Trần Hoàng Blog

►Các nước đều có lợi trong vụ Philippines kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế

Posted by hoangtran204 trên 01/11/2015

Giang Le

31-10-2015

Nhiều người cho rằng phán quyết về jurisdiction của PCA trong vụ Philippines vs China ngày 29/10/2015 là một thắng lợi cho nguyên đơn. Mặc dù đây chưa phải phán quyết cuối cùng mà mới chỉ là “vòng gửi xe” nhưng đọc những lập luận của các thẩm phán/trọng tài trong phiên toà cho thấy không chỉ Philippines thắng mà VN và những quốc gia liên quan (kể cả Mỹ, Úc…) cũng có lợi.

Điểm đầu tiên là toà xác định việc Philippines kiện TQ là hoàn toàn hợp pháp theo qui định của UNCLOS, DOC 2002 không gây ra cản trở về mặt pháp lý với vụ kiện này. Điều này trái ngược với một luận điểm mà TQ vẫn rất to mồm lâu nay là Philippines (và VN) không tuân thủ theo DOC, đi kiện tụng làm phức tạp thêm tình hình. Điểm C Điều 413 nói thẳng việc Philippines khởi kiện không phải là một hành động “abuse” như TQ rêu rao. Việc TQ đã opt-out theo qui định của UNCLOS cũng không hề hấn gì, họ không thể lẩn tránh các vấn đề được xem xét trong phiên toà này (cả 15 submission chứ không phải chỉ 7 cái đã được “duyệt”).

Điểm thứ hai cũng rất quan trọng là toà xác định rằng việc TQ tẩy chay không tham dự phiên toà không ảnh hưởng gì đến giá trị pháp lý của phiên toà. Mặc dù văn bản chỉ dừng ở jurisdiction nhưng có thể hiểu các phán quyết (rulling) sau này dù có mặt TQ hay không vẫn sẽ có giá trị pháp lý. Tất nhiên TQ sẽ bác bỏ và không tuân thủ phán quyết của PCA nhưng điều này sẽ gây tiếng xấu cho họ và TQ sẽ không thể mở mồm kêu gọi các bên tuân thủ luật pháp quốc tế được nữa. Dư luận quốc tế, kể cả giới học giả, chắc chắn sẽ quay sang ủng hộ các đối thủ của TQ. Chính nghĩa thuộc về ai lúc đấy đã rõ.

Trong 7 submission đã được PCA xác định jurisdiction, 4 submission liên quan đến việc xác định/phân loại các cấu trúc địa lý trên biển: island vs rock vs low-tide-elevation theo UNCLOS. Nếu là đảo (island) thì sẽ có territorial water 12 hải lý và EEZ, nếu là rock thì chỉ có territorial water, LTE không được cả EEZ lẫn territorial water mà chỉ có 500m safety zone. Nếu PCA phán quyết Subi và Mischief chỉ là LTE thì việc TQ to mồm phản đối Mỹ cho tàu Lassen đi tuần trong phạm vi 12 hải lý là hoàn toàn sai trái. Ngay cả nếu đó là rock thì TQ phải chứng minh tàu Lassen không thực hiện “innocent passage”, điều mà TQ đã không hề đề cập đến.

Nhưng quan trọng hơn nếu Subi, Mischief là LTE thì Philippines có thể kiện tiếp việc TQ xây dựng trái phép trên các LTE đó vì chúng nằm trong EEZ của Philippines. Tất nhiên jurisdiction của vấn đề này phức tạp hơn nên Philippines đã không đưa vào phiên toà này, nhưng khi PCA đã ra phán quyết thì các lập luận của Philippines sẽ có cơ sở hơn. Ngay cả nếu không kiện tiếp Philippines (và các nước khác như Mỹ, Úc) có cơ sở pháp lý để điều tàu không chỉ vào phạm vi 12 hải lý mà có thể áp sát đến 500m các đảo nhân tạo của TQ.

Thực ra một số đảo lớn của VN như Trường Sa Lớn có thể được công nhận là island (nghĩa là có EEZ) nhưng VN đã từ bỏ đòi hỏi này khi nộp bản đồ EEZ và thềm lục địa cho UN năm 2009 cùng với Malaysia. Đây là một quyết định tiến bộ và rất đáng hoan nghênh vì giúp giảm bớt áp lực tranh chấp trên khu vực TS. Một số học giả quốc tế (bênh TQ) vẫn viện dẫn bản đồ “bụng bầu” trước đây của VN làm bằng chứng VN cũng tham lam không kém TQ, bằng chứng đó bây giờ không còn giá trị. Nhưng ở HS tiền lệ vụ kiện này của Philippines sẽ rất có giá trị nếu VN khởi kiện hoặc yêu cầu ITLOS cho advisory opinions về giá trị của đảo Tri Tôn vì điều này liên quan đến vụ giàn khoan HD-981 năm ngoái (xem thêm bài này : Việt Nam v.s. China  http://kinhtetaichinh.blogspot.com.au/2014/09/vietnam-vs-china.html).

Một vấn đề nữa cũng liên quan đến VN là quyền đánh cá lịch sử của Philippines ở các vùng đảo đang tranh chấp (Scarborough Shoal) trong submission 10. Cũng giống như ở HS, tầu cảnh sát biển TQ ngăn cản/bắt bớ tàu cá của Philippines vì cho rằng tàu cá Philippines vi phạm chủ quyền của TQ. Dù TQ không nói rõ vi phạm trong territorial water hay EEZ nhưng Philippines viện dẫn UNCLOS cho rằng một khi ngư dân của họ đã từng đánh bắt ở khu vực này từ xưa thì bất kể Scarborough Shoal thuộc về ai và nó có EEZ hay không thì TQ vẫn không có quyền đuổi tàu cá của Philippines. Đây là điểm VN hoàn toàn có thể kiện được về việc TQ bắt và đâm vào tàu cá VN ở khu vực HS mà không liên quan gì đến tranh chấp chủ quyền. Vấn đề là VN có dám kiện hay không.

____

Giang Le

31-10-2015

Trong phán quyết về jurisdiction vụ kiện Philippines vs China có hẳn một section về VN (oai chưa 🙂 ). Nội dung chính của section này là giải thích tại sao sự vắng mặt của VN, một bên thứ ba liên quan, không làm ảnh hưởng đến tính hợp pháp của vụ xử. Nhưng với một người Việt như tôi và các bạn nội dung quan trọng nhất của section này là quan điểm chính thức của VN đã gửi cho toà. Có 3 nội dung chính:

– VN thừa nhận jurisdiction của toà và yêu cầu được làm quan sát viên.
– VN phản đối đường 9 đoạn và ủng hộ việc giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ UNCLOS.
– VN bảo lưu quyền “intervention by a third party”, nghĩa là VN có thể sẽ xin tham gia phiên toà như một bên có tranh chấp.

Liên quan đến điểm thứ ba Philippines đã tuyên bố sẽ uỷ thác cho toà quyền phán xét liệu VN có được tham gia hay không, TQ tất nhiên phản đối (không chính thức). Toà đã gửi thông báo cho VN rằng khi nào VN nộp application xin intervention thì toà sẽ xem xét. Ở thời điểm 29/10/2015 VN chưa nộp application. Để xem động thái của VN thế nào sau chuyến thăm sắp tới của chủ tịch Tập.

PS. Hiện tại đại diện của VN tại phiên toà gồm:
– Mr. Trịnh Đức Hải, Uỷ ban Biên giới
– Đại sứ Nguyễn Duy Chiến
– Mr. Nguyễn Đăng Thắng, Uỷ ban Biên giới
– LS Thomas Grant (không rõ công ty luật nào)

Ngoài VN, Indonesia, Thailand, Malaysia, Japan cũng có đại diện nhưng không nước nào thuê luật sư như VN.

Một phản hồi to “►Các nước đều có lợi trong vụ Philippines kiện Trung Quốc ra tòa án quốc tế”

  1. […] Le (Trần Hoàng Blog) – Nhiều người cho rằng phán quyết về jurisdiction của PCA trong vụ […]

Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các ban đọc sẽ được hiện ra. Các bạn cứ bịa ra một email address nào cũng được.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: