Trần Hoàng Blog

►Khi Người Rơm là phụ nữ — Hành trình đến miền đất hứa,trục xuất 2 lần!

Posted by hoangtran204 trên 30/10/2019

 

 

 

Image may contain: one or more people and outdoor

Christine Nguyen

Nhiều bạn cho biết BBC Tiếng Việt bị chặn ở Annam và đề nghị mình post bài này lên.

Vầng, thì post, bài được thực hiện từ đầu tháng 7/2010. Hơn 9 năm trôi qua, nhưng xem ra tình hình vẫn rất là “tình hình”.

Sau bài này, nghĩa là sau tháng 7/2010, mình không có bất cứ liên hệ nào tới đề tài này nữa vì “thần kinh chịu đựng có hạn”.

Khi Người Rơm là phụ nữ

Vào một ngày nắng ấm cuối xuân, chúng tôi đã tiếp cận được 2 người rơm tại công viên Villemin quận 10 Paris. Đó là hai phụ nữ còn rất trẻ, dưới 20 tuổi và khá xinh. Nhưng đấy là những điều chúng tôi ghi nhận được sau khi đã tiếp xúc, chuyện trò. Còn ấn tượng ban đầu khi nhìn thấy họ thì hoàn toàn khác hẳn.

Họ đi đứng xiêu vẹo, quần áo tả tơi hoàn toàn giống hình ảnh của những người bù nhìn bằng rơm được sử dụng lâu ngày trên cánh đồng. Mặt mũi đầu tóc xơ xác bơ phờ. Họ đói và hôi. Mùi hôi của họ thật khủng khiếp đấm thẳng vào mũi chúng tôi.

Em Tr, 17 tuổi, cho chúng tôi biết các em từ một nơi gần thủ đô Prague của Czech, được đưa đến công viên Villemin này cả tuần nay, và các em uống nước lã cầm hơi là chính. T, 19 tuổi, với vẻ lúng túng, ngại ngần khi nhìn thấy được phản ứng tự nhiên của tôi, em cho biết đã 10 ngày nay các em chưa hề được tắm rửa mà một trong hai em lại đang trong chu kỳ kinh nguyệt của phụ nữ.

Khi tôi tỏ ý ái ngại khả năng các em sẽ mắc phải bệnh viêm nhiễm phụ khoa, em T cho biết vì đi theo đường bộ từ Trung Quốc sang nên có những lần cả nửa tháng các em không tắm gội, không làm vệ sinh ngay cả “trong những ngày ấy” và vẫn phải “đóng thuế” bằng thân xác trải dài qua những lộ trình “đường cỏ” cho các tay chăn dắt đường dây và các thành phần khác. “Kinh khủng lắm ạ, ban đầu em còn không chịu nổi mùi hôi hám từ chính cơ thể của em, nhưng rồi cũng phải cố mà quen thôi,” T nói.

Hôm ấy, các em đang đợi người trong đường dây đưa đến một địa điểm gần cảng Calais chờ cơ hội để “nhảy bãi”, tức là bám trên những chiếc xe tải chở containner để trốn sang Anh Quốc.

Vào rừng

Gặp và nghe những chuyện của hai em Tr và T, chúng tôi quyết định trở lại các cánh rừng quanh cảng Calais một lần nữa.

Một góc rừng Grande Synthe, đây là khu rừng gần nhất dẫn đến cảng Calais, cách cảng khoảng 40 km nên có rất nhiều khu vực trong rừng bị các nhóm người rơm chiếm đóng.

Vẫn những lều trại tạm bợ, nhếch nhác, nhưng lớp người cũ của lần trước không còn một ai. Số người lần này có ít hơn, và cũng “trẻ hóa” hơn nhiều. Tất cả cùng đang tìm cơ hội trốn được đến nước Anh “lao động” với giấc mơ có vài nghìn bảng gửi về nhà mỗi tháng, đầu tiên là để chuộc lại những quyển sổ đỏ đang thế chấp ở ngân hàng, sau đấy sẽ là một cuộc đổi đời cho cả dòng họ.

H, một phụ nữ Hà Tây 35 tuổi để lại chồng và 2 con, từ Cộng hòa Czech đến cánh rừng Grande Synthe này được khoảng 1 tháng. Cô cho biết tuy vấn đề thực phẩm và vệ sinh cá nhân tương đối ổn thỏa nhờ vào trợ giúp nhân đạo của các tổ chức từ thiện địa phương, nhưng là phụ nữ, H thường xuyên phải đối mặt với những cơn khủng hoảng vì bị bắt buộc phải quan hệ thân xác với những gã thanh niên có gốc Trung Đông, Nam Á vá một số nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ đang có mặt trong rừng.

Khi tôi hỏi tại sao những người trong nhóm không bảo vệ cho nhau, H nói: “Chúng nó rất hung dữ, nơi rừng rú này mạnh ai nấy lo thân, em mà chống cự lại thì đến xác cũng không còn”.

Theo chúng tôi được biết, những thanh niên hung dữ nói trên thuộc thành phần bất hảo vô nghề nghiệp có gia đình sinh sống tại Pháp, thậm chí có những kẻ đến từ Anh. Chúng tụ tập thành từng nhóm lập lều trại ở bất cứ nơi nào có người rơm Việt Nam tập trung với mục đích “xin đểu” tất cả những gì có thể “xin” được của những người rơm này, từ thực phẩm, quần áo đến cả thân xác của người rơm phụ nữ.

Vừa “xin đểu”, những thanh niên này vừa chi phối và kiểm soát tất cả các hoạt động của các nhóm người rơm theo những mệnh lệnh bí mật nào đấy từ các tay chăn dắt đường dây người rơm.

Cũng như lần trước, tiếp xúc với nhóm 5 người rơm chưa đầy 15 phút, chúng tôi liền bị một đám thanh niên gốc Trung Đông và Nam Á bao vây đe dọa và hành hung “nhè nhẹ”. Khi đám thanh niên này ngang nhiên có những hành động rất sỗ sàng với cả một phụ nữ đứng tuổi như tôi giữa ban ngày, tôi nhìn H và thấy một đôi mắt đầy vẻ chịu đựng và sợ hãi, đôi mắt cho tôi biết những nỗi đau mà H phải trải qua trong những ngày đi tìm miền đất mơ.

Rời Grande Synthe, chúng tôi đến rừng Tétéghem, cách cảng Calais khoảng 50 km về phía Đông Nam và gặp được C, một nữ người rơm gốc Thanh Hóa 22 tuổi, mới thử sức “nhảy bãi” lần đầu tối hôm trước thất bại vừa quay về trại. Sau ít phút chuyện trò với chúng tôi, em bức xúc kể: “Cháu bám trên mui bạt xe tải, khi xe chạy cháu mới thật sự thấy tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào, mà tai nạn có nghĩa là chết, thậm chí là chết không toàn thây”.

Khoảng 18 giờ, chia tay các em mà không biết phải chúc các em điều gì. Khi ra đến bìa rừng, chúng tôi gặp một đôi nam nữ mới được “xuống hàng” đang dò tìm đường vào lán trại. Những thanh niên gốc Trung Đông đang lượn lờ quanh đấy không thèm che giấu cái nhìn thèm thuồng trước con mồi mới. Tôi chợt nhớ đến chuyện một phiên dịch viên từ thiện kể về những phụ nữ lỡ có thai bất đắc dĩ trên con đường đi làm người rơm đã phải khốn đốn như thế nào để giải quyết bào thai đó, có khi nguy hiểm đến tính mạng.

Chặng về chúng tôi ghé qua rừng Angre, một khu rừng cách cảng Calais 50 km và gần Paris nhất (hơn 160 km). Có lẽ do phải bất đắc dĩ đón tiếp sự quan tâm của nhiều nhóm truyền thông Pháp cũng như quốc tế nên lán trại chỗ này đã được giải tán. Được biết hiện tại, trại đã được “ai đó” dời sang góc khác của khu rừng, kín đáo hơn nhiều.

Nơi đặt trại trước đây chỉ còn lại vài dấu tích của bếp lò dã chiến, của sàn nước tạm bợ. Tất cả những dấu vết khác gần như mất hẳn với sức sống của thiên nhiên, nhanh chóng trả lại cho rừng màu xanh bất diệt.

—————————-

Nguồn: bài và ảnh của Christine Nguyen trên BBC

_________________

 

Sau khi đọc tin 39 người thiệt mạng trên đường đến Anh,mình thấy bản thân mình trong đó rất nhiều,nhưng kết cục mình thì tốt hơn họ 1 chút.Là còn sống để trở về.

Mình sẽ kể lại câu chuyện của mình,đến giờ sau 4 tháng bị trục xuất về việt nam mình cũng không bao giờ có thể quên được những ngày tháng ấy.

———————————–PHẦN 1————————————-

Tại sao nguy hiểm vậy thậm chí đánh đổi cả tính mạng mà vẫn cứ đi?

Nhiều người cho rằng với 1tỷ chi phí bỏ ra để đi ở việt nam có khi tốt hơn rất nhiều. Đúng thật là nếu bạn có sẵn 1tỷ thì đúng như vậy, nhưng đa số là không có mà hầu như đều phải đi vay ít nhất cũng 50%.

Lương thợ cứng làm nail ở anh sẽ tầm 80_100tr sau 1.5 năm trung bình sẽ hết nợ. Đa số người di dân là thanh thiếu niên mình gặp nhiều bạn 14tuổi mà gd cũng cho đi rồi. Vì trẻ tuổi nếu qua được đó an toàn và được ở lại thì nói từ “đổi đời” chắc cũng không quá. Tất nhiên là không chơi bời quá mức.

Nhưng “Vinh quang nào cũng có giá của nó”.Bước chân đi là đã đánh đổi tat cả mọi thứ ở Vnam rồi.Mấy ae mình hay nói với nhau.Đi k biết ngày về ,thậm chí bố mẹ mất cũng chưa chắc đã có thể về ngay được.Và cái giá cao nhất là tính mạng và tiền bạc.
_____

Hành trình đến miền đất hứa, trục xuất 2 lần!

Lần 1: Vượt rừng Nga

_Học hết lớp 11 bố mẹ mình tìm câch xin visa bay thẳng qua pháp rồi sang Anh nhưng do quá trẻ nên mình xin hụt visa Pháp,về nhà và chuẩn bị để đi bộ theo đường Nga.Mình xin visa qua Nga theo diện du lịch olympic và đợi ở nga mất 3 tháng,sau đó lên xe ô tô đi ra biên giới,chuẩn bị vượt rừng đêm qua latvia.

Đêm mùa đông trong rừng nga tuyết rơi dày đến đầu gối. Đoàn có 7 người theo chân 1 người Nga dẫn đường,đang đi thì có 1 người trong đoàn thấy ánh đèn liền kêu polite vậy là thằng dẫn đường nó sợ nó bỏ trốn để lại 7 ae mình ở lại trong rừng,không điện thoại,la bàn.

Mấy ae ở lại 1 đêm,nhưng không ngủ nổi vì tuyết rời dày và lạnh.Bao nhiêu đồ đạc trong balo lúc đi do phải nấp cảnh sát,rồi vũng lầy nên bọn mk phải vứt lại hết đi người không.Đợi mãi trời cũng sáng,mà không thấy dẫn đường quay lại,đói mệt mấy ae phải tự tìm cách ra khỏi rừng.Ban ngày tuyết rơi dày đặc xung quanh là màu trắng, mấy ae cứ đi và đi. Không biêt trong rừng có ma dắt hay không nhưng bọn mình cứ đi 3 ngày 3 đêm mà chỉ loanh quanh 1 chỗ (đi rồi lại về chỗ cũ). Đói ngắt táo dại van con sot trong rừng ăn, khát nước thì mình bốc tuyết ăn. Tối mệt thì gục xuống tuyết.

Đến ngày thứ 4 tưởng chừng bỏ mạng lại trong rừng vì chân mình sau 3 ngày đi rơi mất dày lúc nào không biết, chân không còn cảm giác nữa,gục xuống thì 1 anh người Hà nội kéo mình dậy bât mình phải đi tiếp.

Và may mắn cũng đến. Mấy ae cuôi cùng sau 4 ngày cũng tìm ra đương quốc lộ. Nhưng đợi mãi mới có 1 xe bus nhưng lại là xe biên phòng nga( nhưng ae mình không hề biết) cho đến khi đưa bọn mình về đồn. Biên phòng Nga hỏi thông tin,nhưng do sợ bị trục xuất về nên mấy ae mình không khai thì bị vả chảy máu mồm.

Đến đêm lúc sơ hở chỉ có 2 người già trông nên mấy ae mình bỏ trốn,nhưng ra ngoài lạnh,không có tiền không vẫy được xe nên đành quay lại gõ cửa biên phòng.Hôm sau bọn mình được đưa đến trại tị nạn cho trẻ em.Họ cũng cho khám y tế, bác sỹ bảo chân mình chỉ cần đi thêm nửa ngày nữa là phải cưa chân.

– *3 tháng trong trại Nga là 3 tháng tra tấn cực hình tinh thần.Đi đường Nga k phải cọc tiền nhưng khi bị bắt thì “nhục” khổ nói.Sáng dậy sớm đọc 10lần Lenin sau đó họ cho ăn sáng,ăn xong mấy ae mình bị nhốt trong 1 căn phòng 10m2,có 1 chiếc tivi chiếu chương trình của Nga.

Cả ngày ở trong đó,chỉ lúc ăn và đi vệ sinh là được ra một lát. Nhưng đi vệ sinh cũng phải đợi đúng giờ mới được đi. Được viết thư gửi về nhà với giá gần 600k 1 bức. Nói chuyện chỉ được nói thầm. Nói to là ăn đòn hoặc bị phạt đứng nửa ngày.

Thời gian cứ trôi như vậy 3 tháng trời để đợi làm lại hộ chiếu về việt nam.Đã có 1 vụ tự tử người việt tại phòng bên cạnh phòng bọn mình do không chịu nổi.Mỗi lần nhìn ra ngoài khung sắt tuyết rơi,bọn mình lại khóc.Khóc cho số phận minh thật bất lực.Và rồi cuối cùng bọn mình cũng được trở về việt nam mà như thoát khỏi địa ngục vậy.

Lần 2: Vượt rừng thổ, eo biển Hy Lạp
Sau khi bị trở về từ nga và ăn cái tết xong 15 ngày sau mình lại khăn gói quay trở lại Anh bằng đường khác.Lần này mình nhập cảnh Thổ nhĩ kỳ.Ở lại thổ 2 hôm mình nhập 1 đoàn 30 người cả phụ nữ và trẻ em các nước trung đông cũng có. Đến eo biển giữa Thổ và hy lạp họ cho cả đoàn 30 người lên 2 chiếc thuyền phao,loại bơm tay và tự chèo vượt biển. Đến giữa biển thấy cá mập, mấy đứa trẻ phải bịt mắt lại cho đỡ hét. Nhưng đến nửa đường bọn mình bị cảnh sat Thổ bắt, nhốt giam 24h sau đó được thả. Lại chờ đợi và đi lại.

Lần này họ cho đoàn mình đi đường rừng.Họ dặn chuẩn bị lương thực cho 1 ngày đường. Thế nhưng khi vào rừng thì bị động bọn mình phải ở trong rừng ngày thì nằm dưới ánh nắng gắt. Đêm mới di chuyển,do không đi được đường tắt nên phải đi vòng nên thời gian xa hơn.Hết đồ ăn,nước uống. Đói mệt.

Đi gần 3 ngày mới đến biên giới. Thi thoảng lại gặp ánh đèn biên phòng, mỗi lần như vậy phải nằm sát đất, cỏ gai đâm xước xát chảy máu hết cả. Rồi lúc băng qua đường quốc lộ thì phải chạy thục mạng,” tủm…tủm….tủm” cứ người này nhảy theo người kia thụt xuống đầm do tối không thấy đường,lúc chạy mình bị miếng sắt đâm thủng mũi dày may không mất chân. Luc này đi chỉ bằng ý chí thôi,ở lại là chết.

