Trần Hoàng Blog

►Cuộc chiến thị trường dược phẩm 5,2 tỷ đô ở Việt Nam (26-12-2017)

Posted by hoangtran204 trên 28/12/2017

 

 

Cuộc chiến thị trường dược phẩm 5,2 tỷ đô ở Việt Nam

Zing.vn

Hồng Nguyên

26-12-2017

 

Năm 2018, bối cảnh ngành dược được dự đoán thay đổi mạnh mẽ với sự tham gia của những ông lớn trên thị trường bán lẻ như Thế Giới Di Động, FPT Retail, Digiworld, Nguyễn Kim..

Theo số liệu thống kê từ hãng nghiên cứu thị trường IBM, quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam năm 2017 khoảng 4,7 tỷ USD (tương đương trên 105.500 tỷ đồng). Hãng này dự báo, độ lớn thị trường sẽ lên 7,7 tỷ USD ( trên 184.500 tỷ) vào năm 2021 và đạt 16,1 tỷ USD ( trên 289.000 tỷ đồng) tới năm 2026, với tỷ lệ tăng trưởng kép lên tới 11% tính theo đồng Việt Nam.

Trong khi đó, Vietnam Report dẫn số liệu của Business Monitor International – BMI, cho biết doanh thu thị trường trong nước năm qua ước đạt 5,2 tỷ USD, tăng khoảng 10% so với năm trước và dự đoán tiếp tục tăng trưởng hai con số trong 5 năm tới. 

NĂM 2017, MỖI NGƯỜI VIỆT CHI 1,3 TRIỆU ĐỒNG MUA THUỐC

Thống kê cho thấy chi tiêu bình quân đầu người dành cho thuốc tại Việt Nam đã tăng từ 9,85 USD trong năm 2005 lên đến 22,25 USD năm 2010 và tiếp tục tăng gần gấp đôi năm 2015, với 37,97 USD. Riêng trong năm 2017, chi tiêu bình quân cho thuốc của người Việt khoảng 56 USD/người (khoảng 1,3 triệu đồng).

Mức tăng trưởng trung bình trong chi tiêu dành cho thuốc hàng năm hơn 14% trong giai đoạn 2010-2015 và duy trì cho tới năm 2025. Chi tiêu dành cho thuốc theo đầu người tại Việt Nam được dự báo tăng gấp đôi, lên 85 USD vào năm 2020 và 163 USD trong năm 2025. 

Cuoc chien thi truong duoc pham 5,2 ty do o Viet Nam hinh anh 1
Chi tiêu tiền thuốc bình quân đầu người tại Việt Nam từ năm 2005 và dự báo đến năm 2027. Nguồn: Business Monitor International – BMI.

 

Đưa ra con số khiêm tốn hơn, hãng nghiên cứu thị trường IMS Health cho rằng quy mô thị trường năm 2017 đạt 79.070 tỷ đồng, với mức tăng trưởng 6% so với năm 2016.

IMS Health dự báo chi tiêu cho dược phẩm bình quân đầu người tại Việt Nam sẽ nâng lên mức 50 USD/người/năm vào năm 2020, cao hơn mức 33USD/người/năm năm 2015.

Chị Nga (quận 7, TP.HCM) chia sẻ thay vì ghé các tiệm thuốc tây gần nhà, chị không ngại đi xa hơn một chút để vào nhà thuốc lớn, đã sở hữu chuỗi cửa hàng, để mua thuốc khi có nhu cầu.

“Khi mua ở nhà thuốc thuộc hệ thống, mình thấy yên tâm hơn về nguồn gốc thuốc”, khách hàng này lý giải.

Khách hàng này là một trong những người đại diện cho tầng lớp tiêu dùng mới, có hiểu biết nhất định về lĩnh vực sức khỏe nói chung và dược phẩm nói riêng, biết tìm những địa chỉ tin cậy để lắng nghe tư vấn về sức khỏe. Và đây chính là những đối tượng vô cùng tiềm năng của mô hình chuỗi nhà thuốc, vốn chưa phổ biến ở Việt Nam, nhưng là mảnh đất màu mỡ mà không ít nhà đầu tư trong và ngoài nước bắt đầu chen chân vào.

Ồ ẠT MỞ CHUỖI THUỐC TÂY

Tại Việt Nam, mô hình chuỗi nhà thuốc chỉ mới có khoảng 10 năm trở lại đây.

Năm 2007, Phano Pharmacy là đơn vị tiên phong xây dựng mô hình chuỗi bán lẻ dược phẩm hiện đại.

Sau đó, thị trường xuất hiện thêm một vài cái tên khác như Phúc An Khang, Pharmacity, Vistar…

Suốt 4-5 năm sau đó, các chuỗi nhà thuốc phát triển khá chậm về quy mô số lượng cửa hàng. Một trong những lý do được doanh nghiệp chia sẻ là người tiêu dùng chưa thực sự quen với mô hình bán lẻ dược phẩm mới.

Cuoc chien thi truong duoc pham 5,2 ty do o Viet Nam hinh anh 2
Thị trường dược phẩm được đánh giá đang bước vào cuộc đua khốc liệt khi các doanh nghiệp trái ngành cũng chen chân tham gia. Ảnh: H. Nguyên

 

Nhưng 1-2 năm trở lại đây, thị trường bán lẻ dược phẩm theo chuỗi lại được người dùng chú ý.

Đó là thời điểm nhiều tên tuổi mới cả trong và ngoài nước gia nhập, như Vistar, KU.DOS Pharmacy, Century Pharma… và gần đây nhất là sự tham gia của những ông chủ trái ngành.

Sau khi Thế Giới Di Động mua lại chuỗi dược phẩm Phúc An Khang, FPT Shop cũng đàm phán mua lại chuỗi nhà thuốc Long Châu (TP.HCM) và Trung Sơn tại Cần Thơ; Digiworld, Nguyễn Kim cũng bắn tin sẽ gia nhập thị trường.

Sự gia nhập của nhiều tân binh cộng với những dự báo đầy lạc quan của các hãng nghiên cứu thị trường, đã thực sự làm mảng bán lẻ dược phẩm nóng hơn bao giờ hết.

Nhiều chuyên gia cho rằng, với đà tăng trưởng hấp dẫn trên một thị trường còn phân mảnh như Việt Nam, trong tương lai, rất có thể những chuỗi bán lẻ dược phẩm lớn như Mercury (Philippines), Walgreens Boot Alliance (Mỹ), CVS (Mỹ), Lloyds Pharmacy (Anh)… sẽ nhảy vào cuộc chơi.

Đại diện Công ty cổ phần dược phẩm Phano cho biết mấy năm trước doanh nghiệp đẩy mạnh việc mở cửa hàng để tăng độ phủ.

Nhưng sau một thời gian mở ồ ạt, từ năm 2017, doanh nghiệp bắt đầu rà soát và tập trung vào nâng cao hiệu quả của hệ thống.

“Đây cũng là thời điểm doanh nghiệp chậm lại để chạy đà cho giai đoạn phát triển bùng nổ từ 2018, với kế hoạch sẽ có hơn 100 nhà thuốc được mở mới ngay trong năm”, đại diện này cho biết.

Trong khi đó, Thế Giới Di Động nhận định thị trường phân phối dược phẩm hiện chưa có chuỗi cửa hàng nào chiếm lĩnh 20% thị phần và mục tiêu của doanh nghiệp này là đạt đến con số 500 cửa hàng.

Một số doanh nghiệp còn hướng đến mô hình tích hợp nhà thuốc với cửa hàng tiện lợi. Điển hình là Pharmacity. Thay vì chỉ bày bán thuốc, hệ thống này này tích hợp mô hình cửa hàng tiện lợi với rất nhiều mặt hàng tiêu dùng nhanh được bán cùng.

KHÔNG DỄ ĂN

Thị trường bán lẻ dược phẩm phân làm hai kênh chính: bệnh viện và hệ thống nhà thuốc OTC. Trong đó, nhóm bệnh viện với sản phẩm đặc trị nên chiếm tỷ trọng cao hơn nhiều.

Cuoc chien thi truong duoc pham 5,2 ty do o Viet Nam hinh anh 3
Để đi nhanh vào thị trường dược phẩm, Thế Giới Di Động chọn cách thâu tóm hệ thống chuỗi nhà thuốc đã có tên tuổi trên thị trường. 

Theo IMS Health, mảng bệnh viện chiếm tới 68% doanh số bán lẻ dược phẩm. Con số 32% còn lại khoảng 57.000 nhà thuốc tư nhân trên cả nước chia nhau. Trong đó, chỉ riêng TP.HCM đã có hơn 4.000 nhà thuốc.

Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia, đặc thù thị trường dược phẩm Việt Nam hấp dẫn nhưng lại khó.

Do thị trường phân mảnh, cộng với thói quen tiêu dùng cũ của đại đa số người dân, sẽ không dễ dàng cho những doanh nghiệp muốn gia nhập sân chơi bán lẻ theo mô hình chuỗi.

Một trong những khó khăn nữa là cuộc cạnh tranh khốc liệt về giá với các nhà thuốc tư nhân nhỏ lẻ.

Tại nhiều nhà thuốc tư nhân, người tiêu dùng có thể tìm mua những sản phẩm tương đồng, nhưng giá rẻ hơn nhiều tại các chuỗi. Bởi nguồn nhập hàng không giống nhau, thậm chí là thuốc xách tay, nhập lậu, thuốc hết date… 

Ngoài ra, những mô hình không giống cửa hàng dược truyền thống – sẽ không dễ nhận được sự tin tưởng của người tiêu dùng. Bởi tâm lý người dân vẫn tin tưởng cửa hàng thuốc chỉ chuyên bán thuốc, nơi có lượng thuốc trưng bày nhiều, đủ các chủng loại.

Dù vậy, bảng khảo sát về thực trạng hoạt động và đánh giá tiềm năng tăng trưởng toàn ngành dược của Vietnam Report vẫn thể hiện gần 75% doanh nghiệp dự đoán tăng trưởng ngành trên 10%. Số còn lại chọn tăng trưởng dưới 10% và không có doanh nghiệp nào chọn “không thay đổi”.

Điều này cho thấy các doanh nghiệp đặt nhiều kỳ vọng vào tiềm năng tăng trưởng kinh doanh của ngành này.

Đánh giá về những khó khăn và thách thức trong ngành dược hiện nay, hơn 90% doanh nghiệp tham gia khảo sát nhận định “Quy trình đấu thầu thuốc bệnh viện – kênh ETC” và vấn đề “Phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu chủ yếu nhập khẩu từ nước ngoài” đang là những rào cản lớn nhất.

Có khoảng 90% nguyên liệu dược phẩm ở Việt Nam phải nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc và Ấn Độ, khiến cho giá thành xuất khẩu thuốc Việt Nam cao hơn 20-15% so với hai quốc gia này.

____

Đấu thầu thuốc rơi vào tay nước ngoài

(BĐT) – Trên thị trường chứng khoán nửa năm trở lại đây, cổ phiếu các doanh nghiệp ngành dược đã có mức tăng trưởng ấn tượng, vượt qua mức tăng trưởng bình quân của thị trường. Kết quả kinh doanh khả quan của các doanh nghiệp trong ngành củng cố cho việc tăng giá cổ phiếu nói trên. Tuy nhiên đó chưa là tất cả.
Ảnh minh họa.

Ảnh minh họa.

Nghịch lý vẫn tồn tại

Trên thực tế, thị trường dược Việt Nam đang được các tổ chức nước ngoài đánh giá cao, và không tránh khỏi con mắt của các quỹ đầu tư khi hầu hết các doanh nghiệp dược ăn nên làm ra đều đã kín “room” ngoại (tỷ lệ sở hữu tối đa dành cho nhà đầu tư nước ngoài). Lời hứa hẹn nới room, việc mở rộng công suất, cùng những cái bắt tay với doanh nghiệp nước ngoài trong công tác sản xuất kinh doanh, nghiên cứu sản phẩm mới…

Thế nhưng, có một nghịch lý vẫn tồn tại bấy lâu nay trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp dược. Trên thị trường dược Việt Nam, kênh phân phối chính là hệ thống các bệnh viện dưới hình thức thuốc được kê đơn (ETC) chiếm khoảng 70%, còn lại được bán lẻ ở hệ thống quầy thuốc (thuốc không kê đơn – OTC). Thế nhưng, quan sát cơ cấu doanh thu các doanh nghiệp dược nội địa, điều thấy rõ nhất là tỷ trọng doanh thu ETC đang có xu hướng ngày càng giảm, đóng góp rất ít vào kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp. Ví dụ với ông lớn Dược Hậu Giang, doanh thu ETC năm 2015 chỉ ở vào khoảng 9% (trong khi mục tiêu đề ra cũng chỉ 10%). Với Traphaco, tỷ lệ này năm 2015 ở vào khoảng 19%, giảm sâu so với mức 27,7% năm 2014. Ở Domesco, tỷ lệ này năm 2015 là 29%, giảm 2 điểm % so với năm 2014. Với Imexpharm, tỷ trọng doanh thu ETC lao dốc trong 4 năm trở lại đây, từ mức 57% năm 2012 xuống còn 13% năm 2015.

Cuộc chiến về giá

Trao đổi với Báo Đấu thầu, bà Phạm Thị Việt Nga – Tổng giám đốc Dược Hậu Giang cho biết, hiện nay Công ty cũng như các doanh nghiệp nội khác khi tham gia đấu thầu thuốc ở các bệnh viện đang phải cạnh tranh kịch liệt về giá. Về thị trường thuốc ETC, các doanh nghiệp nội đang chơi chung một sân, hoàn toàn tách biệt với các doanh nghiệp ngoại – bà Nga nhận định.

Trên thực tế, miếng bánh ngon nhất của thị trường ETC hiện đang nằm trong tay các doanh nghiệp nước ngoài. Điều này không hẳn do các chính sách, mà do các hãng nước ngoài sở hữu sản phẩm do chính họ phát minh, đang được bảo hộ trí tuệ nên mang tính độc quyền và giá cả khá cao. Về vấn đề này, doanh nghiệp nội gần như đương nhiên chịu thua khi khả năng nghiên cứu, phát minh có hạn.

Ngay cả thuốc generic (thuốc gốc), dù hết hạn bảo hộ, các hãng dược nước ngoài cũng có lợi thế hơn khi một số sản phẩm của họ được ưa chuộng hơn các sản phẩm tương đương của các hãng thuốc nội địa.

Đến bao giờ các doanh nghiệp Việt đủ lớn để đấu thầu cạnh tranh sòng phẳng, chia miếng bánh thị phần ETC với các doanh nghiệp nước ngoài?
Chính vì những lý do nói trên, mặc dù doanh thu thị trường dược chủ yếu đến từ ETC thì mảng này vẫn là điểm yếu của các doanh nghiệp nội địa.

Ở miếng bánh nhỏ còn lại của kênh phân phối ETC dành cho các doanh nghiệp Việt Nam, cạnh tranh về giá cũng cực kỳ khốc liệt – bà Nga cho biết. Các doanh nghiệp dược nội hiện tại tham gia đấu thầu hầu như giống nhau, giá cả là điều kiện quan trọng và tiên quyết.

Đối với Traphaco, Công ty này cũng nhận định khó có thể cạnh tranh về giá trong quá trình đấu thầu thuốc vào các cơ sở điều trị.

Không mặn mà

Là một miếng bánh ngon, đang được nhà đầu tư nước ngoài dòm ngó, thị trường dược hẳn không tránh nổi cạnh tranh dù là kênh ETC hay OTC. Thế nhưng, nhìn vào mức độ thu hẹp kênh bán hàng ETC, có thể thấy rằng các doanh nghiệp nội dường như không mặn mà với thị trường này.

Với Traphaco, Domesco hay Dược Hậu Giang, giải pháp đối với tình trạng kênh ETC ngày càng bị thu hẹp là dùng doanh thu từ OTC để bù vào chứ không phải là đầu tư mở rộng kênh ETC. Hiện nay, việc đấu thầu đưa thuốc vào bệnh viện đều do các doanh nghiệp trực tiếp tham gia. Và quá trình đó thực sự gian nan. Do ảnh hưởng Thông tư liên tịch số 01/2012/TTLT-BTC-BYT nên giá trúng thầu ngày càng tiệm cận chi phí sản xuất, biên lợi nhuận ngày càng thu hẹp.

Doanh thu thấp, lợi nhuận mỏng, các doanh nghiệp dược không có lý do để “lao tâm khổ tứ” với thị trường ETC, với việc đấu thầu thuốc.

Trong khi đó, với thói quen tiêu dùng của người Việt, với việc ngại khám và chữa các bệnh thông thường tại các cơ sở y tế, tiềm năng của kênh bán hàng OTC rõ ràng hơn hẳn. Các loại thuốc thông thường như giảm đau, hạ sốt, thực phẩm chức năng… hiện đang là sản phẩm chủ lực của các doanh nghiệp lớn trong nước. Chi phí marketing, quảng cáo của các doanh nghiệp dược cho mảng sản phẩm này vì vậy cũng đang được tăng mạnh theo thời gian.

Câu hỏi đặt ra là đến bao giờ các doanh nghiệp Việt đủ lớn để đấu thầu cạnh tranh sòng phẳng, chia miếng bánh thị phần ETC với các doanh nghiệp nước ngoài?

Đan Nguyên

 

____

Bất cập thang điểm trong đấu thầu thuốc

(BĐT) – Báo cáo Top 10 công ty dược Việt Nam uy tín năm 2017 vừa được Công ty CP Báo cáo Đánh giá Việt Nam (Vietnam Report) công bố ngày 25/12/2017 cho thấy, các doanh nghiệp (DN) dược Việt Nam đang vướng hai rào cản lớn.
Các quy trình đấu thầu, hệ thống hành lang pháp lý được hoàn thiện và minh bạch hóa sẽ hết sức cần thiết để giúp DN dược trong nước lớn mạnh. Ảnh: Lê Tiên

Các quy trình đấu thầu, hệ thống hành lang pháp lý được hoàn thiện và minh bạch hóa sẽ hết sức cần thiết để giúp DN dược trong nước lớn mạnh. Ảnh: Lê Tiên

Đó là rào cản về quy trình đấu thầu thuốc bệnh viện – kênh ETC và phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu chủ yếu nhập khẩu từ nước ngoài.

Về rào cản quy trình đấu thầu thuốc bệnh viện – kênh ETC, Báo cáo chỉ ra nguyên nhân là do chính sách và thang điểm đấu thầu thuốc hiện nay vẫn bị nhiều DN đánh giá chưa phù hợp. Việc các công ty đạt thang điểm từ 70-100 điểm đều nằm trong diện được chấm thầu như nhau khiến các công ty dược có đầu tư công nghệ, kỹ thuật cao phải chịu thua thiệt khi giá thuốc đấu thầu cao hơn những công ty có kỹ thuật sản xuất đơn giản, dẫn đến việc các loại thuốc có chất lượng khó trúng thầu vào bệnh viện.

Theo phản ánh gần đây, có những bất cập do phải thực hiện theo quy định của Bộ Y tế, cụ thể là Thông tư 11/2016-BYT. Hiện nay bất cập lớn nhất trong đấu thầu thuốc là phân nhóm kỹ thuật mà chưa thể hiện sự tương đồng giữa các loại thuốc. Do vậy, trong cùng một nhóm thuốc tham gia đấu thầu nhưng có độ chênh lệch với nhau về chất lượng, giá cả. Thuốc có giá nền thấp nhưng cơ hội trúng thầu cao; thuốc chất lượng vượt trội, giá tham gia thầu nhích cao thì bị loại khỏi cuộc chơi.

Phàn nàn về vấn đề này, trước đó, trao đổi với Báo Đấu thầu, bà Vũ Thị Thuận, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Traphaco chia sẻ, Traphaco gặp không ít khó khăn trong việc đưa thuốc nội vào sử dụng nhiều hơn ở các bệnh viện công. Nguyên nhân là do trong đấu thầu thuốc hiện nay, những DN dược nào đầu tư nhiều về kỹ thuật, công nghệ thì lại khó cạnh tranh về giá so với các DN ít đầu tư về công nghệ. Thực tế, sau khi vượt được vòng kỹ thuật thì Traphaco khó thắng về giá so với các DN dược không đầu tư nhiều về công nghệ.

Bên cạnh rào cản về quy trình, một khó khăn lớn khác của các DN ngành dược Việt Nam chính là sự phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu chủ yếu nhập khẩu của nước ngoài. Báo cáo phân tích, thị trường dược Việt Nam vẫn chưa ổn định do nguyên dược liệu sản xuất phụ thuộc quá lớn vào nguồn nhập khẩu từ nước ngoài. Nguồn nguyên liệu của thị trường dược Việt Nam hiện đang chủ yếu nhập từ Trung Quốc và Ấn Độ. Theo số liệu của Bộ Công Thương về hiện trạng ngành công nghiệp hóa dược, do công nghiệp hóa chất cơ bản, công nghiệp hóa dầu nước ta chưa phát triển, nguyên liệu phụ thuộc vào nhập khẩu lên tới hơn 90%. Việc phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu khiến ngành dược dễ chịu ảnh hưởng từ các yếu tố bên ngoài như biến động tỷ giá hay những cú sốc về nguồn hàng cung cấp; cộng thêm chi phí nhập khẩu khiến giá thành thuốc xuất khẩu của Việt Nam cao hơn khoảng 20-25% so với Trung Quốc, Ấn Độ.

Bên cạnh đó, các DN dược Việt Nam còn thiếu khả năng nghiên cứu do thiếu hụt nguồn lực tài chính và nhân lực chất lượng cao. Các DN dược trong nước hiện vẫn mới chỉ tập trung sản xuất các loại thuốc gốc (generic) có giá trị thấp, khả năng cạnh tranh kém dẫn đến tình trạng vừa cạnh tranh nội bộ ngành, vừa phải cạnh tranh với các thuốc generic nhập khẩu từ nhiều quốc gia trên thế giới.

Dự báo về triển vọng ngành dược Việt Nam trong năm 2018 và giai đoạn tới, Vietnam Report nhận định, thị trường dược phẩm Việt Nam đang được đánh giá là một “mảnh đất trù phú” thu hút nhiều nhà đầu tư ngoại, các tập đoàn đa quốc gia trên thế giới, thậm chí cả những nhà đầu tư trong nước hoạt động ngoài ngành.

Đứng từ góc độ DN trong ngành dược, hơn một nửa số DN được khảo sát cho rằng các quy trình đấu thầu, hệ thống hành lang pháp lý được hoàn thiện và minh bạch hóa sẽ là yêu cầu quan trọng giúp các DN dược trong nước lớn mạnh. Ngoài ra, việc tuyên truyền hiệu quả về vấn đề sử dụng thuốc, về hoạt động đầu tư và xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh cũng cần được ưu tiên.

Việt Anh

Advertisements

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các ban đọc sẽ được hiện ra. Các bạn cứ bịa ra một email address nào cũng được.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: