Trần Hoàng Blog

►Rủi ro tài khóa ngày càng gia tăng: Thâm hụt ngân sách cao và nợ công tăng nhanh (26-3-2019)

Posted by hoangtran204 trên 28/03/2019

Chi thường xuyên đang ngày càng gia tăng và chiếm tỷ trọng lớn, liên tục cao khoảng 70% kể từ năm 2008…thâm hụt ngân sách cao và nợ công tăng nhanh là một trong những rủi ro vĩ mô lớn nhất của nền kinh tế… Hội thảo Khoa học quốc gia về đánh giá kinh tế Việt Nam năm 2018 và triển vọng năm 2019: Hướng tới chính sách tài khóa bền vững và hỗ trợ tăng trưởng, diễn ra ngày 25.3.2019

 

 

Rủi ro tài khóa ngày càng gia tăng

daibieunhandan.vn

08:54 | 26/03/2019
“Thâm hụt ngân sách cao và nợ công tăng nhanh hiện nay là một trong những rủi ro vĩ mô lớn nhất của nền kinh tế, đồng thời làm hạn chế các lựa chọn của Chính phủ trong việc đưa nền kinh tế thoát khỏi vùng trũng suy giảm và tiến vào quỹ đạo tăng trưởng mới”. Đây là đánh giá của GS.TS. Trần Thọ Đạt, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân tại Hội thảo Khoa học quốc gia về đánh giá kinh tế Việt Nam năm 2018 và triển vọng năm 2019: Hướng tới chính sách tài khóa bền vững và hỗ trợ tăng trưởng, diễn ra ngày 25.3.

Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp tiệm cận ngưỡng 25%

Tại hội thảo, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế Quốc dân Trần Thọ Đạt cho biết, trong giai đoạn khoảng 10 năm gần đây, Việt Nam luôn duy trì quy mô chi tiêu công ở mức cao, trong khi nguồn thu ngân sách không đủ để bù đắp, do vậy thâm hụt ngân sách nhà nước (NSNN) thường xuyên ở mức cao. Thực trạng này ảnh hưởng tới tăng trưởng dài hạn, ổn định kinh tế vĩ mô và khả năng chống chọi với các cú sốc của nền kinh tế.

Theo ông Trần Thọ Đạt, cải thiện môi trường kinh doanh có dấu hiệu chững lại, khu vực kinh tế tư nhân tiếp tục gặp khó khăn trong phát triển; lạm phát và tỷ giá, mặc dù nằm trong phạm vi điều chỉnh dự kiến, nhưng còn chịu nhiều sức ép; dư địa chính sách tiền tệ bị thu hẹp, rủi ro tài khóa ngày càng gia tăng. Chính phủ cũng không còn nhiều không gian tài khóa cho việc thực hiện các biện pháp kích cầu cần thiết khi nền kinh tế gặp khó khăn. Ông Đạt nhấn mạnh, thâm hụt ngân sách cao và nợ công tăng nhanh là một trong những rủi ro vĩ mô lớn nhất của nền kinh tế, đồng thời làm hạn chế các lựa chọn của Chính phủ trong việc đưa nền kinh tế thoát khỏi vùng trũng suy giảm và tiến vào “quỹ đạo” tăng trưởng mới.

Cụ thể, quy mô chi NSNN của Việt Nam đang ở mức cao. Tỷ trọng tổng chi/GDP năm 2018 mặc dù có giảm so với năm 2017 nhưng vẫn ở mức trên 30%. Chi cân đối NSNN/GDP cũng ở mức cao 28,34%, chỉ giảm nhẹ so với năm 2017 và cao hơn nhiều so với trung bình giai đoạn 5 năm 2013 – 2017. Trong tổng chi cân đối NSNN, chi thường xuyên đang ngày càng gia tăng và chiếm tỷ trọng lớn, liên tục cao khoảng 70% kể từ năm 2008. Trong khi đó, tỷ trọng đầu tư công đã giảm xuống (hiện chỉ chiếm khoảng 25% tổng chi cân đối NSNN), và việc sử dụng đầu tư công vẫn dàn trải và chưa hiệu quả. Gần đây, những khoản chi trả nợ (gồm cả lãi và gốc) đang ngày càng gia tăng và có thể ảnh hưởng đến tính bền vững của NSNN trong tương lai.


Toàn cảnh hội thảo

Áp lực về chi dẫn tới áp lực tăng thu. Tuy nhiên, tốc độ tăng thu cân đối NSNN trung bình giai đoạn 2016 – 2018 giảm (trung bình 9,9% mỗi năm so với 11,4% giai đoạn 2011 – 2015 và 21% giai đoạn 2005 – 2010). Điều này phản ánh một phần thực trạng các nguồn thu thiếu bền vững trong những năm qua như thu từ dầu thô, tài nguyên, thu từ các hoạt động xuất nhập khẩu suy giảm trong khi thu nội địa khó khăn do tăng trưởng kinh tế thấp.

Tuy rằng kinh tế tăng trưởng tốt hơn trong năm 2018, bán vốn DNNN và bán các tài sản nhà nước gia tăng, nhưng tỷ lệ thâm hụt ngân sách năm 2018 ở mức 3,67% GDP, tăng hơn so với năm 2017, mặc dù vẫn nằm trong ngưỡng Quốc hội phê duyệt (3,7%). Điều này phản ánh chi tiêu và kỷ luật tài khóa trong năm 2018 vẫn chưa được cải thiện. Thâm hụt ngân sách cao qua các năm đã khiến nợ công tăng lên nhanh chóng. So với nhiều nước đang phát triển thì Việt Nam thuộc nhóm có tỷ lệ nợ công cao. Tỷ lệ nợ công trên GDP khoảng 61,4% năm 2018, vẫn nằm trong mức trần nợ công 65% mà Quốc hội cho phép, nhưng quy mô nợ gia tăng đang khiến mức chi trả nợ lãi vay ngày càng cao, theo đó, tỷ lệ ngân sách còn lại đầu tư cho phát triển suy giảm. Nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ/tổng thu NSNN cũng đã tiệm cận đến ngưỡng 25%, cao hơn quy mô trung bình của các nước đang phát triển thu nhập thấp và các nước châu Á.

Giảm bớt gánh nặng thuế khóa

 Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cho rằng, không có nước nào ngân sách dành cho chi thường xuyên cao như nước ta. Chi cho đội ngũ cán bộ nhà nước quá cao cũng là nguyên nhân chính dẫn tới gánh nặng về chi thường xuyên trong khi ngân sách dành cho đầu tư phát triển lại rất thấp. “Điều này rõ ràng làm ảnh hưởng chung tới nền kinh tế và làm giảm đi động lực của những người đóng thuế, nhất là doanh nghiệp khi họ thấy đóng thuế không phục vụ nhiều cho phát triển hạ tầng, giáo dục, công cộng… mà chỉ thấy chi nhiều cho đội ngũ cán bộ,” bà Chi Lan nói.

Trưởng phòng Quản lý Khoa học (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) PGS.TS. Tô Trung Thành phân tích, trong bối cảnh thương mại Việt Nam có độ mở cao, Việt Nam vẫn dễ bị ảnh hưởng bởi những biến động bên ngoài. Căng thẳng thương mại toàn cầu leo thang có thể dẫn đến suy giảm nhu cầu về các mặt hàng xuất khẩu, đồng thời thanh khoản trên toàn cầu bị thắt chặt có thể làm giảm dòng vốn đầu tư cũng như đầu tư nước ngoài. Trong nước, cải cách doanh nghiệp nhà nước và khu vực ngân hàng chậm lại có thể ảnh hưởng đến viễn cảnh tăng trưởng và gia tăng các nghĩa vụ cho khu vực công.

Theo các chuyên gia, quá trình điều chỉnh lại chính sách tiền tệ của Mỹ và EU trong thời gian tới kéo theo sự mất giá của các đồng tiền và giá cả gia tăng ở hầu hết các nước đang phát triển; cùng với bất ổn của giá dầu thế giới, sẽ tạo áp lực trong việc kiểm soát lạm phát, ổn định lãi suất và giá trị VNĐ. Việc gia tăng cung tiền và tín dụng để hỗ trợ tăng trưởng có thể gây áp lực đến rủi ro lạm phát, đặc biệt là khi mức tăng trưởng thực tế đang cao hơn sản lượng tiềm năng, gây sức ép đến ổn định tài chính, trong khi hệ thống chưa xử lý dứt điểm vấn đề nợ xấu và tỷ lệ an toàn vốn còn chưa được cải thiện đáng kể. Trong khi đó, thâm hụt ngân sách và nợ công tuy có giảm về tỷ trọng nhưng vẫn ở mức cao khiến dư địa cho chính sách tài khóa thu hẹp, doanh nghiệp luôn đối diện rủi ro tăng thuế, phí. 

Nhiều ý kiến cho rằng, Việt Nam cần có những cải cách mạnh mẽ trong chính sách thu, cải cách hệ thống thuế nhằm giảm bớt gánh nặng thuế khóa, tạo nguồn thu ngân sách ổn định và cân bằng cần được coi là quan điểm chủ đạo. Đồng thời, cắt giảm nhanh chóng chi tiêu trong quản lý hành chính và cải thiện hiệu quả làm việc của bộ máy là giải pháp căn cơ hiện nay. Bên cạnh đó, việc sửa đổi cơ chế phân cấp theo hướng tạo quyền chủ động hơn cho địa phương trong phân bổ và quyết định ngân sách, nhưng đồng thời phải tăng cường tính kỷ luật, minh bạch và trách nhiệm giải trình về tài chính ở cấp địa phương.

Bài và ảnh: An Thiện
Advertisements

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các ban đọc sẽ được hiện ra. Các bạn cứ bịa ra một email address nào cũng được.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: