cuộc Trưng cầu dư luận với tiêu đề “Những cái tên biểu tượng cho nước Nga”. Việc thăm dò ý kiến được tiến hành trong số các khán giả truyền hình, thính giả truyền thanh và cư dân mạng internet, để chon lựa 100 tên tuổi nhân vật tiêu biểu nhất của nước Nga mọi thời đại. Cách làm này tương tự như cuộc lựa chon 100 nhân vật tiêu biểu nhất nước Anh do TV Anh tiến hành trước đó. Ngày 28/12/2008, kết quả thu đã được công bố trên kênh TV “Russia” trong chương trình “Tuần tin tức”. Số phiếu và tên tuổi 4 nhân vật hàng đầu như sau:

1) 524.575 phiếu bầu cho Alexandr Nevsky, anh hùng dân tộc Nga có công chặn đưng cuộc Đông Tiến của các hiệp sĩ Teuton Đức.

2) 523.766 phiếu bầu cho Piotr Stolypin, nhà cải cách kinh tế vĩ đại thời Xa Hoàng Nikolai II (trước Thế Chiến I) theo đường lối kinh tế thị trường kiểu phương Tây.

3) 519.071 phiếu bầu cho Joseph Stalin, nhà độc tài lãnh đạo Liên Xô xây dựng thành công nền kinh tế chỉ huy hùng mạnh và chiến thắng Đức Hitller Đông Tiến.

4) 516.608 phiếu bầu cho Alexander Pushkin, nhà thơ số một của nước Nga. Người chịu ảnh hưởng mạnh của văn hóa phương Tây và có công đặt nền móng cho thơ ca hiện đại Nga theo phong cách Phương Tây.

Kết quả này thể hiện rất rõ hai khuynh hướng đối lập thường trực đã có từ mấy trăm năm nay trong xã hội Nga:

– Nga là hạt nhân của khối các nước Đông Slavo và có con đường đi riêng khác với châu Âu (chủ nghĩa Đại Nga).

– Nga là một bộ phận của châu Âu và văn hóa Nga là bộ phận của văn hóa châu Âu.

Sau khi Liên Xô sụp đổ rất nhiều tài liệu về tội ác của Stalin và các cộng sự của ông đã được bạch hóa. Đồng thời, ở nước Cộng hòa Georgia (Gruzia) quê hương mình, dưới thời các TT Chevanadze và Saakashvili, Stalin đã bị giải thiêng và dứt khoát lên án.

Việc Stalin cho đến tận bây giờ vẫn được người Nga tôn vinh là một “bất ngờ” không chỉ đối với cả thế giới mà chính cả đối với người Nga. Nó thể hiện bản chất nghịch ngược của tư duy Nga và sự mâu thuẫn của một nhận thức vẫn bị quá khứ kìm hãm.

Rất nhiều người Nga một mặt thì lên án ông như một nhà cai trị tàn bạo sắt máu, nhưng mặt khác lại ngưỡng mộ ông, như một nhà quản trị tài ba, hiệu quả. Hay ngưỡng mộ ông như một bàn tay sắt lãnh đạo cứng rắn phù hợp với căn tính Nga, đã giúp họ xây dựng được “một cõi sơn hà riêng biệt”, đi theo con đường riêng, khác châu Âu và có thể thách thức được Phương Tây “cao ngạo và thối rữa”.

Điều này cũng giúp chúng ta hiểu tại sao bất cứ nhà lãnh đạo Nga nào muốn được người Nga ủng hộ mặc định, thì người đó phải “cương” với phương Tây. Và hiểu được tại sao Gorbachev lại bị người Nga “ghét” đến thế.

Nguồn gốc tư tưởng Đại Nga, chủ nghĩa sứ mệnh Nga, chủ nghĩa CS Nga và việc người Nga tự coi họ là Đế quốc La Mã III, truyền nhân của Đế quốc La Mã, được trình bầy rất mạch lạc sáng sủa trong tác phẩm “Russian Idea” (Русская идея) hay là “Tư tưởng Nga” của triết gia – nhà văn Nga Nikolai Berdyaev. Một trong những nhà triết học được các nhà chính trị hàng đầu Nga trong đó có TT Putin ưa thích.

Sau khi Liên Xô sụp đổ, về mặt nhận thức và thế giới quan, có thể nói trí thức Nga hiện nay xa cách trí thức phương Tây hơn thời Liên Xô khá nhiều. Nghịch lý? Vâng.

Trí thức Nga ngày nay, nhất là những người theo chủ nghĩa Đại Nga cảm nhận họ thuộc về nền văn hóa, văn minh với một hệ giá trị khác với hệ giá trị phương Tây. Xin hãy nhớ lại tác phẩm“The Clash of Civilizations” hay là “Sự va chạm của các nền văn minh” của Samuel Huntington. Đó có thể là lý do tại sao TT Putin người chủ trương xây dựng một ý thức hệ và không gian “Thế giới Nga” lại được người Nga ủng hộ nhiều “bất thường” như vậy.

TT Putin và các cộng sự thế hệ ông có công lớn trong việc ổn định và vực dậy nước Nga từ tình trạng hỗn loạn thời TT Yeltsin. Họ đã sử dụng khá hợp lý thu nhập cao từ việc giá dầu hỏa thế giới tăng mạnh, để nâng cao đời sống người Nga và khôi phục lại vị thế và tiếng nói của nước Nga trên thế giới. Tạo cho nước Nga một Quí dự trữ ngoại tệ dắt lưng khá lớn.

Nhưng đồng thời trong 15 năm từ khi TT Putin nắm quyền, họ đã thất bại trong chương trình hiện đại hóa kinh tế Nga. Họ đã đẩy nước Nga vào mô hình kinh tế khai thác tài nguyên như hiện có. Mô hình kinh tế thậm chí lạc hậu hơn nền kinh tế sản xuất hàng hóa thời Xô Viết. Bản chất kinh tế Nga hiện nay là một nền kinh tế độc canh dầu khí rất dễ tổn thương, vì nước Nga không thể tự mình quyết định được giá dầu khí. Đồng thời đó cũng lại là một nền kinh thế tư bản độc quyền nhà nước, trong đó khu vực các doanh nghiệp vừa và nhỏ ngày càng teo tóp. Tóm lại, những thành tố hoàn toàn không thể là nền tảng tốt để phát triển bền vững.

Ngoài ra, tham nhũng trở thành quốc nạn có xu hướng ngày càng tăng. Các chỉ tiêu về môi trường kinh doanh, an sinh xã hội kể cả tuổi thọ trung bình đều rất thấp. Minh bạch, tính hiệu quả của công quyền, tự do báo chí và nhân quyền đều còn tụt hậu xa so với mặt bằng chung thế giới.

Kết quả là gần 25 năm sau khi Liên Xô sụp đổ, giới tinh hoa Nga đã đưa nước Nga vào một tình trạng bế tắc nặng nề.

Thứ nhất, điều này thể hiện ở việc nước Nga hiện nay không hề có một dự án chiến lược mạch lạc sáng sủa, minh bạch, rõ ràng và khả thi nào cho tương lại.

Thứ hai, toàn bộ hệ thống chính trị Nga hiện nay phụ thuộc rất lớn vào những phẩm chất trí tuệ, uy tín và thể trạng của TT Putin. Thế nhưng trên chính trường Nga hiện nay, chúng ta không nhìn thấy bóng dáng rõ ràng nào của người kế thừa TT Putin. Có thể nói là vai trò lịch sử của TT Putin và các cộng sự thế hệ ông đã kết thúc. Để hiện đại hóa, nước Nga cần một thế hệ lãnh đạo mới với một thế giới quan khác và hướng tới một hệ giá trị khác.

Trong lịch sử của mình, để thay đổi nhận thức người Nga cần những cú huých kiểu như thất bại trong chiến tranh Crimea (1853-1856) giữa Nga với Anh, Pháp và Thổ Nhĩ Kỳ, đã dẫn đến việc hủy bỏ chế độ nông nô năm 1861. Hay là thất bại trong chiến tranh Nga-Nhật 1905, đã dẫn đến việc hình thành chế độ Quân chủ lập hiến ở Nga.

THAY CHO LỜI KẾT

Việc so sánh một cách hình thức Nga và Malaysia dù khập khễnh đến mấy cũng cho chúng ta thấy một vài điều- Quá khứ huy hoàng, lịch sử phong phú không đương nhiên bảo đảm cho tương lai tốt đẹp. Nếu đặt chúng xuống chân làm bệ đỡ, thì người ta có thể nhìn xa trông rộng, thuận lợi cho việc đi nhanh, đi xa (như Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan). Còn nếu đặt chúng lên đầu để rồi luôn ngước nhìn, thì chỉ vướng tầm mắt, ngăn chúng ta không thể nhìn được về phía trước, về tương lai. Ngoài ra, hiển nhiên là nếu luôn đeo vác nặng nề hành trang lịch sử, thì khó có thể đi nhanh. Thậm chí còn bị kìm giữ vì các chuẩn mực lỗi thời.

– Malaysia là một nước tự biết phận nhỏ của mình trong bàn cờ các nước lớn. Vì không vướng bận hành trang lịch sử quá khứ huy hoàng, lại biết bơi theo dòng chủ lưu do cả thế giới tạo dựng, và học được cách lướt sóng của các huấn luyện viên giỏi, nếu kiên trì không bơi tắt đón đầu, thì Malaysia rồi sẽ hóa rồng.

– Một nước lớn như Nga nếu vẫn thích bơi theo dòng riêng do mình tự đào, tự khơi, lại với hành trang quá khứ nặng nề thì sẽ bị ngửi khói của Malaysia còn lâu.

– Một nước nhỏ đeo nhiều hành trang quá khứ huy hoàng, suốt ngày ngước nhìn tự ngưỡng mộ, còn bơi thì theo kiểu riêng “tự biên tự diễn” không cần huấn luyện viên, lại còn thích bơi tắt đón đầu, thì dù có cố bơi theo dòng chủ lưu cũng dễ vừa bơi vừa bị “sặc nước’’. (Tác giả muốn ám chỉ CHXHCN Việt Nam chăng ? Trần Hoàng ghi chú)

Advertisement

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các bạn đọc sẽ được hiện ra.

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.

 
%d người thích bài này: