Trần Hoàng Blog

►TAU CHỬI — Nhà thơ Trần Vàng Sao ở Huế đã lìa trần 9-5-2018

Posted by hoangtran204 trên 10/05/2018

Có thể nói, nhà thơ Trần Vàng Sao là người đã nhìn thấy bộ mặt thật của Hà Nội và ông là người sớm tỉnh ngộ nhất, đó là năm 1972. 

 

“tau chưởi”

Trần Vàng Sao

tau tức quá rồi
tau chịu không nổi
tau nghẹn cuống họng
tau lộn ruột lộn gan

tau đầu tắt mặt tối
đổ mồ hôi sôi nước mắt
vẫn đồng không trự nõ có
suốt cả đời ăn tro mò trú
suốt cả đời khố chuối Trần Minh
kêu trời không thấu
tau phải câm miệng hến
không được nói
không được la hét
nghĩ có tức không
tau chưởi
tau phải chưởi
tau chưởi bây
tau chưởi thẳng vào mặt bây
không bóng không gió
không chó không mèo
….
tau chưởi cho tiền đời dĩ lai bây mất nòi mất giống
hết nối dõi tông đường
tau chưởi cho mồ mả bây sập nắp
tau chưởi cho bây có chết chưa liệm ruồi bu kiến đậu
tam giáo đạo sư bây
cố tổ cao tằng cái con cái thằng nào móc miếng cho bây
hà hơi trún nước miếng cho bây

bây là rắn
rắn
toàn là rắn
như cú dòm nhà bệnh
đêm bây mò
ngày bây rình
dưới giường
trên bàn thờ
trong xó bếp
bỏ tên bỏ họ cha mẹ sinh ra
bây mang bí danh
anh hùng dũng cảm vĩ đại kiên cường
lúc bây thật lúc bây giả
khi bây ẩn khi bây hiện
lúc người lúc ma
……
hỡi cô hồn các đảng
hỡi âm binh bộ hạ
hỡi những kẻ khuất mặt đi mây về gió
trong am trong miếu giữa chợ giữa đường
đầu sông cuối bãi
móc họng bóp cổ móc mắt bọn chúng nó
cho bọn chúng nó chết tiệt hết cho rồi
bây giết người như thế
bây phải chết như thế
ác lai thì ác báo
tau chưởi ngày chưởi đêm
mới bét con mắt ra tau chưởi
chập choạng chạng vạng tau chưởi
nửa đêm gà gáy tau chưởi
giữa trưa đứng bóng tau chưởi
bây có là thiền thừ mười tám con mắt tau cũng chưởi
mười hai nhánh họ bây
cao tằng cố tổ bây
tiên sư cha bây
tau chưởi cho bây ăn nửa chừng mẻ chai mẻ chén
xương cá xương thịt mắc ngang cuống họng
tau chửi cho nửa đêm oan hồn yêu tinh ma quỷ
mình mẩy đầy máu hiện hình vây quanh bây đòi trả đầu trả chân trả tay trả hòm trả vải liệm
tau chưởi cho cha mẹ bây có chết cũng mồ xiêu mả lạc
đoạ xuống ba tầng địa ngục bị bỏ vào vạc dầu
tau chưởi cho cha mẹ bây có còn sống cũng điên tàn
đui què câm điếc làm cô hồn sống lang thang đầu đường xó chợ
bốc đất mà ăn xé áo quần mà nhai cho bây có nhìn ra
cũng phải tránh xa
tau chưởi cho con cái bây đứa mới đi đứa đã lớn
sa chân sẩy tay đui què sứt mẻ nửa đòi nửa đoạn
chết không được mà sống cũng không được
tau chưởi cho dứt nọc dòng giống của bây cho bây chết sạch hết
không bà không con
không phúng không điếu
không tưởng không niệm
không mồ không mả
tuyệt tự vô dư
tau chưởi cho bây chết hết
chết sạch hết
không còn một con
không còn một thằng
không còn một mống
chết tiệt hết
hết đời bây

Trần Vàng Sao
Một Bài Thơ Kinh Dị Và Khốc Liệt


Nam Đan 
February 17, 20150  
 
Theo tiểu sử tôi tìm được trên mạng, nhà thơ Trần Vàng Sao tên thật là Nguyễn Đính, sinh năm Tân Tỵ 1941, quê quán làng Đông Xuyên, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên – Huế, sinh sống từ thuở ấu thời đến nay tại phường Vỹ Dạ, thành phố Huế. Năm 1962, ông đậu tú tài ở Huế và dạy học ở Truồi. Thời gian này ông bắt đầu tham gia phong trào chống Mỹ ở Huế. Năm 1965 ông thoát ly lên rừng theo VC. Năm 1970 ông bị thương, được đưa ra miền Bắc chữa bệnh an dưỡng.

Trước đó, ông đã từng nghe cán bộ miền Bắc nói về cuộc sống cao đẹp lý tưởng ở Hà Nội mà chỉ có chính quyền cách mạng mới tạo ra được cuộc sống nhân văn dành cho con người đích thật. Chỉ ở Hà Nội nơi mà thể chế XHCN cao đẹp tạo ra những con người mới, XHCN mới… Nhưng sau khi bị thương chuyển ra Bắc, trên đường ra Hà Nội,  ông đã nhìn thấy sự nghèo đói lam lũ của dân chúng miền Bắc nơi các tỉnh ông ghé qua. Sự bần cùng hiện lên khắp nơi mà ông chưa từng thấy  so với cuộc sống ở miền Nam.

Khi ra ở Hà Nội, ông chứng kiến những sự việc kinh khủng hơn về cách giao tiếp giữa các cán bộ, bạn bè ở Hà Nội… Một thời gian ngắn sau, ông bị lên sổ đen, bị cô lập, và

Trần Vàng Sao: Tôi bị bắt

1972, sự nghiệp cách mạng của ông bị đảng chấm dứt cho đến ngày ông trở về Huế sau 1975.

Kể từ đó,  ông không còn được “cách mạng” giao một nhiệm vụ nào khác nữa. Ở Huế, ông làm thơ và than vãn không có việc làm, không có lương, ông rơi vào cảnh nghèo túng cho tới chết,  1975-2018… Trần Hoàng ghi chú. 

Tháng 5 năm 1975, ông trở về Huế được phân công làm liên lạc (đưa thư) rồi công tác ở ban Văn Hóa Thông Tin xã và nghỉ hưu năm 1984. Vào thời điểm này, bài thơ “Người đàn ông bốn mươi ba tuổi nói về mình” của ông được đăng trên Sông Hương, số kỷ niệm 5 năm ngày tạp chí ra đời. Bài thơ lập tức gặp phản ứng dữ dội của một số chức sắc địa phương.

Ở hải ngoại, nhà xuất bản Tân Thư (California, Hoa Kỳ) cũng cho in tập “Bài thơ của một người yêu nước mình” của ông.

Sáng nay tình cờ tôi đọc bài thơ “Tau chưởi” dưới đây, và nghĩ rằng có lẽ trong văn học VN (và thế giới?!) khó tìm ra một bài thơ nào kinh dị, khốc liệt như bài thơ này. Điều gì làm cho tâm hồn con người – thi sĩ – phải đau đớn, quằn quại, căm hận, phẫn nộ đến vậy?

Tôi rất thú vị với lời bình của nhà báo Mặc Lâm (RFA) về bài thơ này:

Trong văn học dân gian, không hiếm những bài vè, lục bát dùng để chửi bới người mình ghét. Nhưng đối với các nhà thơ vốn quen thuộc và trân trọng những con chữ thì việc chửi bới là một điều phạm húy. Trần Vàng Sao chẳng những không sợ chữ nghĩa đau đớn mà ông còn bóc trần, nạo hết nét vàng óng bên ngoài của chúng để phục vụ cho một bài thơ mà ông cảm thấy hả hê. Ông dùng thơ để chửi cả một chế độ. Chửi từng sự việc, từng con người. Cách chửi của bà nhà quê mất gà được ông “biên đạo” lại thành của riêng, gây sốc lẫn gây cười cho người đọc bài thơ.
Có điều là cười xong thì người ta lại chảy nước mắt…”

Tôi chỉ xin góp thêm vài ý.

Bài thơ “Người đàn ông bốn mươi ba tuổi nói về mình” làm cho Trần Vàng Sao nổi tiếng, nhưng theo tôi, bài “Tau chưởi” mới là bài đáng kể nhất trong thơ của ông.

Về ngôn từ, ông lật đổ quan niệm “duy mỹ trong ngôn ngữ” lâu nay trong thơ Việt, nhưng điều khác biệt là ông không sử dụng đến những từ tục tỉu như nhiều nhà thơ đương thời đang dùng. Ông ác miệng, cực kỳ ác miệng, nhưng không tục tĩu.

Chửi là 1 trong 2 hành vi của kẻ yếu, của người thấp cổ bé miệng mà có chữ (nhà văn, nhà thơ chẳng hạn), nhưng không có cách gì để tự vệ, để phản ứng trước kẻ mạnh. Họ không thể phản ứng bằng hành động, bằng bạo lực, nên họ chọn cách phát ngôn bằng lời nói hay chữ viết. Hành vi còn lại sau chửi là đặt, viết những chuyện tiếu lâm đen mà chúng ta thường đọc, hay nghe kể. Tôi chưa từng gặp Trần Vàng Sao, nhưng tôi mơ hồ nghĩ rằng với cái tâm tính bộc trực và tâm hồn mẫn cảm của mình, ông chỉ có thể bày tỏ cảm xúc bằng cách chửi thẳng chứ không thể dùng ẩn dụ né tránh, nói kiểu móc họng, sâu xa, thâm thúy như nhiều người khác.

Điển hình là bài thơ “Tau chưởi” này. Bài thơ nói thẳng, nói thật cảm xúc và suy nghĩ của một con người bị vùi dập, bị thể chế CS đàn áp thô bạo đến chỗ tàn tệ nhất.

Ban đầu, tôi suýt hiểu nhầm rằng bài thơ như phát ngôn của một con người vì quá đau đớn, quá phẫn nộ mà đứng ở chỗ mấp mé sự điên loạn, nhưng khi tôi đọc kỹ lại thì thấy không phải vậy. Bài thơ có một cấu trúc chặt chẽ, diễn đạt một tiến trình tâm lý rất lớp lang.

Từ dòng đầu của bài thơ, ông chưa chửi, mà ông nói. Ông bình tĩnh nói thiệt hơn về nỗi ấm ức vì phải câm nín trước sự tàn độc, bất công và dối trá cho tới khi chịu không nổi nữa:

“tau phải câm miệng hến
không được nói
không được la hét
nghĩ có tức không”

Từ đó, sự phẫn nộ kết tụ rồi bùng vỡ dữ dội thành tiếng gào thét. Ông quyết định phải chửi, nhưng không chửi vòng vo, vông khống, ông chửi thẳng, không chỉ chửi thẳng, ông còn kêu đối tượng, thậm chí cả dòng họ thân tộc của chúng ra để nghe ông chửi. Ông không chỉ chửi, ông vừa chửi vừa kể tội chúng, và sau cùng, ông nguyền rủa, những lời nguyền rủa vô cùng độc địa.

Tôi tự hỏi, với một cảm xúc khốc liệt như thế, trong thơ, thì cái thiện ở đâu, cái đẹp ở đâu? Tính nhân văn ở đâu? Lương tri con người ở đâu?

Hay, khi đặt những tiêu chí có vẻ cao đẹp đó ra cho thơ – cho thi ca – của một tâm hồn bị tổn thương đến tận cùng như Trần Vàng Sao thì chúng ta đang bắt đầu cho một sự dối trá khác?

Nam Đan

_______

Thăm nhà thơ Nguyễn Đính, Trần Vàng Sao

5 tháng 4, 2018

Trần Kiêm Đoàn

tran-vang-sao

Hơn năm mươi năm về trước, ngày còn học ở trường Quốc Học Huế, khi tôi ở trọ nhà Dượng Biên gần chợ Vỹ Dạ, nhà anh Nguyễn Đính cùng xóm với nhà tôi nhưng anh ở phía ngoài đồng. Bây giờ về lại tôi không còn nhận ra vùng Vỹ Dạ ngày xưa. 
Lần này về thăm anh, gặp anh cười móm mém lặng thinh, tôi bật cười theo thành tiếng khi nhớ đến những câu thơ lãng tử một thời bão nổi của anh:

“Mả cha cuộc đời quá vô hậu
Cơm không có mà ăn
Ngó lui ngó tới không biết thù ai
Những thằng có thịt ăn thì chẳng bao giờ ỉa vất… “!

Trích từ bài thơ:

Người đàn ông bốn mươi ba tuổi nói về mình

1. tôi tuổi tỵ 
năm nay bốn mươi ba tuổi 
thường không có một đồng trong túi 
buổi sáng buổi chiều 
thứ hai thứ ba thứ bảy chủ nhật 
trong nhà ngoài sân với hai đứa con 
cây cà cây ớt 
con chó con mèo 
cái đầu gãy cái tay gãy của con búp bê 
cọng cỏ ngọn lá vú sữa khô 
thúng mủng chai chén sách vở quần áo mũ nón cuốc rựa trên ghế dưới bàn 
hai ba ngày một tuần một tháng có khi không đi đâu hết 
một hai ba giờ sáng thức dậy ngồi vác mặt ngó trời nghe chó sủa 
miếng nước trà mốc nguội có mùi bông lài rát cổ 
cũng không có chi phiền 
vấn một điếu thuốc hút 
hai ba lần tắt đỏrồi nửa chừng rách giấy 
bạn bè gặp nhau 
cho uống một ly cà phê 
một lần 
qua hai lần phải tránh 
không phải ai cũng nghĩ như mình 
nhiều đứa vui gặp nhau cho năm ba đồng một chục 
đưa tay cầm lấy 
miệng nói không được… (tiếp 2,3,4,5,6).

Sau khi bông đùa một chút cho tỉnh ngủ, mời cả nhà đi vào thế giới thi ca.

VÀO GOOGLE, TRUY CẬP “TRẦN VÀNG SAO” ĐỂ XEM NHỮNG TÁC PHẨM TIÊU BIỂU CỦA ANH

************

Đứng ra ngoài những dư luận thị phi đời thường, riêng trong lãnh vực văn học nghệ thuật thuần tuý, nhà thơ Trần Vàng Sao Nguyễn Đính là một nhà thơ đầy bản sắc của Huế nói riêng và thi ca Việt Nam nói chung. Bản sắc ấy là dám sống và dám chết với Thơ mình. Khi tăm tối thì nương thơ mình mà đi. Khi gục ngã, vịn thơ mình mà đứng dậy. Và khi an nhiên tự tại thì tung thơ lên cho gió cuốn bay hay ném thơ vào hư huyễn.
Từ những bài thơ đậm nét cảm xúc của tuổi trẻ yêu nước trong những sáng tác phẩm thi ca đầu tiên của Nguyễn Đính đến những bài thơ bão liệt có khi đến mức quái dị lạ thường của anh thì các nhà phê bình văn học thời danh cũng phải quăng bút, vỗ tay ngặt nghẽo cười; rồi lau nước mắt!
Ở Việt Nam, ai cũng biết sau năm 1975 là thời điểm của ngành văn bút tràn lan vào kinh tế và chính trị. Và đã có biết bao nhiêu người trong ngành báo chí văn chương đã trở thành những đại gia kinh tế.
Riêng ở Huế, hầu hết những người làm văn nghệ đều biết rằng,Nguyễn Đính có một thời đã trở thành đối tượng cho nhiều người cảm phục cũng có, mến mộ cũng có, thương quý và thời cơ cũng có đã đưa ra những đề nghị mời anh hợp tác hay cộng tác làm công cụ, cai thầu văn nghệ, quan chức hay thương gia kiểu mới… Nhưng anh đã thẳng thắn tuyên bố là thà ở nhà đi bán bánh canh với vợ còn hơn là lăn lộn vào một môi trường bất xứng với anh. Bởi vậy sau 1975, TVS đã hoàn toàn ẩn dật để làm thơ hay vẽ chân dung của Đạt Ma Tổ Sư.
Ngày nay, giới Văn bút Huế và Việt Nam đều thương quý anh vì nhân cách vượt lên trên cả tài năng của anh trong buổi giao thời và trong cảnh vàng thau lẫn lộn. 
Ngày nay, khi nhìn về văn học sử, cũng có một số người hiểu nhầm qua các giai thoại và sự kiện giữa hai nhà thơ Bùi Giáng và Trần Vàng Sao về những nét bất chấp, dị thường, phá cách… trong cuộc sống cũng như tác phẩm.
Chia tay TVS, tôi nhớ phảng phất một nét gì đó trong ánh mắt của Đạt Ma Tổ Sư trên nét an lạc của TVS mà anh đã để ra 40 năm – hơn nửa cuộc đời – để nương tựa, truy tìm và khắc họa.

Image may contain: 1 person
Image may contain: one or more people, people sleeping, people sitting and text
Image may contain: 2 people, including Trần Kiêm Đoàn, people smiling
 8-4-2018
Advertisements

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các ban đọc sẽ được hiện ra. Các bạn cứ bịa ra một email address nào cũng được.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: