Trần Hoàng Blog

Archive for Tháng Mười Hai 16th, 2014

►Những ‘con cừu’ lẻ loi dễ bị ‘ăn thịt’ hơn!

Posted by hoangtran204 trên 16/12/2014

 

Những ‘con cừu’ lẻ loi dễ bị ‘ăn thịt’ hơn!

14-12-2014

Phạm Chí Dũng

Tất nhiên tựa đề bài viết này không có ý ví giới trí thức phản biện xã hội Việt Nam và các blogger Trương Duy Nhất, Phạm Viết Đào, Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh bị bắt trước đây và gần đây nhất là Hồng Lê Thọ và Nguyễn Quang Lập, là “cừu.”

Nhưng hình ảnh xương máu dân gian muôn thuở mà các thế hệ đời sau phải mặc nhiên thừa nhận là khó có con cừu tách đàn hoặc lẻ loi nào có thể tránh được hàm răng nanh sắc máu của bầy sói.

Bị vồ lẻ

Một cách nào đó, lực lượng trí thức phản biện xã hội ở Việt Nam, với đặc tính tâm lý dễ dao động, chưa đầy đặn dũng khí và còn mong manh về kết nối, thường phải trả giá bởi hình ảnh bị vồ lẻ.

Trừ hai blogger Trương Duy Nhất và Phạm Viết Đào bị bắt trong bối cảnh chưa thực sự hình thành các tổ chức dân sự độc lập, những blogger bị bắt sau này đều phải chịu nạn khi không đứng chân trong một tổ chức dân sự nào.

Từ giữa năm 2013 khi giới chính khách bảo thủ Việt bắt buộc phải hướng sang Washington với chuyến công du “đối tác toàn diện” của Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang, một cơ hội cỡ trung bình đã bắt đầu mở ra cho thực thể xã hội dân sự ở Việt Nam. Khởi đầu là sự hình thành của mạng lưới blogger Việt Nam, sau đó là diễn đàn xã hội dân sự, tiếp theo đó là hàng loạt tổ chức dân sự độc lập khác như Phụ Nữ Nhân Quyền, Hội Cựu Tù Nhân Lương Tâm, Văn Đoàn Độc Lập, Hội Nhà Báo Độc Lập… ra đời. Cho đến nay đã có gần 30 hội đoàn dân sự phi nhà nước như thế.

Kết nối mang lại sức mạnh, đặc biệt khi một tập thể biết phát huy tính đoàn kết và khai thác những ưu thế nội lực lẫn quốc tế của nó. Điều rất dễ hiểu là không phải tự nhiên những người cầm quyền ở Việt Nam chấp nhận thả đến 14 tù nhân lương tâm trong năm 2014, đông đảo nhất từ trước đến nay, trong đó đặc biệt là Điếu Cày Nguyễn Văn Hải, trước sức ép liên tục của cộng đồng quốc tế và những chính phủ phương Tây. Nếu không có được ít nhất những kênh chuyển tin từ các tổ chức dân sự trong nước ra hải ngoại, cùng với hải ngoại vận động quốc tế, giới hoạt động và đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền trong nước vẫn chỉ là ốc đảo và có thể bị xóa sổ bất cứ lúc nào.

Đó cũng là lý do để cho rằng những trí thức có tính cách phản biện như các ông Ba Sàm Nguyễn Hữu Vinh, Hồng Lê Thọ và Nguyễn Quang Lập có thể đã sai lầm khi chọn cho mình vị trí phần nào độc lập với các tổ chức dân sự, trong khi xã hội dân sự ở Việt Nam đang bắt đầu hình thành tính kết nối và bảo bọc lẫn nhau. Xa rời hoặc tách rời tập thể, tính rủi ro đối với người hoạt động độc lập sẽ cao hơn, thậm chí cao hơn hẳn. Một chứng minh rõ ràng cho quy luật này là kể từ giữa năm 2013 đến nay, chưa một trí thức phản biện có chân trong tổ chức hội đoàn dân sự nào bị bắt.

Nhưng tất nhiên, hội đoàn dân sự dù có tổ chức chặt chẽ vẫn không thể là lá chắn toàn vẹn. Trong trường hợp xấu, ngay cả những người đứng đầu các tổ chức dân sự có quy mô đều có thể bị chính quyền cho “nhập kho.”

Bởi thế, hội đoàn dân sự nằm trong xã hội dân sự không chỉ thực hiện mục tiêu phản biện xã hội, mà còn phải bảo vệ lẫn nhau. Trong bối cảnh nền chính trị còn độc đảng và cực đoan tư tưởng, rủi ro luôn chờ chực người bất đồng chính kiến, mục tiêu bảo vệ lẫn nhau nhiều khi còn đáng ưu tiên hơn mục tiêu khác. Nếu một thành viên của tổ chức dân sự bị bắt vì hoạt động liên quan đến tổ chức dân sự ấy, tổ chức này sẽ phải có trách nhiệm lên tiếng và thông tin cho quốc tế qua con đường ngoại giao và cộng đồng. Nếu tổ chức dân sự trong nước có được mối quan hệ và liên kết với những tổ chức phi chính phủ có uy tín trên thế giới, họ sẽ phát huy tác dụng quốc tế vận để thành viên của họ sớm được trả tự do, hoặc nếu phải chịu án tù thì cũng không quá nặng nề.

Tránh “xếp hàng chờ bị bắt”

Mối quan hệ giữa nhà cầm quyền và giới trí thức phản biện ở Việt Nam hiện thời đang xấu đi. Mọi việc đã chuyển xấu từ chuyến công du và đàm phán có vẻ không hiệu quả của trợ lý ngoại trưởng Mỹ đặc trách về dân chủ, nhân quyền và lao động, ông Tom Malinowski, vào cuối Tháng Mười. Nhân vật xuất hiện ngay sau ông Malinowski là ông Dương Khiết Trì, ủy viên Quốc Vụ Viện Trung Quốc. Không khí “thân Trung” trở lại.

Tuy vậy và xem xét một cách khách quan các yếu tố, tinh thần phản kháng Trung Quốc có thể không phải là nguyên cớ chủ yếu dẫn đến việc hai blogger Hồng Lê Thọ và Nguyễn Quang Lập bị bắt gần đây, nếu so sánh liều lượng các bài đăng về Trung Quốc trên hai blog Người Lót Gạch và Quê Choa còn khiêm tốn hơn khá nhiều so với một số trang mạng lề dân khác ở Việt Nam.

Rất có thể, việc Blog Người Lót Gạch vô tình đăng lại một số bài về tình hình nội bộ trong đảng, đặc biệt về ngành công an cũng như liên quan đến một nhân vật công an cao cấp – với nguồn gốc rất có thể xuất phát từ những địa chỉ phe phái chính trị xung đột nhau – đã tạo ra một lý do để ông Hồng Lê Thọ bị bắt. Có dư luận đã so sánh vụ việc này với việc Blogger Cô Gái Đồ Long bị bắt hồi năm 2011 cũng vì viết về “gia đình” ngành công an.

Nhưng khác hẳn với Người Lót Gạch, blog Quê Choa hầu như không dính dáng gì đến các bài viết nội bộ, trong khi hàm lượng phản biện trên blog này được đánh giá chung là khá mềm mỏng. Vậy tại sao nhà văn Nguyễn Quang Lập bị bắt?

Nguyentandung.org, một trang tin thiếu chính danh nhưng luôn trở nên nhạy bén với những nguồn tin từ ngành công an và đặc biệt liên quan đến các vụ “đấm đá” và bắt bớ nhân sĩ trí thức, đã “tường thuật” một tin tức (cũng có thể hiểu như một nhận định, hoặc khái quát hơn nữa là mang tính “báo cáo”): “Trong một thời gian dài, ông Nguyễn Quang Lập đã viết và đăng tải lên mạng rất nhiều bài gây chia rẽ nội bộ lãnh đạo đảng và nhà nước, như xúc phạm, bôi nhọ uy tín của đồng chí Tổng Bí Thư Nguyễn Phú Trọng, nhưng lại đề cao vai trò của Chủ Tịch Nước Trương Tấn Sang…”

Tin tức trên là rất đáng lưu tâm, lồng trong bối cảnh trước hội nghị trung ương cuối năm 2014 – được dư luận đánh giá là đặc biệt quan trọng về công tác nhân sự để chuẩn bị cho Đại Hội Đảng lần thứ 12 vào năm 2016.

Nếu giả thiết mang màu sắc “cá nhân” về trường hợp ông Hồng Lê Thọ và mang sắc tố “nội bộ” đối với nhà văn Nguyễn Quang Lập là đúng, có thể tạm kết luận là vụ bắt ông Lập là quan trọng và nghiêm trọng hơn vụ bắt ông Thọ. Cũng có nghĩa là loạt bắt bớ vừa qua không phải là một cú ra tay trực tiếp vào giới hoạt động dân chủ, mà chỉ có ý nghĩa răn đe gián tiếp. Và khả năng nhiều sẽ không xảy ra một đợt bắt bớ trên diện rộng.

Tuy nhiên, như đã đề cập ở phần đầu bài viết này, dù giới bắt bớ nhắm vào mục tiêu gì thì những người bị bắt cũng có vẻ giống như những con cừu lẻ loi.

Muộn còn hơn không, đã đến lúc những con cừu lẻ loi cần hội tụ thành đàn theo đúng nghĩa tương hợp. Mỗi cá nhân tranh đấu cho dân chủ đều cần tìm đến một tổ chức dân sự độc lập phù hợp với mình.

Không thể có được xã hội dân sự hoàn thiện nếu chỉ lẻ tẻ một số tổ chức dân sự, hoặc tệ hơn là những cá nhân đơn lẻ “xếp hàng chờ bị bắt.”

 

Posted in Bắt bớ-Tù Đày-Đánh đập-Đàn Áp, Công An | Leave a Comment »

►Chỗ Của Một Nhà Văn Không Phải Ở Trong Tù-Hãy trả tự do cho nhà văn Nguyễn Quang Lập

Posted by hoangtran204 trên 16/12/2014

Cho đến 16:00 chiều nay, 15-12-2014, khi chị Hồ Thị Hồng yêu cầu, cơ quan An ninh Điều tra vẫn không trình ra được phê chuẩn của Viện kiểm sát về việc tiếp tục giam giữ chồng chị. Theo đúng Luật, nhà văn Nguyễn Quang Lập phải được ra khỏi trại giam từ lúc 9:00 sáng nay, tính từ thời điểm anh bị mất tự do ngay khi đang ở trong nhà mình (anh bị đưa vào tù từ lúc 14:00 ngày 6-12-2014).

Nguyễn Quang Lập đến với thế giới blog rất tình cờ. Tai nạn giao thông vào năm 2001 thực sự là một biến cố lớn lao trong đời anh. Nó biến một người đàn ông ở độ tuổi 40s đầy năng lượng thành một người tàn phế. Anh hôn mê suốt ba tháng và nhiều tháng sau đó gần như chỉ nằm một chỗ.

Bạn bè đưa sang Singapore. Sau khi khám, các bác sĩ ở đó nói thật với anh, y học bó tay, chỉ một cách có thể giúp cải thiện là tự anh luyện tập. Những năm sau đó, Nguyễn Quang Lập bắt đầu một hành trình đầy khát vọng: Anh tập đi từng bước, từng bước… Cả khu tập thể Linh Đàm (Hà Nội) không ai nhận ra cái hình hài xiêu vẹo, lê lết từng bước đó là nhà văn Nguyễn Quang Lập một thời hào hoa. Họ quan sát cách rèn luyện của anh và gọi anh là “Ông Kiên Trì”.

Khi đã có thể đi lại được, Nguyễn Quang Lập vẫn phải xa dần những cuộc tụ tập bạn bè. Bởi, từ Linh Đàm ra Phố khá xa, anh chỉ có thể di chuyển bằng taxi trong khi, tiền đâu! Cô độc nhưng Nguyễn Quang Lập rất ghét khách tới thăm. Cái phong bì, ký cam và những gương mặt nghiêm trọng chỉ khẳng định anh là một người bệnh, tật. Sau những giờ luyện tập, Nguyễn Quang Lập một mình trở về với từng trang viết.

Từ cuối tháng 3-2005, Yahoo mở dịch vụ blog 360; khi nó có mặt ở Việt Nam, Nguyễn Quang Lập được con cái khuyến khích chơi blog. Khi tôi ghé thăm anh ở khu tập thể Linh Đàm, Nguyễn Quang Lập chỉ căn hộ vắng tanh, lạnh lẽo, nói: “Con đi học, vợ lo buôn bán từ sáng tới tận 10 giờ đêm. Tôi tìm niềm vui qua những âm thanh lao xao của tiếng còm (comments)”.

Thân khuyết tật nhưng tâm hồn lành lặn; có lẽ ít ai có thể cống hiến những trang viết dí dỏm, tinh tế và đầy lạc quan như những gì Bọ – Nguyễn Quang lập – đã làm trong giai đoạn này.

Nhưng cũng chính blog đã giúp Nguyễn Quang Lập nhận ra sứ mệnh lớn hơn của nhà văn trước một đất nước càng đi càng bế tắc. Nếu chỉ để “mua vui”, Bọ có đủ đơn đặt hàng từ các báo để thu về mỗi tháng 4-5 chục triệu. Các ban biên tập và các “fans” của những “chuyện đời vớ vẩn” đó vừa rất đông lại chẳng ai lo “nhạy cảm” khi chơi với Bọ. Nhưng, Nguyễn Quang Lập đã không chỉ nghĩ tới mình.

Vào thời điểm trước khi bị bắt, blog của Nguyễn Quang Lập thường xuyên có khoảng 1000 “visitors”. Lúc nào cũng có một nghìn người đọc và chờ đợi các bài viết mới đưa lên blog của ông. Chúng ta cứ tưởng tượng, trước mặt người đàn ông bán thân bị liệt ấy là “quảng trường” của một nghìn người.

Nguyễn Quang Lập biết, chỉ có lưỡi dao dân chủ mới có thể phẫu thuật được những khối u đang di căn trong lòng chế độ này. Nhưng, như một trí thức có trách nhiệm, anh chỉ sử dụng “quảng trường” đó để truyền đi những tiếng nói ôn hòa nhất, đánh thức ý thức công dân trong các bạn đọc, gồm cả những người đang phụng sự trong Chế độ.

Trước sau, Nguyễn Quang Lập vẫn chỉ là một nhà văn. Một nhà văn làm gì cũng với tinh thần lãng mạn. Blog chỉ là một cuộc chơi tạm thời, văn chương mới là sự nghiệp trọn đời của Nguyễn Quang Lập.

Trong khoảng ba năm gần đây, chúng ta thấy rất ít bài viết riêng của ông; bởi, ba năm qua là khoảng thời gian Nguyễn Quang Lập viết nhiều nhất. Ít ai có thể biết, Bọ chỉ dành ít phút giữa những trang viết để “post” bài. Hai cuốn tiểu thuyết đã được Nguyễn Quang Lập hoàn thành chỉ vài tuần trước khi anh bị bắt.

Từ lâu Bọ Lập đã muốn chuyển giao blog Quê Choa để tập trung viết văn nhưng như nhà văn Phạm Thị Hoài nói, Quê Choa chỉ có vai trò khi nó là tiếng nói ở bên trong.

Khi các bloggers khác như Trương Duy Nhất, Phạm Viết Đào, Anh Ba Sàm (Nguyễn Hữu Vinh) bị bắt, Nguyễn Quang Lập biết nguy hiểm đang cận kề. Nhưng cũng chính lúc này, anh quyết giữ gìn blog. Nguyễn Quang Lập hiểu, Quê Choa không còn thuộc về một mình anh, nó là tiếng nói ít ỏi còn lại của lề dân. Anh không có quyền tự mình bịt mồm nó.

Năm 2011, khi nghe tin có một ông thầy ở chùa Thiên Ân (Bình Dương) có thể chữa được bệnh bại liệt, Nguyễn Quang Lập tìm mọi cách để gặp thầy. Cho dù lý trí của anh nhắc nhở rằng, không thể có điều kỳ diệu đó, Nguyễn Quang Lập vẫn rất háo hức. Anh lấy bàn tay phải đỡ bàn tay trái mềm nhũn lên, mắt sáng rực khi nói tới việc đầu tiên bàn tay ấy sẽ làm khi có thể lại cầm, nắm được. Nhưng ông thầy Bình Dương đã không thực sự có phép mầu.

Khi nói về chính trị, thỉnh thoảng mắt Bọ Lập cũng sáng lên. Nguyễn Quang Lập hy vọng cái thể chế này vẫn có thể lắng nghe những tiếng nói lương tri để hồi phục các tính năng của nó. Bịt miệng một tiếng nói ôn hòa như blog Quê Choa chỉ có giá trị tự lên án. Vụ bắt bớ làm tôi nhớ đến bàn tay mềm nhũn của Bọ Lập. Đấy là di chứng của chấn thương sọ não chứ không phải chấn thương ở chân tay.

Nguyễn Quang Lập không phải là một nhà bất đồng chính kiến. Anh không có ý định làm chính trị hay làm cách mạng. Không phải vì anh sợ hãi, anh không làm, đơn giản vì anh chỉ là một nhà văn.

Nguyễn Quang Lập chưa bao giờ có ý định làm một anh hùng. Dù những gì ông cống hiến ở Quê Choa là một sự hy sinh quả cảm. Nhà tù không phải là nơi dành cho một nhà văn muốn bày tỏ ý kiến một cách ôn hòa. Hãy trả tự do cho nhà văn Nguyễn Quang Lập.

Huy Đức
*

Trung Quan Do: chị Hồng vợ Nguyễn Quang Lập hỏi có phê chuẩn nào của viện kiểm sát truy tố hay giam giữ anh sau hạn 9 ngày ? an ninh trả lời ” chưa ! nhưng muốn kiện đâu thì cứ kiện ! “nói thế thì chỉ còn kiện giời chứ kiện đâu nữa hở giời !

Posted in Bắt bớ-Tù Đày-Đánh đập-Đàn Áp, Công An | Leave a Comment »