Cứ vậy chạy đến nửa đêm thì bọn mình đến biên giới Hy Lạp. Đợi xe đến đón nhưng họ không đến ngay lại phải ở thêm 1 đêm nữa trong rừng. Vừa đói khát,vừa mệt. Trời lại mưa to,ngày thì nằm nắng, đêm thì mưa, rét run cầm câp, mình mút hết nước trên lá cây cũng chẳng thấm tý nào. Cả đoàn bị mê sảng. Rồi thiếp đi không biết gì nữa. Đến sáng hôm sau Xe nó đón. Nó nhét 12 người vào chiếc xe 4 chỗ, chạy liên tục 4 tiếng.

Mình nằm cốp với 3 người,1 anh say xe ói ngay trong cốp.L úc đấy có khi chết còn sướng hơn. Xe chạy vào sâu hy lạp thì xe mình bị hỏng giữa đường, vứt xe đó rồi cả đoàn lại chạy bộ. Thì lại bị cảnh sát hy lạp họ tóm.

Sau đó bọn mình bị cho vào trại tị nạn,rồi ra toà.Hầu hết ai cũng bị bắt ở lại trại 6 tháng nếu k xin được ở lại sẽ bị trục xuất. Mình ở chung phòng với 1 a trong đoàn và 5 người afganistan.

Ở trong trại 2 hôm mấy người afga họ rủ hai ae mk trốn trại.Tường rào cao 4m thép gai.Đêm đến cảnh sát họ đi kiểm tra 1 lượt.Cả đám ra đạp cửa sắt sân tập sau đó lấy chăn quấn lại vắt qua hàng rào,tất cả đều bị gai thép cứa chảy máu,nhưng k chạy là bị bắt,chuông báo động kêu lên cảnh sát họ đuổi theo. Cả đám chạy thục mạng. Nhờ trời tối mà bọn mình thoát. Chạy vào rừng đi liên tục ven rừng 30km sau đó liên lạc tìm cách về Athen. Công nhận Athen đẹp, con gái càng đẹp nữa( mỗi lần có 20€ thôi, đấy là mình nghe nói vậy ))) )

Về đợi ở kho tại Athen 1 tháng có chuyến,lần này họ cho mình đi tàu cá để vượt biển qua Ý, lênh đênh trên biển gần tuần,trên tàu có 30 người như mình thì nghe tiếng bụp* bụp* vào thân tàu.Thôi cả lũ nghĩ cướp biển thì chết chắc,lúc sau thấy polite nó xuống lúc đấy mới thở phào.

Sau đó lại bị trả về hy lạp. Rồi sau đó mình đợi Athen 11 tháng tìm đường khác đến Đức rồi qua Pháp là cuối năm 2018. Tưởng chừng sau ngần ấy gian nan,đến Pháp là mình đã xong đến 80% đích rồi.T hế nhưng” cuộc sông luôn cho ta những điều bất ngờ”.

3.Chờ đợi ở Pháp

Trong những ngày gần tết mọi người ở nhà đang chuẩn bị đón tết thì bên Pháp cuộc sống 24/24 ở trong kho, xem phim chơi bài cho nhanh hết ngày,như tù nhân giam lỏng, chỉ chờ được mong chóng đến nơi sớm nhất.

Cái đêm 30 tết giao thừa thì mấy đứa mình bị đuổi ra ngoài vì kho bị động.Chúc tết bố mẹ xong,lau những giọt nước mắt rồi mang ít quần áo ra ngoài đường.Mấy ae tìm chỗ ngủ cho qua đêm,ở nhà ga,bến tàu.Lạnh,không ngủ nổi,mấy ae lại kể chuyện vui,chuyện csong.Lại có thêm ý chí hơn.

Nhảy hết kho này đến kho khác,biên tắc giá bị đội lên cao, đợi gần 1tháng mình cũng được lên công. Đường dây nó hẹn tối đi công VIP chỉ hơn 10 người. Mấy ae khăn gói lên đường bắt taxi.1 xe cho 6 người đi từ paris về calais là 600€ tầm 300km( lái taxi ở quận 13 giàu vãi luôn )).

Điểm hẹn 1 đường mòn sâu giữa cánh đồng,bọn mình đợi dưới cái lạnh tê tái mùa đông Pháp 3h rồi lên công. Lúc nhảy vào trong trời đất ơi gần 40 người ngồi lúc nhúc không thể duoi Chân.Mấy a bên cạnh khoe:” A nhảy lần này lần thứ 9 rồi,lại bị lừa lên công bạt,đi cho vui thôi em chứ ra cảng nó quét nhiệt không qua được đâu. Lúc đó mới biết công mình đi là loại “rẻ rách nhât-công bạt”

Xe lăn bánh gần 1 tiếng đến cảng Cherbourg thì bị chó ngửi mùi,và tất cả bị cs Pháp dắt về đồn.Sợ hãi,lo lắng trục xuất gánh trên vai khoản nợ gần nửa tỷ để đến Pháp.Bị giam,phụ nữ con gái nhiều người khóc lóc van xin.Nhưng may mắn chúng tôi được thả ra hết ngay rạng sáng hôm đó sau khi lăn vân tay.Vài người trong số chúng tôi bị lộ vân tay và có giấy phải rời khỏi pháp trong 30 ngày.Đêm hôm đó chúng tôi lại thức trắng ở ga tàu,lạnh nhưng vui…..hôm sau trở lại paris

Thời gian cứ thế trôi,người đưa bọn tôi đi nhiều lần hứa đi công VIP,công điện tử,…. Nhưng 4 lần tôi đi đều là công bạt.Nhưng lần cuối cùng của tôi thì tôi lại không được may mắn khi bị bắt ở cảng Calais do lộ vân tay của đợt xin visa hụt vào Pháp.Thế là họ cho tôi chuyển về trại tị nạn Lille.

3.Cuộc chiến tinh thần ở trại Lille và gánh nặng khi trở về

Không giống như ở trai Nga, trại tị nạn ở Pháp chúng tôi được đối xử rất tốt,phải nói là họ rất tốt,rất văn minh.Ngày nào cũng có dọn phòng thay ga đệm,có phòng xem phim,chơi thể thao,….nhưng an ninh cực nghiêm ngặt.Tooi đã tìm câch trốn nhưng không thể.

Chỗ tôi có 1 anh nữa người Hưng Yên ở cùng,hai ae chỉ ở chung với nhau 3 tháng nhưng mỗi người 1 số phận nhưng nó là cái số đôi khi phải chấp nhận dù có cố gắng đến dâu.Dù không bị tra tấn đánh đập nhưng cái gánh nặng nợ nần nó khiến hai ae già đi cả chục tuổi.

Nhà a cùng tôi cắm nhà để vay tiền đi.Hoàn cảnh khó khăn,tôi thì đỡ hơn chút.Trong trại tôi cố gắng liên lạc về paris,về nhà rồi cho những ae ở trại khác xem tình hình,bọn tôi ra toà 4-5 lần, nhưng đều thất bại và đợi ngày về việt nam vì lí do lộ vân tay.Nhưng số đen là luật Pháp mới thay đổi tăng thời hạn giam giữ từ 45 ngày lên 90 ngày nên đến ngày thứ 50 tôi và a Hưng Yên được áp tải ra sân bay về nước dù có không muốn.Nên đã bị chuyển trại là 99% về nước.

Trở về Việt Nam, tất cả mọi người đều mừng vì tôi còn lành lặn trở về.Nhưng tim đau như cắt bắt đầu lại cuộc sống ở vnam thật khó khăn với tôi,thực sự rất khó.Nhưng số rồi nên không thể khác được.

Anh quốc đúng là thiên đường, từ cuộc sống đễn văn hoá, nhưng thực sự để đến được đó bạn sẽ phải trả cái giá cực kì đắt nếu bạn không có kiến thức như tôi, đâm đầu đi như bao người, không có tìm hiểu kĩ chuẩn bị kĩ,thì thất bại sẽ cực kì cay đắng.

Tôi nghĩ so với hàng chục nghìn người vượt biên thành công thì con số 39 kia chẳng thấm vào đâu, tỷ lệ rất nhỏ bé, nhưng biết đâu trong cuộc chơi may rủi này nó lại rơi vào chính mình thì sẽ thế nao?

Muộn quá rồi, phần tiếp theo mình viết sẽ là Nhưng lần dưới bãi Súng kề đầu, và những kỉ niệm khó quên!

Cre: Linh Phương

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các bạn đọc sẽ được hiện ra.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: