Trần Hoàng Blog

►Venezuela đang tan rã (The Atlantic 12-7-2016)

Posted by hoangtran204 trên 23/07/2017

 

 

Từ HCM, Lê Duẩn, cho đến Nguyễn Phú Trọng đều đặt mục tiêu đưa VN tiến lên XHCN.

TBT Trọng đã từng nói như vậy vào 2013 (Đổi mới chỉ là một giai đoạn, còn xây dựng CNXH còn lâu dài lắm. Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa) và đến Ngày 18-5-2015, trong khi làm tướng niệm sinh nhật HCM, thì Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng băn khoăn: không biết đến cuối thế kỷ này VN sẽ hoàn thiện được xhcn chưa!

Trong khi VN đang hăm hở tiến lên như thế, thì Venezuela đã đến đích trước và đang bước vào ngã rẽ đen tối: dân chúng Vênzuela tạm rời bỏ đất nước, đi bộ vượt biên qua Columbia kiếm cái ăn. Cuộc thí nghiệm với “chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21” đã chấm dứt như thế đó.

12-7-2016

Cảnh tượng trong cuộc sống hàng ngày ở quốc gia lụn bại

Một cậu bé đang đứng trong nhà trong cảnh mất điện cả ngày ở El Calvario, gần El Hatillo, ngay cạnh Caracas, Venezuela. (Hình: Fernando Llano / AP)
Khi một doanh nhân Venezuela mà chúng tôi biết mở một công ty sản xuất ở miền Tây Venezuela hai thập kỷ trước, ông chẳng bao giờ ngờ rằng sẽ có ngày mình đối diện với cảnh phải ngồi tù vì những cuộn giấy vệ sinh trong nhà vệ sinh của công ty. Nhưng Venezuela có cách biến điều không tưởng hôm qua thành chuyện bình thường hôm nay.
Bi kịch của vị doanh nhân nọ bắt đầu khoảng một năm trước, khi công đoàn công ty bắt đầu nhấn mạnh và yêu cầu thực hiện một điều khoản mơ hồ trong thoả ước lao động tập thể, trong đó đòi hỏi nhà vệ sinh của công ty lúc nào cũng phải có đủ giấy vệ sinh. Vấn đề là, trong khi gần như mọi sản phẩm cơ bản (từ gạo và sữa cho đến bình xịt khử mùi và bao cao su) ngày càng trở nên khan hiếm ở Venezuela, tìm được dù chỉ một cuộn giấy vệ sinh cũng gần như bất khả – huống hồ tìm đủ cho cả trăm công nhân. Khi vị doanh nhân xoay sở kiếm được một ít giấy, các công nhân của ông, không khó hiểu, đã mang chúng về nhà: Ông tìm chúng khó thế nào thì họ cũng vậy thôi.
Ăn trộm giấy vệ sinh có thể nghe như trò đùa, nhưng với vị doanh nhân kia thì đấy là chuyện nghiêm trọng: Không có đủ giấy cho nhà vệ sinh sẽ khiến ông vi phạm thoả ước với công đoàn, việc này có thể làm công ty phải chịu cảnh đình công kéo dài, từ đó khiến nó có nguy cơ bị chính phủ xã hội chủ nghĩa dưới quyền vị Tổng thống, ngày càng tai tiếng Nicolas Maduro, chiếm mất [quốc hữu hóa].
Thế là doanh nhân nọ quay sang thị trường chợ đen, nơi dường như ông đã tìm thấy giải pháp: Một nhà cung cấp có thể giao một lần cho ông đủ giấy để dùng trong vài tháng. (Chúng tôi sẽ không nêu tên vị doanh nhân này ra, phòng khi chính phủ trả đũa ông). Cái giá cao ngất ngưởng nhưng ông chẳng còn cách nào khác – công ty ông đang gặp nguy hiểm.
Nhưng vấn đề chưa dừng ở đó. Ngay khi giấy vừa được chuyển đến công ty, cảnh sát mật ập vào. Họ tịch thu toàn bộ số giấy và tuyên bố vừa phá vỡ một vụ đầu cơ lớn, một phần trong “cuộc chiến kinh tế” do Mỹ hậu thuẫn mà chính phủ Maduro cáo buộc là thủ phạm cho cảnh thiếu thốn ở Venezuela. Vị doanh nhân cùng ba người quản lý cấp cao đối diện với bản án hình sự và có thể phải ngồi tù.
Tất cả chỉ vì giấy vệ sinh.
Vị doanh nhân trên là một trong những con người bằng xương bằng thịt đằng sau câu chuyện khôi hài “Venezuela hết giấy vệ sinh” góp phần vào cuộc khủng hoảng đang bị đem ra làm trò cười và thứ câu khách cho thiên hạ.
Thế nhưng, với những người Venezuela như các tác giả bài viết này cũng như vị doanh nhân ấy, cái ngã rẽ đen tối mà đất nước chúng tôi đã bước vào chẳng có gì đáng cười cả. Cuộc thí nghiệm với “chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21” do cố Tổng thống Hugo Chavez giới thiệu, người tự miêu tả là nhà vô địch của người nghèo với lời thề sẽ phân phối sự thịnh vượng của quốc gia cho đại chúng, nhưng thay vào đó đưa đất nước vào thảm hoạ mà thế giới đang chứng kiến dưới thời của người kế nhiệm do ông lựa chọn, Maduro, đã là một thất bại tàn nhẫn.
Mổ xẻ sự lụn bại
Những nước đang phát triển, cũng giống thanh thiếu niên, thường hay gặp tai nạn. Chẳng ai lấy làm lạ khi họ bị đổ vỡ kinh tế, gặp khủng hoảng chính trị, hay cả hai. Những tin tức đến từ Venezuela nói về tình trạng thiếu hụt hay, gần đây nhất, những vụ bạo động vì mất điện, sự áp đặt tuần làm việc hai ngày đối với công chức, được cho là để tiết kiệm điện, cùng nỗ lực miễn nhiệm Tổng thống ngày một gia tăng – đã cho thấy tình hình nghiêm trọng thế nào, nhưng cũng dễ dàng bị bỏ qua với suy nghĩ đó chỉ là những tình tiết mới của một câu chuyện cứ lặp đi lặp lại.
Nghĩ vậy là sai lầm. Những gì đất nước chúng tôi đang trải qua khác thường một cách kỳ quái: Đó không gì hơn là sự sụp đổ của một quốc gia lớn, giàu có, có vẻ hiện đại, có vẻ dân chủ cách nước Mỹ chỉ vài giờ bay.
Trong hai năm qua, Venezuela đã chứng kiến sự suy sụp hiếm khi xảy ra ở một nước có thu nhập trung bình như nó, trừ phi nước ấy đang trong thời chiến. Tỷ lệ tử vong tăng vọt; các dịch vụ công cộng thi nhau sụp đổ; lạm phát ba con số khiến hơn 70% dân số rơi vào cảnh nghèo khổ; một làn sóng tội phạm không kiểm soát nổi khiến người ta không dám ra đường vào buổi tối; người dân phải đứng xếp hàng nhiều giờ để mua thực phẩm; trẻ em chết hàng loạt vì bệnh viện thiếu thuốc men và trang thiết bị đơn giản, rẻ tiền, cùng với đó là người già và những ai mắc bệnh mạn tính.
Trẻ em đang lấy nước vào can nhựa từ những chiếc giếng trên đường phố tại khu ổ chuột Petare ở Caracas. (Hình: Carlos Garcia Rawlins / Reuters)
Nhưng tại sao? Đâu phải nước này thiếu tiền. Ngồi trên trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới vào những ngày cuối của một đợt dầu tăng giá điên cuồng, chính phủ, ban đầu dưới sự lãnh đạo của Chavez và sau đó, kể từ năm 2013, là Maduro, đã thu về hơn một nghìn tỷ đô la tiền bán dầu suốt 17 năm qua. Nó gần như không gặp hạn chế nào từ hiến pháp trong việc tiêu khối tài sản lớn chưa từng có ấy. Đúng là kể từ đó giá dầu đã giảm – một rủi ro mà nhiều người thấy trước trong khi chính phủ thì chẳng hề chuẩn bị – nhưng nó khó mà giải thích những gì đã xảy ra. Sự suy sụp của Venezuela đã bắt đầu từ lâu trước khi giá dầu lao dốc. Hồi năm 2014, khi giá dầu còn ở mức trên 100 đô la/thùng, người dân Venezuela đã phải đối mặt với việc thiếu hụt trầm trọng những thứ cơ bản như bánh mì và giấy vệ sinh.
Thủ phạm thực sự là chavismo, triết lý cai trị mang tên Chavez, do Maduro thi hành, cùng xu hướng quản lý yếu kém đến khó tin của nó (chính phủ tùy tiện đổ tiền nhà nước vào những khoản đầu tư ngu ngốc); huỷ hoại hiến pháp (khi hết Chavez rồi đến Maduro trở nên độc đoán hơn và làm bản hiến pháp dân chủ của đất nước trở nên què quặt); ban hành chính sách nhảm nhí (như quản lý tiền tệ và giá cả); và ăn cắp trắng trợn (khi tham nhũng sinh sôi nảy nở giữa vô số công chức cùng bạn bè và gia đình họ).
Một ví dụ ở đây là quản lý giá cả, biện pháp đã được mở rộng ra và áp dụng cho ngày càng nhiều mặt hàng: thực phẩm và thuốc men thiết yếu, phải, nhưng cũng còn cả ắc quy ô tô, dịch vụ y tế cơ bản, chất khử mùi, tã lót cho trẻ con, và, dĩ nhiên, giấy vệ sinh. Mục đích bên ngoài là để kiểm soát lạm phát và giữ hàng hoá trong tầm tay người nghèo, nhưng bất cứ ai với chút kiến thức kinh tế nhập môn cũng có thể thấy trước hậu quả: Khi giá cả bị áp đặt ở mức thấp hơn chi phí sản xuất, người bán không thể bảo đảm là lúc nào hàng hoá cũng đầy kệ được. Giá cả chính thức thấp thật đấy, nhưng đó chỉ là ảo ảnh: Các sản phẩm đã biến mất rồi.
Khi một đất nước đang trong quá trình sụp đổ, những hình thái của sự mục ruỗng nuôi dưỡng lẫn nhau trong một chu trình không dễ gì thay đổi. Ví dụ: Để lấy lòng dân, người ta đã bán hàng hoá với giá rẻ mạt, và đáp lại lời tán tỉnh tai hại ấy của đất nước là siêu lạm phát. Quỹ Tiền tệ Quốc tế đang dự đoán giá cả sẽ tăng 720% trong năm nay và 2200% trong năm 2017. Chính phủ gần như cung cấp xăng dầu miễn phí, ngay cả sau khi đã tăng giá hồi đầu năm. Kết quả của chính sách này và những cái tương tự là nhà nước lúc nào cũng thiếu tiền, buộc phải in thêm ngày càng nhiều để chi tiêu. Người tiêu dùng, ngập trong tiền mặt và phải chạy theo nguồn cung hàng hoá cứ ngày một teo tóp dần, bị mắc kẹt trong một vòng xoáy lạm phát.
Có nhiều lý thuyết về những thế lực ngầm đã tàn phá nền kinh tế Venezuela, xé nát xã hội và huỷ hoại bản hiến pháp của nó, nhưng chúng đều có kết cục tối hậu là một tấn bi kịch con người, được thể hiện bằng một trong những thảm hoạ nhân đạo trầm trọng nhất mà Tây bán cầu từng đối mặt. Ở đây, qua một vài câu chuyện, chúng tôi đem đến cho bạn một cái nhìn thoáng qua để biết hoàn cảnh của vài người đang sống trong sự sụp đổ ấy mà chẳng thấy ai phải chịu trách nhiệm như thế nào.
Ai đã giết Maikel Mancilla Peña?
Đáp ứng những yêu cầu cơ bản của cuộc sống hàng ngày đã trở thành mối ưu tư chính của các gia đình Venezuela – và đó có thể là chuyện sinh tử. Ở tuổi 14, Maikel Mancilla Peña đã chiến đấu với chứng động kinh được 6 năm. Bệnh tình của em vẫn nằm vừa đủ trong tầm kiểm soát, nhờ một loại thuốc chống co giật phổ biến có tên là Lamotrigine. Từ lâu, gia đình em đã phải vất vả mới kiếm ra nó, nhưng khi khoảng cách giữa chi phí thật sự cho loại thuốc này và mức giá tối đa mà các cửa hiệu được phép bán nó cứ dài ra mãi, tìm được nó đã trở thành bất khả.
Vào ngày 11 tháng 2 năm nay, mẹ Maikel, bà Yamaris, đã cho em uống viên Lamotrigine cuối cùng còn lại trong tủ thuốc. Các cửa hiệu mà bà Yamaris thường lui tới đã hết sạch thuốc chống co giật. Bà tìm kiếm trên truyền thông xã hội – vốn đầy những người cố gắng tìm nguồn mua những loại thuốc hiếm ở Venezuela lúc này – nhưng không gặp may. Bà lái xe đi suốt hàng giờ để săn lùng chút manh mối, nhưng vẫn đành ra về trắng tay.
Nhân viên hiệu thuốc đang chờ khách trong một cửa hiệu ở Caracas. (Hình: Noel West / Reuters)
Những ngày sau đó, Maikel phải chịu đựng những cơn động kinh ngày một dữ dội, trong khi gia đình em bất lực đứng nhìn. Đến ngày 20 tháng 2, em bị suy hô hấp và qua đời.
Trường hợp của Maikel không phải là duy nhất. Sự sụp đổ của hệ thống chăm sóc sức khỏe và việc thuốc men khan hiếm đang khiến người ta mất mạng hàng ngày. Bệnh nhân tâm thần phân liệt phải sống mà không được chạy chữa. Hàng chục ngàn người dương tính với HIV, vì khó kiếm ra loại thuốc kháng virus mà mình cần quá, đành điều trị theo kiểu “lát lại nghỉ” mà các bác sĩ cảnh báo là có nguy cơ gây ra AIDS. Bệnh nhân ung thư thì không được hoá trị. Ngay cả bệnh sốt rét – về cơ bản đã biến mất khỏi Venezuela một thế hệ trước và có thể chữa khỏi bằng những loại thuốc không lấy gì làm đắt đỏ – cũng đang trở lại một cách đầy chết chóc.
Tay đua
Trong khi người Venezuela đang chết vì thiếu thuốc men cơ bản, rẻ tiền, chính phủ xã hội chủ nghĩa cấp tiến của họ lại đang chi hàng chục triệu đô la mỗi năm để một đứa con bản địa, Pastor Maldonado, tham gia giải đua xe Công thức 1 quốc tế. Nếu bạn chưa từng nghe nói đến Maldonado – một tay đua xoàng, đua 5 năm mới thắng duy nhất một chặng – thì cũng không sao. Tuy nhiên, cứ mỗi năm, công ty dầu khí quốc doanh Venezuela, PDVSA, lại bỏ ra đến 45 triệu đô la để Maldonado tiếp tục đua xe dưới logo của họ. Vì sao một công ty dầu khí không có bộ phận bán lẻ giữ độc quyền cung cấp dầu cho người dân Venezuela lại cần phải quảng cáo chẳng bao giờ có câu trả lời rõ ràng.
Ấy vậy mà Maldonado, có thói quen đụng xe ở hết chặng này đến chặng khác đến nỗi mang biệt danh “Ông Đụng”, đã chỉ bị buộc phải rời khỏi giải F1 năm nay khi PDVSA, do tác động của việc dầu giảm giá, không thể duy trì khoản tiền tài trợ.
Tiền bán dầu của Venezuela còn bị vung vãi khắp nơi; từ 18 triệu đô la trao cho diễn viên Mỹ Danny Glover hồi năm 2007 để sản xuất một bộ phim tuyên truyền về ý thức hệ (vẫn chưa làm xong), cho đến hàng triệu đô la Venezuela bỏ ra tài trợ cho các đảng phái và phong trào cánh tả từ El Salvador đến Argentina đến Tây Ban Nha và xa hơn nữa.
Đánh cắp bữa ăn
Trong khi đó, ngay đến chút luật pháp và trật tự thô sơ, chính phủ Venezuela cũng không còn giữ được, khiến thủ đô Caracas, theo vài tính toán, là một trong những thành phố có nhiều vụ giết người nhất thế giới. Ở nông thôn, bọn buôn bán ma tuý điều hành những vùng rộng lớn. Trong tù, các tay trùm băng đảng sở hữu những loại vũ khí giống như của quân đội, và mặc dù những vụ tấn công bằng lựu đạn vẫn được lên báo, chúng chẳng có gì mới. Gần đây, cảnh sát đã tịch thu được một khẩu súng phóng tên lửa chống tăng AT4 – về cơ bản là một khẩu bazôka – từ một nghi phạm.
Luật pháp và trật tự suy yếu trầm trọng đến nỗi ngay cả trẻ em cũng đang bị cướp. Tại trường Nuestra Señora del Carmen ở El Cortijo, một vùng phụ cận nghèo khó của Caracas, trong năm nay, nguồn dự trữ cho chương trình bữa ăn trưa của trường đã bị trộm cắp đến hai lần: Bọn trộm đột nhập vào nhà kho của trường lúc đêm tối, sau khi thực phẩm tươi được mang đến. Vụ trộm thứ hai đã khiến nhà trường không thể nuôi lũ trẻ trong ít nhất một tuần.
Người dân El Hatillo, nằm ngay cạnh Caracas, xếp hàng bên ngoài một hiệu bánh để mua bánh mì. (Hình: Fernando Llano / AP)
Ở nơi nào đó khác, các chương trình thực phẩm cho nhà trường đơn giản là đã dừng lại, có vẻ vì chính phủ không thể duy trì chúng được nữa. Trong những cộng đồng nghèo khó, các bậc phụ huynh thường phản ứng với việc này bằng cách cho con cái của họ thôi học: Thà cho chúng đứng xếp hàng trước các cửa hiệu còn có ích hơn là ngồi trong lớp. Từ lâu, chế độ đã lấy giáo dục làm trọng tâm tuyên truyền, tuy nhiên, thực tế hôm nay là có một thế hệ trẻ em thiệt thòi đang không được hưởng giáo dục chỉ vì quá đói.
Ấy vậy mà dường như vài chính trị gia vẫn nhìn thấy khía cạnh tích cực của cơn đói của người dân: Quốc hội do phe đối lập kiểm soát đã lên tiếng tố cáo các quan chức chính phủ cùng phe cánh của họ đã biển thủ tới 200 tỷ đô la chỉ trong những vụ bê bối nhập khẩu thực phẩm từ năm 2003 đến nay.
Bùng phát tội ác dẫn đến bùng phát Zika
Giữa mớ bòng bong trên, Venezuela còn đang phải đối diện với một trong những đợt bùng phát Zika tồi tệ nhất khu vực Nam Mỹ, và đứng trước dịch bệnh này, đất nước gần như không lường hết quy mô chứ chưa nói đến phản ứng. Viện Y học Nhiệt đới thuộc Trường Đại học Trung ương Venezuela là nơi tội ác và cuộc khủng hoảng sức khoẻ cộng đồng đụng độ. Trong hai tháng đầu năm 2016, viện này – tổng hành dinh đối phó với các dịch bệnh nhiệt đới của đất nước – đã bị cướp bóc nhiều đến giật mình với 11 lần cả thảy. Hai vụ đột nhập cuối xảy ra chỉ cách nhau có 48 giờ, khiến phòng thí nghiệm không còn lấy một cái kính hiển vi. Bọn cướp hoành hành trong phòng thí nghiệm, làm vỡ bình đựng mẫu vật, khiến virus và bào tử nấm độc hết sức nguy hiểm phát tán vào không khí.
Trong hoàn cảnh như thế, các nhà nghiên cứu của viện không thể nào làm việc được, khiến cho phản ứng của đất nước trước dịch Zika càng thêm yếu ớt. Và mọi nỗ lực khắc phục thiệt hại đều vấp phải câu hỏi hóc búa đã làm cho cả nền kinh tế khốn đốn: Đào đâu ra tiền để thay thế những trang thiết bị nhập khẩu đắt đỏ mà bọn tội phạm đã lấy đi đây?
Một phụ nữ ôm đứa con ốm trong khi chờ gặp bác sĩ tại một trung tâm y tế gần khu Petare ở Caracas. (Hình: Fernando Llano / AP)
Những khía cạnh khác của sự sụp đổ quốc gia cũng góp phần nuôi dưỡng cuộc khủng hoảng Zika. Sau gần hai thập kỷ bị bỏ mặc, cơ sở hạ tầng cung cấp nước cho các thành phố của Venezuela đã trở nên suy yếu. Vào thời điểm thuận lợi nhất, mọi chuyện cũng đã không dễ dàng, huống hồ năm nay, hiện tượng El Niño khiến gần như cả nước gặp hạn hán nặng. Đáp lại việc mực nước ở các hồ chứa sụt giảm cùng với hạ tầng yếu kém là cảnh mất nước đầy khắc nghiệt.
Những vùng phụ cận và khu ổ chuột có thể chịu được vài ngày hay thậm chí vài tuần mà không có nước máy. Hầu hết mọi người thích nghi bằng cách mỗi khi có nước thì giành ra vài xô đầy để chuẩn bị cho giai đoạn cạn kiệt. Dĩ nhiên, chứa nước trong xô chính là điều bạn không nên làm khi đối diện với một dịch bệnh lây lan do muỗi: Những xô nước này trở thành nơi sinh sôi nảy nở cho loài côn trùng truyền bệnh Zika cùng những bệnh khác như Chikungunya, sốt xuất huyết, hay thậm chí sốt rét.
Không quyền lực, không công lý
Cơn hạn hán gây ra cảnh mất nước trên còn làm cho mực nước ở các đập thuỷ điện của đất nước sụt xuống đến mức báo động. Trước đây, cảnh mất điện ít nhất còn tha cho thủ đô, nhưng giờ thì nó lan rộng khắp cả nước, trong khi các cơ sở công cộng khó khăn lắm mới duy trì đủ nước trong các hồ chứa để ngăn hệ thống điện sụp đổ hoàn toàn.
Lẽ ra sự tình đã không như vậy. Kể từ năm 2009, hàng trăm triệu đô la đã được chi ra để xây dựng những nhà máy điện hoạt động bằng dầu diesel và khí tự nhiên với mục đích giảm bớt áp lực lên hệ thống thủy điện già cỗi. Tuy nhiên, hầu hết công suất này không hề hoà vào lưới điện quốc gia trong khi tiền đi đâu thì chẳng rõ. Ở Mỹ, đã có 2 người bị truy tố vì việc này, trong khi ở Venezuela thì dường như chẳng ai thèm điều tra.
Đây là một vụ điển hình cho sự vô trách nhiệm đang ngự trị ở mọi cấp độ ở quốc gia này, từ những tội lỗi nghiêm trọng nhất cho đến những công chức cao cấp nhất. Vào ngày mùng 4 tháng 3 vừa qua, 28 thợ mỏ đã biến mất trong một khu rừng rậm gần biên giới Brazil còn các nhân chứng thì kể có một vụ thảm sát. Đến thời điểm viết bài này, chỉ có 4 người liên quan tới vụ việc trên bị bắt. Tuy nhiên, họ không phải là thủ phạm: Họ là những người nhà nạn nhân dám kêu gọi công lý. Hồi cuối năm ngoái, hai người cháu họ của bà đệ nhất phu nhân đầy quyền lực – trong đó có một người được nuôi dạy ngay trong nhà Tổng thống – đã bị các nhân viên DEA [Cơ quan Quản trị Sử dụng thuốc và Phòng chống Ma tuý Hoa Kỳ] bắt giữ trong một chiến dịch gắt gao với cáo buộc đã bị ghi hình lại cảnh họ mời chào cung cấp một lượng lớn cocaine cho các nhân viên đang đóng giả làm bọn buôn ma tuý. Phản ứng của đệ nhất phu nhân là cáo buộc DEA bắt cóc các cháu của bà.
* * *
Theo dõi sát sao tình hình Venezuela đồng nghĩa với việc nghe thấy những câu chuyện đại loại như trên. Sân khấu hạnh phúc, tràn đầy hy vọng mà Venezuela giành cho thí nghiệm với chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21 của Chavez đang chìm dần vào dĩ vãng. Cái còn lại là một nhà nước thất bại rành rành nhưng vẫn cố sức dựa vào những lời đao to búa lớn của cánh tả trong nỗ lực tuyệt vọng nhằm duy trì chút chính đáng. Một đất nước đã từng thu hút biết bao khách du lịch cùng những người yêu quý nó giờ trở thành thứ thoả mãn sự hiếu kỳ: Những kẻ bên ngoài ngây ra thích thú nhìn cảnh sụp đổ.
Với những người Venezuela đang chịu đựng hậu quả của nó từng ngày, cảnh tượng ấy ít thú vị hơn rất nhiều. Nhà tư bản công nghiệp tìm mua giấy vệ sinh của chúng tôi chẳng thấy có gì đáng cười cả. Sau khi bị bắt vì tội đầu cơ một cách vô lý, ông nhận ra đây chỉ là một vụ tống tiền. Cảnh sát chủ yếu quan tâm đến tiền của ông chứ không phải giấy vệ sinh.
“Ban đầu họ đòi đến mấy trăm nghìn đô la,” ông nói. “Tôi thấy thế hơi nhiều; chúng tôi đã mặc cả.”
Cuối cùng, ông nói, cảnh sát đồng ý bãi bỏ cáo buộc hình sự với giá vài chục nghìn đô la.
Lần đó, mong muốn bắt trộm của chế độ đã chiến thắng bản năng đàn áp của nó. Lần sau, ai mà biết được? Theo: “Venezuela is falling apart” –
TheAtlantic.com:
Tác giả: Moisés Naím & Francisco Toro Người dịch: Neverwhere@vo
______

• Từ 1954 cho đến 2013, HCM, Lê Duẩn, cho đến Nguyễn Phú Trọng đều đặt mục tiêu đưa VN tiến lên XHCN.

TBT Trọng đã từng nói như vậy (24-10- 2013), trước phiên họp tổ tại Quốc Hội về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (Đổi mới chỉ là một giai đoạn, còn xây dựng CNXH còn lâu dài lắm. Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa) và đến Ngày 18-5-2015, trong khi làm tưởng niệm sinh nhật HCM, thì Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng vẫn khẳng định đòi tiến lên XHCN.

Trong khi VN đang hăm hở tiến lên như thế, thì Venezuela đã đến đích trước và đang bước vào ngã rẽ đen tối: dân chúng Vênzuela tạm rời bỏ đất nước, đi bộ vượt biên qua Columbia kiếm cái ăn. Cuộc thí nghiệm với “chủ nghĩa xã hội thế kỷ 21″ đã chấm dứt như thế đó.

 

■”Chủ nghĩa cộng sản là ước mơ của vài người, nhưng là ác mộng của cả nhân loại”

-100 triệu người Trung Quốc đã chết trong thời đại Mao.

● Tính đến 2/9/1969,  khi ông Hồ mất, theo đảng CSVN cho biết: có 172.000 người đã chết trong cuộc Cải cách Ruộng đất ở mền Bắc, và hàng trăm ngàn thanh niên VN đã chết khi bị Hồ và Lê Duẩn bắt đi giải phóng miền Nam kể từ khi phát động chiến dịch này 1960.

●Sau nhiều lần từ chối đưa ra lời tổng kết chiến tranh VM với các sử gia Hoa Kỳ, năm 1982,  Bộ quốc phòng VN đã đưa ra con số: 1.152.765 bộ đội đã chết, 300.000 bộ đội bị mất tích, 780.000 thương binh.

Dĩ nhiên, con số thật sự còn cao hơn nữa.

______
Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại phiên họp tổ của Quốc hội về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 (24/10/2013)

“Đổi mới chỉ là một giai đoạn, còn xây dựng CNXH còn lâu dài lắm. Đến hết thế kỷ này không biết đã có CNXH hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa.” 

(http://thanhnien.vn/thoi-su/tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-phat-bieu-tai-to-ve-du-thao-sua-doi-hien-phap-1992-469414.html)

________________

Những phát ngôn bi hài của quan chức Việt Nam

Nam Nguyên, phóng viên RFA
2013-12-26

 

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại phiên họp tổ của Quốc hội về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 hôm 24/10/2013.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại phiên họp tổ của Quốc hội về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992 hôm 24/10/2013.

Năm 2013 được xem là năm có nhiều phát ngôn gây sốc của quan chức cao cấp Việt Nam. Nổi trôi cùng thế sự những người theo dõi thời cuộc nén tiếng thở dài theo kiểu cười mà buồn.

Lạ lùng nhất?

Đứng đầu danh mục những phát biểu chính trị trong năm 2013 được dư luận cho là lạ lùng nhất và gây chấn động nhất là của ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.

Trên mạng Internet ngày 24/10/2013, báo chí lề phải trong đó có Tuổi Trẻ, Thanh Niên đã đưa tin về sự kiện Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng phát biểu tại phiên họp tổ của Quốc hội về dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992. Khi góp ý về Lời nói đầu của Hiến pháp, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đã xác định: “Đến hết thế kỷ này không biết đã có Chủ nghĩa Xã hội hoàn thiện ở Việt Nam hay chưa….” Ông Trọng đã phát biểu như vậy khi muốn sửa sai các câu chữ trong Lời nói đầu của Hiến pháp, liên quan đến việc xây dựng Xã hội Chủ nghĩa ở Việt Nam và công cuộc đổi mới đất nước. Độc giả các báo chắc hẳn đầy suy tư trăn trở vì với sự nhận định của Tổng bí thư như thế, nhưng Đảng Cộng sản lại kiên quyết độc quyền lãnh đạo đất nước đi theo con đường Xã hội Chủ nghĩa và hiến định hẳn hoi.

Nhận định về phát biểu gây sốc được xếp hạng bậc nhất của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, nhà giáo Đỗ Việt Khoa ở Hà Nội phát biểu:

Ông Trọng xét về khía cạnh người dân là ông ấy nói đúng! Vì sự yêu thích chủ nghĩa xã hội ấy, ai cũng nhìn thấy nó là một thứ không tưởng không thể xây dựng được. 
-Đỗ Việt Khoa

“Trong thời gian qua thì những người quan tâm đến chính trị của đất nước cũng ngạc nhiên nhiều về các phát biểu của các quan chức ở Việt Nam. Trong đó thì đúng là câu của ông Nguyễn Phú Trọng về việc ‘đến hết thế kỷ 21 này không biết có chủ nghĩa xã hội hay chưa’ thì cũng là một sự thật. Thực tế tôi có thể nói rằng lời ông Trọng xét về khía cạnh người dân là ông ấy nói đúng! vì sự yêu thích chủ nghĩa xã hội ấy, ai cũng nhìn thấy nó là một thứ không tưởng không thể xây dựng được.”

Ông Nguyễn Phú Trọng còn có một lời phát biểu nữa cũng thuộc loại gây sốc khi ông nhận định về vấn nạn tham nhũng của Việt Nam: “Đến Đường Tăng đi lấy kinh cũng phải hối lộ. Bước chân sang nước phật đã phải hối lộ…Cho nên chúng ta phải xem xét, bĩnh tĩnh, tỉnh táo, sáng suốt… ”Tổng bí thư đã phát biểu những lời vừa nêu trong dịp tiếp xúc cử tri Hà Nội vào ngày 7/12/2013. Mạng xã hội đã phản ứng khá gay gắt về phát biểu của ông Nguyễn Phú Trọng, trong khi báo chí Nhà nước thì lại trích dẫn để tán dương quyết tâm chống tham nhũng của Tổng bí thư.

Theo tiểu sử, ông Nguyễn Phú Trọng tốt nghiệp khoa văn Đại học Tổng hợp Hà Nội trước khi trở thành Giáo sư Tiến sĩ. Do vậy dư luận phật tử khá bất bình về cách ví von thiếu hiểu biết và khó chấp nhận của ông. Phật tử Phúc Thịnh có bài trên trang Blog Xuân Diện Hán Nôm giải thích là: “Đường Tăng trao bát vàng trước khi nhận kinh Phật là diệt trừ Tư tình, diệt trừ Tư sản, loại bỏ mọi của cải và danh vọng thế tục, diệt cái cội nguồn của tham, sân, si, mạn, nghi và ác kiến, chứ không phải là vấn đề tham lam, hay hối lộ gì ở nơi nước Phật.”

Ấn tượng nhất?

11731349-03-250
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng phát biểu tại Hội nghị ngành ngân hàng ngày 18/12/2013 tại Hà Nội. Courtesy sbv.gov.vn Photo: RFA

Sau Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng, người đọc báo cũng ghi nhận phát ngôn được cho là ấn tượng của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Theo VnExpress, VnEconomy phát biểu tại Hội nghị ngành ngân hàng được tổ chức ngày 18/12/2013 tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định dứt khoát độc quyền xuất nhập khẩu vàng.

Trao đổi với chúng tôi nhà giáo Đỗ Việt Khoa góp ý kiến:

“Đấy là một phát biểu mà tôi cho là gây sốc, trước kia người ta ngấm ngầm làm còn bây giờ công khai nói độc quyền cho nhà nước. Như thế là anh đã không tôn trọng đúng qui luật thị trường, trong khi anh lại đòi các nước, đòi phương tây phải công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường. Cái này là mâu thuẫn không thể được, chúng tôi chỉ là những người dân thấp cổ bé họng nhưng chúng tôi cũng nhìn thấy.”

Về chính sách độc quyền vàng được tái khẳng định bởi Thủ tướng Chính phủ, Phó Giáo sư Tiến sĩ Ngô Trí Long từ Hà Nội nhận định:

“Về quan điểm ông Thủ tướng nói là quyền của ông ấy. Nhưng khi ông đi ra thế giới thì trong điều kiện hội nhập mọi hoạt động phải tuân thủ thông lệ quốc tế. Độc quyền xuất nhập khẩu vàng, Ngân hàng Nhà nước đứng ra với tư cách là một người kinh doanh vàng thì hoàn toàn không phù hợp với thông lệ, không phù hợp chức năng của cơ quan quan lý tiền tệ của một đất nước. Với 8.000 tỷ chênh lệch giá đưa vào ngân sách, ông ấy nói là để làm lợi cho quốc gia. Theo cá nhân tôi, đã là một nền kinh tế thị trường thì phải tuân thủ qui luật với những chuẩn mực của nó, đồng thời phải chia sẻ lợi ích giữa nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng, chứ không thể nhà nước lấy tất cả những phần đó. Ở đây vô hình chung người bị thiệt là doanh nghiệp và người tiêu dùng, họ không được hưởng lợi khi giá thế giới xuống thấp mà có sự chênh lệch rất cao giữa giá thế giới và giá trong nước trên thị trường vàng. Cái chênh lệch đó ông ấy lại độc quyền xuất nhập khẩu để bán lấy lãi mà ông nói phục vụ ngân sách nhà nước. Tôi thấy việc này chưa đảm bảo hài hòa lợi ích của ba chủ thể trong một nền kinh tế thị trường là nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.”

Năm 2013, người đọc báo cũng ghi nhận sự kiện được gọi là Thủ tướng tự sướng khi ông công bố thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam đạt 1960 USD/ năm. Theo báo chí lề phải, Thủ tướng đã rất phấn khởi khi khi phát biểu tại Diễn đàn Quan hệ Đối tác Phát triển tổ chức ngày 5/12/2013  tại Hà Nội là GDP đầu người của Việt Nam đã tăng 23% so với năm 2012.

Thời gian đó, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển IDS đã tự giải thể là Tiến sĩ Nguyễn Quang A có nhận định:

“Cái việc ‘tự sướng’ với các con số là một truyền thống lâu đời ít ra cũng phải ít ra mấy chục năm của Việt Nam này rồi. Người ta chỉ thích các con số mà không biết đàng sau những con số đó ý nghĩa thực của nó như thế nào. Thí dụ cái gọi là tăng trưởng GDP, con số đó có thể có nhiều ý nghĩa nhưng xét về thu nhập của người dân lấy GDP hàng năm chia cho 90 triệu người dân để ra con số thu nhập đầu người một nghìn mấy (1960 USD) thì nó không thực sự là người dân được hưởng.”

Gây sốc nhất?

Tác giả những phát ngôn gây sốc trong tốp đứng đầu của năm 2013 còn phải kể tới Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng. Theo Lao Động Online ngày 15/11/2013, khi bị chất vấn về vấn đề quy hoạch thủy điện, Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng phát biểu: “Quy hoạch thủy điện mang tính đặc thù…Đây là của cả nước chứ không riêng của Chính phủ, hay của Bộ Công thương. Chúng ta đang nói về chúng ta, chứ không nói về chính phủ về bộ ngành này, bộ ngành khác.” Phát biểu này đã làm nóng nghị trường, hầu hết đại biểu đều băn khoăn bức xúc không biết Bộ trưởng Công thương đang nói về cái gì.

TT Nguyễn Tấn Dũng từng phát biểu. Đó là, chức Thủ tướng của tôi là do Đảng phân công, tôi không xin ai cả. Như vậy hình như họ không cần nhân dân, họ không cần đến dư luận. 
-Đỗ Việt Khoa

Nhà giáo Đỗ Việt Khoa ở Hà Nội nhận định:

“Tôi cho rằng phát biểu này cũng theo một kiểu mô thức rất phổ biến hiện nay, đó là cứ vòng vèo rồi lẩn tránh trách nhiệm cụ thể của mình. Đây là một hiện trạng xấu do cơ chế hiện nay sinh ra. Chúng ta cũng thấy là ông Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từng phát biểu mà theo tôi là câu nói sốc hơn mọi người. Đó là, chức Thủ tướng của tôi là do Đảng phân công, tôi không xin ai cả. Như vậy hình như họ không cần nhân dân, họ không cần đến dư luận. Đảng là ai là cá nhân nào thì chúng tôi cũng không biết được. Những cách nói mập mờ đó có thể mới nghe qua không để ý nhưng với những người có tuổi, giới trí thức quan tâm đều rất là xót xa cho hiện trạng ở Việt Nam hiện nay, như vậy là người ta không dám nhận trách nhiệm thậm chí đổ vấy trách nhiệm.”

Một trong những nhân vật có phát ngôn gây sốc cũng được liệt kê trong tốp 10 là bà Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến.

Theo Kienthuc.net.vn, sau vụ việc gây chấn động ngành y là 3 trẻ sơ sinh tử vong ở Quảng Trị sau tiêm vắc xin viêm gan B hồi vào hạ tuần tháng 7/2013 bà Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến đã hăng hái phát biểu: “Sẽ không có bao che, mà công khai, minh bạch nguyên nhân. Trách nhiệm của ai sẽ xử lý người đó. Lỗi của vắc xin sẽ xử vắc xin; lỗi do người tiêm, xử người tiêm; lỗi do kỹ thuật xử lý kỹ thuật…”

Nhà giáo Đỗ Việt Khoa nhận định:

“Tôi công nhận rằng phát ngôn của bà Bộ trưởng Y tế được mọi người xếp vào dạng phát ngôn gây sốc thì cũng hợp lý. Hài hước nhất là lỗi vắc xin xử vắc xin…Người đứng đầu là Bộ trưởng Y tế phải chịu trách nhiệm cái đó. Ở đây bà ấy lại đổ cho người khác, đây là hiện trạng chung chung ở Việt Nam, khi gặp vấn đề khó người ta phát biểu loanh quanh rồi cuối cùng người ta lại đổ vấy trách nhiệm cho nhau, chứ ít có ai chịu trách nhiệm thực sự.”

Bà Bộ trưởng Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến là tâm điểm của báo chí qua phát ngôn gây sốc không chỉ một lần của mình. Tại kỳ họp thứ 5 của Quốc hội khóa 13 diễn ra hồi tháng 6/2013, khi trả lời các nhà báo về vấn đề quá tải ở các bệnh viện tuyến trên, bà Bộ trưởng Y tế đã trả lời rằng: “Thiếu giường bệnh  thì…phải hỏi Nhà nước”.

Ghi nhận từ nghị trường cũng gom nhặt được phát ngôn khá bi hài của ông Nguyễn Đình Quyền, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội. Liên quan đến vụ án oan 10 năm của ông Nguyễn Thanh Chấn mà dư luận bàng hoàng về cách làm việc của ngành Công an và Tòa án, nhưng ông Quyền lại nói với báo chí: “Cơ quan điều tra Việt Nam được coi là một trong những cơ quan giỏi nhất thế giới. Quá trình điều tra của Việt Nam rất nhanh. Khóa trước chúng tôi làm việc với FBI 1 tuần, thấy án an ninh quốc gia, giết người cướp của của ta rất giỏi, vì công cuộc phòng chống tội phạm của ta dựa vào nhân dân.”

Vừa rồi là những phát ngôn gây sốc, phát ngôn ấn tượng của các quan chức cao cấp Việt Nam. Năm nào làng báo lề phải, lề trái cũng gom góp được nhiều phát ngôn ấn tượng của các quan chức Việt. Và như nhà giáo Đỗ Việt Khoa, một người miệt mài tranh đấu cho sự công khai minh bạch thì sang năm 2014 và sau nữa, sẽ tiếp tục có những phát ngôn gây sốc, chừng nào Việt Nam chưa cải cách thể chế chính trị của mình.

______________

 

 

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các bạn đọc sẽ được hiện ra.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: