Trần Hoàng Blog

►Đây là cách tự sát của một siêu cường ( Richard J. Heydarian,13-11-2017)

Posted by hoangtran204 trên 19/11/2017

Trump rút lui, Tập Cận Bình đắc thắng tiến lên. Hai bên đã bàn gì với nhau về chiếc bánh Châu Á? (Nhưng đừng quên, Trump xuất thân là chủ các sòng bài 1980s và 1990s.)

 

 

The  Washington Post.

13-11-2017

▪Richard Javad Heydarian là giảng sư tại Đại học De La Salle University Manila. Ông là một khách mời quen thuộc của các  Học viện CSIS, Brookings Institute, PertUSA Centre, các đài truyền hình ABC, NBC, VOA, của Mỹ. CSIS đã mời ông qua trình bày về chính sách của Philippines dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterty 3/2017.

 

Trần Hoàng (dịch)

(MANILA, Philippines)

Xuyên qua chuyến công du chính thức đầu tiên của Tổng thống Donald Trump tại châu Á, sự giảm sút nhanh chóng quyền bá chủ kéo dài nhiều thập niên của Hoa Kỳ ở khu vực Á Châu trở thành rõ ràng một cách đau xót.

Đây là một sản phẩm phụ mà một phần nào đó có tính chủ yếu từ sự trỗi dậy nhanh chóng của Trung Quốc, nước này đã công khai kêu gọi một trật tự mới trong khu vực của thế kỷ 21 “Châu Á của người Á Châu”. Từ năm 2013, Trung Quốc đã đưa ra một gói các sáng kiến phát triển hấp dẫn, có tiềm năng sẽ vẽ lại diện mạo kinh tế của khu vực này và xa hơn nữa. Khi Trung Quốc nổi lên thành một bộ máy kinh tế của thế giới, quốc gia này đang đòi lại một cách chủ động vị trí lịch sử của nó dưới ánh mặt trời.

Nhưng sự kiện trổi dậy của TQ cũng là một sản phẩm phụ của (Trump) tác động có tính chất phá hoại vị thế của Hoa Kỳ ở châu Á trong nhiệm kỳ tổng thống đầy giông bão của Trump. Cả các đồng minh (Nhật, Hàn,…) và đối thủ (TQ, Bắc Triều tiên) trong khu vực đều bị xáo động bởi chính sách đối ngoại “tân-biệt lập”, hay được gọi là (quyền lợi) “Nước Mỹ là trên hết” của Trump.

Hàng loạt những lời đả kích lúc nửa đêm trên mạng Twitter (của Trump), những cuộc tấn công thường trực vào trật tự tự do quốc tế, và sự hấp tấp rút khỏi hiệp định thương mại Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) – gộp chung lại đã làm cho Hoa Kỳ bị cô lập ngay cả với các đồng minh gần gũi nhất (Nhật, Hàn Quốc).

Hồi đầu năm nay, một quan chức của một nước đối tác quan trọng của Mỹ đã nói với người viết bài này rằng: “Liệu có phải đây là cách một siêu cường tự sát hay không?” Câu trả lời hiển nhiên là: “Phải”.

Trong khi Hoa Kỳ vẫn tiếp tục duy trì một lợi thế quân sự đáng kể so với các đối thủ bằng vai phải lứa của mình (là TQ), nước Mỹ đang dần thất bại trong trận đánh mà Mỹ xác định lên thế kỷ này:  thương mại và đầu tư.

Trong khi đó, Trung Quốc đang bận rộn đẻo gọt lại thế giới theo mô hình vẽ ra của chính họ bằng sức mạnh và sự hăng hái.

Trong vòng xoáy siêu thực các biến cố, giờ đây đã xảy ra điều tưởng là không thể có: một chế độ cộng sản lại nổi lên thành nước bảo vệ toàn cầu hóa và ngoại giao đa phương.

Thảm họa quyền lực mềm

Từ ngày ông Trump lên nắm quyền, vị thế của Hoa Kỳ trên thế giới đã trải qua một tiến trình sụp đổ trên thực tế.

Theo trung tâm nghiên cứu PEW, niềm tin quốc tế vào sự lãnh đạo của Hoa Kỳ đã giảm sút đáng kể trong năm qua. Điều này được cảm nhận rõ ràng nhất ở khu vực châu Á-Thái Bình Dương, trọng tâm địa chính trị toàn cầu.

Trong số các đồng minh châu Á của Hoa Kỳ, chẳng hạn như Nam Hàn và Nhật Bản, niềm tin vào khả năng của tổng thống Mỹ trong việc đưa ra các phán đoán đúng đắn đã bị giảm 71% và 54%. Ở Indonesia, quốc gia Hồi giáo lớn nhất, niềm tin vào Hoa Kỳ đã giảm tới 41%. Đây quả là một thảm họa cho quyền lực mềm của Mỹ.

Mặc dầu bằng những lời lẽ cứng rắn, ông Trump vẫn không giành được sự nhượng bộ quan trọng nào trong chuyến công du Trung Quốc; Bắc Kinh vẫn không mảy may lay động trong những lĩnh vực chủ yếu về kinh tế và địa chính trị mà hai bên có sự bất đồng, đặc biệt là về Bắc Triều Tiên và Biển Đông.

Thất bại trong nỗ lực áp đặt ý chí của mình lên nước chủ nhà, Trump thậm chí còn kết thúc bằng việc khen Bắc Kinh có khả năng trong việc “lợi dụng một quốc gia khác vì lợi ích của các công dân của mình”.  Trump đã đổ thừa cho các chính phủ tiền nhiệm (Clinton, Bush, Obama) gây ra mất cân bằng thương mại phình to lên với Trung Quốc!

Hoa Kỳ rõ ràng bị cô lập tại hội nghị Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) ở Việt Nam. Nước chủ nhà là một trong 11 quốc gia, gồm cả Nhật Bản, Australia và Singapore, cảm thấy bị phản bội bởi quyết định của ông Trump rút ra khỏi TPP. Các nước nhỏ ở Đông Nam Á xem hiệp định thương mại TPP là cơ hội để có được quyền tiếp cận tốt hơn với thị trường Hoa Kỳ, trong khi Nhật Bản và Australia coi nó là đối trọng hết sức thiết yếu để cân bằng ảnh hưởng đang gia tăng của Trung Quốc ở khu vực.

Các đồng minh của Hoa Kỳ đã tái điều chỉnh thu vén lại và đặt tên lại cho hiệp định thương mại này với hy vọng sẽ làm cho nó hồi sinh (gọi là TPP 11). Dù sao, nhiều chính phủ châu Á đã bỏ ra rất nhiều thời gian bàn thảo để tán thành thỏa thuận TPP nguyên thủy, giữa sự phản đối của phe bảo hộ thị trường trong nước. Tuy vậy, sự kiện này về cơ bản lại khiến cho Washington không còn sáng kiến kinh tế nào để đem ra bàn thảo.

Nói ngắn gọn, các đồng minh của Mỹ đã thể hiện sự sẵn sàng hợp tác với nhau mà không có Hoa Kỳ và tích cực xây dựng một trật tự thế giới thời kỳ hậu-Hoa Kỳ (post-America), một phần là để mở rộng thương mại khu vực, cũng như để kềm chế cho ảnh hưởng đang lên của Trung Quốc nằm trong tầm kiểm soát.

Tôi đã nói chuyện với một nhà đàm phán thương mại lão làng của Hoa Kỳ và người này cho rằng có rất ít khả năng nước Mỹ thời hậu ông Trump (post-Trump America) sẽ đồng ý gia nhập hiệp định TPP với phiên bản đã được điều chỉnh, hiệp định TPP 11 nhắm mục đích thay đổi triệt để hình thái  kinh tế của các nước thành viên. Quốc hội Hoa Kỳ, theo luật và theo truyền thống chính trị, sẽ không bao giờ đồng ý phê chuẩn một hiệp định thương mại mà các nhà đàm phán Hoa Kỳ không giữ vai trò quan trọng và then chốt trong việc hình thành một bản hiệp định. Điều đó có nghĩa là, các đồng minh hoặc sẽ phải quên đi sự tham gia của Hoa Kỳ vào cái gọi là “TPP 11”, hoặc đóng băng tất cả các cuộc đàm phán chờ cho đến khi Washington thay đổi quyết định. Đó là sự phí phạm thời gian và mất cơ hội chiến lược.

Nền hòa bình Trung Quốc (Pax Sinica)

Trái ngược với Hoa Kỳ, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong bài phát biểu tại APEC đã miêu tả toàn cầu hóa như “một xu thế lịch sử không thể đảo ngược”. Ông ta khuyến khích một “cơ chế và thực tiễn thương mại đa phương” nhằm giúp cho “các thành viên đang phát triển hưởng lợi nhiều hơn từ thương mại và đầu tư quốc tế”. Những lời phát biểu này là tiếng vọng của bài diễn văn nổi tiếng mà ông Tập đọc tại Diễn đàn Kinh tế thế giới ở Davos, Thụy Sĩ hồi đầu năm nay, trong đó ông chính thức đề cao Trung Quốc như là người đi tiên phong của trật tự kinh tế toàn cầu.

Hồi đó, ông Tập đã phê bình chỉ trích tất cả những ai “đổ trách nhiệm cho toàn cầu hóa kinh tế gây ra những vấn nạn của thế giới”. Nhà lãnh đạo Trung Quốc còn coi toàn cầu hóa là “một đại dương lớn mà bạn không thể thoát ra khỏi được”, đồng thời chỉ trích chủ nghĩa bảo hộ mậu dịch như là “tự khóa mình trong phòng tối”.

Đó không phải là những từ ngữ rỗng tuếch. Trung Quốc đang tiến về phía trước, lôi kéo về phía mình cả khu vực châu á và thế giới bằng sự nồng nhiệt có mục đích. Ông Tập đã giúp thành lập Ngân hàng Đầu tư Hạ tầng châu Á (AIIB) có trụ sở tại Bắc Kinh, và Ngân hàng Phát triển Mới (NDB) đặt trụ sở tại Thượng Hải như là những định chế thay thế cho Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) do Mỹ cầm trịch, lẫn Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) do Nhật Bản điều hành.

Với hiệp định TPP trong tình trạng chưa hoạt động, khu vực châu Á-Thái Bình Dương đang đặt cược vào hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership – RCEP) do Trung Quốc hậu thuẫn. Hiệp định RCEP được cho là một sự thay thế linh hoạt hơn, bao trùm hơn, không đặt ra nhiều yêu cầu gay gắt cho các nước thành viên tương lai mà tập trung chủ yếu vào việc giảm các rào cản thương mại giữa các nền kinh tế chủ chốt trong khu vực Châu Á.

Để công bằng, vận mạng của những sáng kiến kinh tế do Trung Quốc lãnh đạo, cũng như số phận của hiệp định RCEP, thì không có gì bảo đảm và chắc chắn. Cho đến nay, hồ sơ của Trung Quốc về đầu tư khắp khu vực này gây ra những kết quả lẫn lộn. Hơn thế nữa, công cuộc quảng bá một mô hình chuyên chế về phát triển, cộng với sự can thiệp ngày càng trắng trợn vào công việc của các quốc gia láng giềng, có thể đe dọa các nền dân chủ son trẻ trong khu vực này – chưa nói tới việc Trung Quốc trực tiếp thách thức luật pháp quốc tế và an ninh khu vực bằng hành động hung hăng chiếm đóng các vùng lãnh thổ tranh chấp trên Biển Đông, tuyến đường hàng hải quan trọng nhất của lãnh vực thông tin. Rõ ràng, Bắc Kinh tìm cách mua chuộc sự phục tùng miễn cưỡng của các nước láng giềng nhỏ hơn thông qua việc phân bổ mang tính chiến lược các hỗ trợ về tài chính.

Cho đến lúc này, vẫn không có những phương án kinh tế thay thế từ phía Hoa Kỳ và các đồng minh, ngày càng nhiều chính phủ trong khu vực sẽ không có sự lựa chọn nào khác ngoài việc chấp nhận cuộc tấn công kinh tế của Bắc Kinh. Những gì đang bị đe dọa không chỉ là quyền bá chủ của Mỹ mà còn là sự tự trị của các quốc gia nhỏ hơn, cũng như sự tồn tại của một trật tự dựa trên luật pháp của Châu Á!

Nguồn: The  Washington Post.

Trần Hoàng (dịch)

Richard Javad Heydarian là giảng sư tại Đại học La Salle University Manila. Ông dạy môn địa chính trị châu Á, là chuyên viên tư vấn chính sách của Hạ Nghị viện Philippines. Ông là một khách mời quen thuộc của Học viện CSIS, CFR, Brookings Institute, PertUSA Centre, các đài truyền hình ABC, NBC của Mỹ, viết hơn 500 bài báo về chính trị và xuất bản nhiều sách. 

 

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các bạn đọc sẽ được hiện ra.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: