Trần Hoàng Blog

Archive for Tháng Ba 5th, 2012

Nga: tiến lên quá khứ -4 đảng Cộng Sản TQ, Việt Nam, Venezuella, và Cuba không ủng hộ đảng Cộng Sản Nga

Posted by hoangtran204 trên 05/03/2012

Lời tựa: Kết quả cuộc bầu cử 4/3/2012 ở Nga là Thủ tướng Putin đã thắng cử chức vụ Tổng thống với 63% số phiếu bầu. Phe đối lập và đảng Cộng sản Nga tố cáo là cuộc bầu cử gian lận. Cuộc biểu tình của những người phản đối Putin xảy ra hôm 5/3. 

Theo bản tin của đài CNN tường thuật như sau: Kasparov, nhà vô địch cờ tướng thế giới, trong lúc làm quan sát viên bầu cử ở một thùng phiếu ỏ Moscow đã cho biết: Số phiếu bầu đã vượt quá số người đăng ký bầu cử. Và Ilya Ponomarev, một dân biểu của quốc hội đã cho biết: Nhiều cuộc thăm dò trước ngày bầu cử cho thấy Putin chỉ nhận được 40% số người ủng hộ…Putin là một trong những chính trị gia nổi tiếng Nga, chắc có lẻ là một người được ưa chuộng nhất ở Nga, và đó là điều tự nhiên ông ta sẽ nhận được đa số phiếu bầu. Nhưng không phải là một đa số phiếu như kết quả cho thấy và tôi nghĩ là ông chỉ ở mức dưới 50%. 

Theo luật bầu cử ở Nga, nếu ứng cử viên tổng thống nhận được dưới 50% số phiếu bầu, thì phải tổ chức bầu cử lại.

Đảng cộng sản Trung Quốc, Venezuella, và Việt Nam đã không ủng hộ và nhắc nhở gì đến ông Zyuganov, chủ tịch đảng Cộng sản Nga đã thất cử trước Putin. 

Trái lại, Hồ Cẩm Đào của Trung Quốc và Chavez của Venezuela đã sớm gởi điện chúc mừng Putin.

Điều đặc biệt là: “Tin từ TTXVN – Nhân dịp ông V.V. Putin, Chủ tịch Đảng Nước Nga thống nhất, Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga, được bầu làm Tổng thống Liên bang Nga, ngày 5/3, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã gửi điện chúc mừng…”

Blogger Hà Hiển viết: “Chẳng biết vì sao từ lãnh đạo cho đến báo chí của ta lại hoan hỉ trước thắng lợi của ngài Putin đến vậy khi ông này không những chẳng phải là cộng sản mà lại còn là kẻ thù của ông Zyuganov, lãnh tụ cộng sản thứ thiệt của nước Nga. Báo chí Việt Nam cách đây vài tuần còn miêu tả các cuộc biểu tình mà đồng chí Zyuganov luôn đi đầu này là do phương Tây xúi giục kích động nữa. Sau vụ này, Zyuganov chắc phải giận các đồng chí của ông ta ở Việt Nam lắm?”

Nga: tiến lên quá khứ (phần 1)

Walter Mayr, Christian Neef, Matthias Schepp
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 09/2012

Ứng cử viên tổng thống Vladimir Putin không học gì từ phong trào chống đối cả, ông ấy sống trong một thế giới khác, không có một viễn cảnh nào cho đất nước của mình. Vị thủ tướng có thể sẽ thắng cuộc bầu cử vào ngày Chủ Nhật tới đây – nhưng ông ấy sẽ trở thành một nguyên thủ quốc gia tạm thời.

Người đàn ông mà Vladimir Putin muốn cho về hưu rất thích đóng vai kẻ khác. Lần thì ông ấy là Boris Akunin, nhà văn hình sự người Nga được đọc nhiều nhất. Lần thì ông ấy tự xưng là Anna Borrissova, rồi ông ấy viết từ cách nhìn của một người phụ nữ. Hay ông ấy nấp sau người theo Chủ nghĩa Dân tộc Anatolij Brusnikin.

Từ một vài tuần nay, Akunin là người dẫn đầu phe đối lập. Nhưng điều đấy hoàn toàn không có liên quan gì đến hư cấu cả, điều đấy bây giờ là hiện thực nghiêm chỉnh, vâng, chính sách lớn lao – chính sách có thể thay đổi nước Nga. Trong những cuộc biểu tình phản đối gian lận tại cuộc bầu cử Quốc Hội Nga, Boris Akunin thuộc vào trong số những người phát ngôn chính; trong số hàng trăm nghìn người yêu cầu Vladimir Putin từ chức từ nhiều tuần nay, không có ai được yêu mến nhiều hơn là ông ấy. Vào Chủ Nhật tới đây, Akunin và những người đồng quê hương với ông ấy lại được kêu gọi đi bỏ phiếu, lần này là cho chức vụ tổng thống quan trọng hơn nhiều. Putin đã dọn đường để trở lại điện Kreml, ông ấy muốn trở thành nguyên thủ quốc gia lần thứ ba.

Nhưng bây giờ thì có một điều thật không thể tin được đang xảy ra: một phần người dân không còn muốn chấp nhận nữa, Akunin cũng không – ông ấy bây giờ là công dân Grigory Chkhartishvili. Tên thật của ông ấy là như thế, cái tên được ghi vào trong hộ chiếu. Nhưng tất cả mọi người chỉ gọi ông ấy là Akunin.

“Putin đã đánh mất đất nước của ông ấy”, Akunin nói. “Tôi không mong cho ông ấy số phận của Muammar al-Gaddafi, nhưng ông ấy cần phải giao dây cương về cho một người kế nhiệm. Là sử gia, tôi biết là các hệ thống độc tài sẽ thất bại, khi hố ngăn cách giữa người cai trị và những người bị cai trị trở nên quá lớn.”

Trên giá sách trong phòng làm việc của Akunin có những tác phẩm cổ điển của văn học thế giới, mấy cái cửa sổ lớn của ngôi nhà đồng quê ông ấy cho phép người ta nhìn ra những cây thông phủ tuyết ở trong vườn. Xung quanh đều im lặng. Một sự im lặng phi thật, khi người ta biết những gì đang diễn ra ở Moscow cách đấy chỉ 30 kilômét về phía Đông và trong đất nước này.
Ở đấy, thế giới đã đảo lộn, hàng chục nghìn người đứng lên chống lại Vladimir Putin, biệt hiệu Vova. “Vova, anh bị sa thải rồi”, những người chống điện Kreml hô to, và: “Nước Nga – đấy là chúng tôi!”, những cuộc tranh cãi về lần thay đổi quyền lực sôi động trong Internet. Vào tuần rồi, điện Kreml cũng huy động thêm một lần nữa 130.000 người ủng hộ mình. Nó muốn bảo đảm chiến thắng cho ông thủ tướng vào ngày Chủ Nhật, ngay ở vòng bầu đầu tiên.

nuocnga01.png
Đoàn ô tô của những người ủng hộ Putin ở Moscow vào ngày 18 tháng 2. Ảnh: Der Spiegel.Hơi thở của cuộc nổi dậy Ả Rập đã đến với nước Nga? Trước đây ba tháng, dường như chắc chắn là Putin, 59 tuổi và từ mười hai năm nay là tổng thống hay thủ tướng, sẽ vào điện Kreml thêm mười hai năm nữa. Thế nhưng bây giờ thì bất thình lình thì người ta đã có thể nhìn thấy được sự chấm dứt của một kỷ nguyên.

Dường như đất nước khổng lồ này đã thức tỉnh dậy từ sự bất động của nó, dường như bức tường bao quanh chính quyền đang sụp đổ dần, dường như những điều cấm kỵ của thời Putin đã bị phá bỏ. Người của tự do chủ nghĩa, dân tộc chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa hợp nhất với nhau trong sự căm ghét người sếp vĩnh viễn của điện Kreml. Người ta nói về bầu cử lại, về một chính phủ liên minh và về việc trả tự do cho các tù nhân chính trị. “Nếu như Putin không tự vượt qua chính bản mình và thay đổi sự việc, thì tất cả sẽ chấm dứt trên các quảng trường của những thành phố”, cựu tổng thống Mikhail Gorbachev cảnh báo. Và Mikhail Prokhorov, nhà tỉ phú, người tự ra tranh cử, nói: “Những gì đang xảy ra trong nước Nga là một thảm họa.”

Trong mùa Thu, khi Putin tuyên bố lần trở về điện Kreml của mình, Akunin và vợ của ông ấy đã nghĩ đến việc di cư: “Chúng tôi đã hết hy vọng rằng người dân sẽ tỉnh dậy từ sự lãnh cảm của họ. Không ai đoán trước được lần nổi dậy này.” Nhưng bây giờ thì có thể nhìn thấy được một vết rạn nứt đi xuyên qua xã hội. Đất nước này bị chia cắt: giữa những người muốn giữ Putin lại, vì họ lo sợ một thời kỳ rối loạn mới – như trong những năm 90 sau khi Gorbachev từ chức hay sau 1917 khi Nga hoàng Nicholas II ra đi. Và những người bây giờ hô to trên đường phố Moscow: “Chúng tôi không phải là đối lập. Chúng tôi là chủ của các anh. Putin cút đi!” Không phe nào tha cho phe nào. Moscow là “thành trì cuối cùng chống lại một đế chế toàn thế giới của cái xấu”, các nhà diễn thuyết thân điện Kreml nhắc đi nhắc lại cho thính giả: sau Afghanistan, Iraq và Lybia, bây giờ người Mỹ cũng muốn thống trị cả nước Nga, những người biểu tình đều là tay sai của Washington.

Nhà đạo diễn điện ảnh được coi trọng Stanislav Govorukhin, lãnh đạo cuộc tranh cử của Putin, còn lấy cả thời Nga hoàng ra để mô tả tính bi kịch của những ngày tháng này: “Năm 1911 họ đã ám sát người thủ tướng cải cách Stolypin – khi nước Nga đang đứng ngay trước lần đột phá trở thành một thế lực công nghiệp dẫn đầu.” Bây giờ, kịch bản đấy đang lập lại, ông ấy quả quyết như thế. Nó lại hiện diện, nỗi lo sợ cách mạng và nội chiến, nó được điện Kreml cố tình khuấy động lên. Màu của cuộc Cách mạng Cam, cái trước đây đã quét phăng chế độ độc tài trong Ukraine sau một cuộc bầu cử gian lận, là “màu của nước đái chó trong tuyết”, người tổng biên tập của tờ báo dân tộc chủ nghĩa “Savtra” nổi giận nói trong một cuộc biểu dương lực lượng. Nếu như Putin bị lật đổ và những người chống đối bước vào điện Kreml, thì sẽ có mối nguy hiểm của một cuộc đấu tranh của mọi người chống lại mọi người. Rồi thì từ cam sẽ thành “đỏ của máu”.

“Putin còn tệ hơn cả Hitler”, những người tự do chủ nghĩa phản bác lại. Alexej Navalny, người đấu tranh chống tham nhũng và theo Chủ nghĩa Dân tộc, tuyên bố ông ấy sẽ “cắn đứt cuống họng” của những người điện Kreml.

Tại sao đất nước này lại bất thình lình vuột ra khỏi bàn tay của Putin, con người đa tài về chính trị đấy, ông ấy đã phạm phải lỗi lầm nào? Các hứa hẹn mà bây giờ ông ấy đưa ra hàng ngày có thật không, sau lần bầu cử, ông ấy có quay trở lại như một nhà cải cách không? Hay những điều Akunin nói là đúng: rằng Putin “vẫn còn chưa hiểu những gì đang xảy ra”? Cứ cho là ông ấy thắng cử vào ngày 4 tháng 3 đi – thì cuộc bầu cử này mang tính hợp pháp hóa cho tới đâu, và số phận nào rồi sẽ chờ đợi nước Nga: cách mạng hay khôi phục? Và Putin còn có được sự ủng hộ nào ở nông thôn? Cả ở Yekaterinburg và Yaroslavl, ở Orenburg và Volvograd, những người đi bầu cũng đã loại bỏ điện Kreml trong tháng 12 vừa rồi.

Các biên tập viên SPIEGEL đã đi qua đất nước Nga khổng lồ để tìm hiểu xem tại sao thế giới của Vladimir Vladimirovich Putin lại rối tung lên: trong thành phố cạnh Thái Bình Dương Vladivostok và trong vùng Biển Đen của Krasnodar, ở Novosibirsk và trong vùng Mordovia.

ATJASHEVO, HÒN ĐẢO CỦA NHỮNG NGƯỜI ĐƯỢC PHƯỚC

Mặt trời biến mất ở chân trời sau những cánh đồng đầy tuyết của ngôi làng 6000 dân Atjashevo. Ca sáng chấm dứt cho Anna Baburova, 48 tuổi. Nhà máy thịt Atjashevski đang hoạt động tốt, hôm nay họ hẳn đã sản xuất được khoảng 70 tấn xúc xích. Anna Baburova đứng ở máy cắt. Các con dao băm nát và trộn lẫn thịt lợn và thịt bò với thịt mỡ từ lưng, trước khi khối thịt đấy đi vào ruột làm xúc xích và trở thành “Jevropeiskaja” hay “Braunshveigskaja” hun khói.

“Trước đây, chúng tôi lấy xúc xích từ Moscow, bây giờ chúng tôi mang chúng đến đấy”, Anna Baburova nói. Bí mật của Atjashevo nấp ở đằng sau câu nói đấy. Làng Atjashevo nằm trong nước Cộng hòa Mordovia, nước không lớn hơn tiểu bang Mecklenburg – Vorpommern [của Đức] là bao, từ Moscow, người ta có thể đến đấy với một chuyến tàu đêm theo hướng Volga. Hơn 800.000 người sống ở đây, một phần ba thuộc dân tộc Mordovia, nói tiếng Erzya và Moksha. Trước đây, chỉ có những người ngồi trong vô số các trại giam giữa những khu rừng rậm của Mordovia mới biết đến nước cộng hòa này.

nuocnga02.png
Cửa hàng trong làng Atjashevo: “Vâng, lần chuyển giao quyền lực từ Medvedev sang Putin là kỳ lạ, nhưng một ứng cử viên mới mang lại gì cho chúng tôi?” Ảnh: Der SpiegelTrong những năm vừa rồi, nó đã khiến cho người ta bàn tán nhiều về nó: Mordovia là nước cộng hòa duy nhất ở ngoài vùng Caucasus mà điện Kreml có thể dự tính rằng sẽ nhận được trên 90% số phiếu. Đảng Nước Nga Thống Nhất của Putin đã đạt được 91,62% trong tháng 12. Vùng Atjashevo, cách Saransk thủ đô của nước Cộng hòa 80 kilômét, còn vượt qua cả con số đấy nữa. Nước Nga Thống Nhất thu được 16.998 phiếu trong huyện, 99,83%. Chỉ có 25 phiếu bầu cho những người Cộng sản; không một ai bỏ lá phiếu của mình vào thùng cho năm đảng còn lại.

Đấy là một kết quả – theo các thước đo của châu Âu – đáng sợ. Ở Mordovia, người ta gian lận còn tốt hơn cả ở những nơi khác trong nước Nga bao la? Hay những con số đấy là thật? Có thể như thế hay không trong một nước cộng hòa mà lương tháng trung bình chỉ nằm ở khoảng 300 euro, tuy là ở gần Moscow?

“Chúng tôi ở đây là những con người rất thực tế”, Raissa Kusnezova nói. Bà ấy là một phụ nữ tóc đen, 55 tuổi và lãnh đạo tờ báo của làng và huyện của Atjashevo – tờ báo có tên là “Vperjod”, tiến lên. Người ta có thể giải thích hiện tượng đấy qua lịch sử, bà Kusnezova nói. Mãi đến những năm 80, xung quanh Atjashevo vẫn còn không có đường trải nhựa. Bà chỉ có cách đi bộ qua đoạn đường 30 kilômét từ làng quê của bà ra thị trấn, nếu như không có chiếc máy cày nào cho bà đi cùng. Sau khi Liên bang Xô viết chấm dứt, lộn xộn đã xảy ra. Ngoại trừ nhà máy sản xuất bóng đèn của Saransk, toàn bộ nền công nghiệp đều sụp đổ, làng quê chỉ có điện từng giờ một. Những người dân chủ của đảng Jelzin sa vào trong việc kinh doanh và đấu tranh chia phần, một loạt vụ giết người đã khiến cho cả vùng đều nín thở. “Cả những người Cộng sản cũng không thể chỉ cho chúng tôi được con đường nào để đi ra khỏi đống phân đấy cả”, Kusnezova nói. Bà ấy là một người phụ nữ có những lời nói rõ ràng.

Nhưng rồi Nikolai Merkushkin đã đến. Merkushkin là sếp của nước cộng hòa, đã là nhiệm kỳ thứ tư, ông ấy là Putin của Mordovia. Một con người của hành động. Ông ấy đã khởi động lại nền công nghiệp, mang khí đốt về làng quê và tạo sinh khí cho nông nghiệp. Người ta cho nông dân vay tiền với những điều kiện thuận lợi, ông tổng thống đã lấy tiền từ Moscow về nước cộng hòa. Putin đã đến thăm năm lần, trước kia, chưa từng có một lãnh đạo chính phủ nào đến thăm. Nhìn thoáng qua lần đầu, các yêu cầu đền đáp lại dường như chỉ là tượng trưng. Phô trương trên mười ngôi nhà dùng làm sân chơi thể thao trên băng mới được xây trong nước Cộng hòa là huy hiệu của Nước Nga Thống Nhất. Như thể đảng nhà nước này hay đích thân Putin đã tài trợ cho nó. Cả trong Atjashevo, đúng vào thời điểm bầu cử trong tháng 12, cũng có một “Dinh thự băng tuyết” được dựng lên, tốn kém 178 triệu ruble, Tổng thống Merkushin đã đích thân đến dự lễ khai mạc.

“Có đúng không,” ông ấy gọi to những người dân của làng Atjashevo, “trước đây mười năm các anh chị còn không dám mơ đến điều đấy nữa?” Những ai muốn tiếp tục có một cuộc sống ổn định cho con cháu của mình, những ai muốn nhà ở, đường xá và bệnh viện được xây lên – người đấy phải quyết định bỏ phiếu cho ai. Người đấy không thể nào thích thú với một thắng lợi của giới đối lập được, những người mà bây giờ đang biểu tình ở Moscow. Hay của những người Cộng sản, của đảng mà trong đó chỉ có những “cựu phạm nhân hình sự” …

Raissa Kusnezova đã in lại những lời nói của Tổng thống. “Những người ở Moscow điên rồi”, bà ấy nói. Vâng, cách chuyển giao quyền lực từ Medvedev sang Putin là “kỳ lạ”, “nhưng một ứng cử viên mới mang lại gì cho chúng tôi? Chúng tôi không bỏ phiếu một cách mù quáng”, bà ấy nói, “chúng tôi biết sự tiến bộ là do ai mà có. Chúng tôi tin vào Putin”.

Sự biết ơn cầm tay những người bỏ phiếu của Atjashevo dẫn đi. Khi người ta cho rằng khí đốt vào đến tận nhà hay sân vận động được xây ở Saransk nhân dịp giải Vô địch Bóng đá Thế giới 2018 là công lao của đảng nhà nước thì ai cũng biết phải đánh dấu chéo vào ở nơi nào.

Cả Anna Baburova cũng đầy lòng cảm kích. Nhà máy thịt của Atjashevo đã suýt phá sản năm 1998, ngày nay có máy móc nhập từ Đức ở trong đó. Và mỗi một người trong số 870 nhân viên đều mang khoảng 20.000 ruble về nhà vào cuối tháng, khoảng 500 euro. “Nếu không có Putin thì tôi không có được việc làm này”, Baburova nói. “Tôi chưa từng bao giờ quan tâm đến chính trị. Tôi có một căn nhà, 1500 mét vuông đất và bao giờ cũng chỉ có một mục đích: nuôi hai đứa con gái của tôi khôn lớn.”

*Mordovia giống như phần còn lại của Đế chế đỏ, một Liên bang Xô viết tí hon, người ở Moscow nói như thế. Trong thực tế, nó là một tỉnh mà ở đấy người ta có thể tham quan hệ thống Putin thuần khiết: nhà nước bảo đảm một cung cấp cơ bản, cho tới chừng nào mà người dân không xen vào chính trị. Điều đấy thành công ở nơi có những người không được giàu có cho lắm sinh sống. Putin đã thành công với công thức đấy. Ông ấy đã tạo tăng trưởng sau những rối loạn của Perestroika và của thời Jelzin, ông ấy đã chiến thắng người Chechnya, trả hết nợ cho nước Nga phá sản và tăng thu nhập. Thành công mà ông ấy có thể ăn mừng chỉ có một khuyết điểm: nó mang mầm mống của một sự suy tàn mới ở bên trong nó. Nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của Putin, bắt đầu năm 2004, và những năm sau đấy ngày nay được nhà chính trị học Nikilao Slobin gọi là “những năm bị đánh mất”.

Về mặt hình thức, các thể chế dân chủ vẫn còn tồn tại, những cái do Jelzin thành lập. Nhưng chúng giống như một ngôi nhà trống rỗng. Kiểm duyệt, quốc hội bị bỏ túi, tư pháp phục tùng, trung tâm hóa nghiêm ngặt quyền lực và một vai trò được cường điệu hóa cho mật vụ và quan liêu – đấy là hệ thống Putin. Không phải người dân, nhà nước mới là thước đo mọi việc.

Phải nhìn kỹ thì mới biết được điều đấy hoạt động như thế nào. Vì bản tổng kết kinh tế ngày nay cũng không có vẻ tồi: năm ngoái, nước Nga đạt tăng trưởng 4,3%. Nhưng con số đấy đánh lừa: sự phi công nghiệp hóa đất nước vẫn tiếp tục. Các doanh nghiệp do nhà nước chỉ đạo, các doanh nghiệp mà giới chính trị gia cùng kiếm được nhiều tiền từ đấy, bóp ngạt tinh thần kinh doanh và cạnh tranh. Từ nhiều thập niên nay, nước Nga không còn mang được một chiếc ô tô mới hay một chiếc máy bay mới nào ra sản xuất hàng loạt nữa. Đất nước này sống nhờ vào bán dầu và khí đốt, Bộ trưởng Bộ Tài chính Alexej Kudrin than phiền vào mùa Thu. Nếu giá dầu giảm mạnh thì nước Nga sẽ đứng ở trước bờ vực của sự thất bại.

Thuộc trong bản báo cáo cũng là việc 84 tỉ dollar đã chảy ra nước ngoài trong năm vừa rồi, phần lớn người dân vẫn còn nghèo dưới thời Putin và giới trung lưu thành thị mới không nhìn thấy khả năng cùng quyết định và vì vậy mà nổi lên chống lại – cứ hai người đại diện của tầng lớp này thì có một người mang tài sản của mình ra nước ngoài, Viện Nghiên cứu Dư luận Levada ghi nhận.

Putin không có một viễn cảnh để thay đổi điều đấy, chính trị dưới thời của ông đã suy tàn trở thành một sự giả vờ. “Nước Nga tồn tại trong đầu của ông ấy không hề có liên quan gì đến đất nước trong hiện thực cả”, Slobin nói.

(Còn tiếp)

Walter Mayr, Christian Neef, Matthias Schepp
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 09/2012

                                            ————————-

Nga: tiến lên quá khứ (phần 2)

Walter Mayr, Christian Neef, Matthias Schepp
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 09/2012

NGÔI LÀNG SENNOI BÉ NHỎ, SÂN KHẤU CỦA HẦU TƯỚC POTJOMKIN

Putin thích xuất hiện như thế nào nhất, điều đấy thì người dân Sennoi có thể thuật lại được. Sennoi nằm ở vịnh Tamansk mà Anatolij Dominski đang đứng ở cạnh bờ của nó. Trước ông là biển Đen, sau ông là ngôi nhà bằng tôn của một xưởng cá. “Ông ấy đã diễn show của ông ấy ở bãi biển bên kia”, ông nói.

Cùng với màn show mà Dominski nói đến, Vladimir Putin bắt đầu tụt dốc, vào ngày 10 tháng 8 năm 2011.

Dominski là thủy thủ. Ngày nay, người đàn ông 60 tuổi này có một ngôi nhà trọ ở trong một thị trấn nghỉ mát cách thành phố Thế Vận Hội Sotchi 300 kilômét về phía Tây Bắc. Các nhà khảo cổ học cũng sống ở chỗ của ông ấy, những người đang tìm một ngôi làng Hy Lạp thời Cổ đại ở đây.

image001_16.jpg
Anatolij Dominski, 60 tuổi, cựu thủy thủ ở Sennoi cạnh biển Đen: “Ông ấy đã diễn show của ông ấy ở bãi biển bên kia.” Ảnh: Der SpiegelCó thể nhìn thấy bán đảo Crimea ở bờ bên kia. Trước đây 225 năm, Catherine II đã đi đến đấy, để cùng với xe ngựa lộng lẫy và tùy tùng đông đảo mà thanh tra miền đất vừa mới chiếm được. Theo huyền thoại, người đứng đầu quân đội của bà đã cho dựng mã ngoài của những ngôi làng thịnh vượng dọc theo hai bên đường đi. Ông ấy muốn gây ấn tượng cho người đàn bà Đức trên ngai vàng của Nga hoàng. Tên của ông ấy: hầu tước Potjomkin.

Trong tháng 8 vừa rồi, Putin cũng đã làm không khác gì mấy, khi ông ấy sử dụng bờ biển Đen cho một màn tự diễn. Trước khi ông ấy đến, tình trạng khẩn cấp đã thống trị trong làng Sennoi: quân nhân lùng sục các nông trại với máy dò kim loại và cắt sậy cao hàng mét, Dominski nhớ lại. Trưởng làng phân phát sơn, để người dân quét mới lại hàng rào của mình, các nhà khảo cổ học được cho đi nghỉ mát.

Bãi biển bất thình lình có nhà vệ sinh sinh học và nhà tắm. Rồi Putin đến, lặn xuống nước với thiết bị lặn và – khi ông ấy trồi lên – có hai chiếc vò hai quai trong tay, được cho là từ thế kỷ thứ 6. Tờ báo nhà nước “Rossiiskaja gaseta” ca ngợi lần “phát hiện có quy mô lịch sử”.

Hành động đấy thật sự là mang tính lịch sử, nhưng theo một ý nghĩa khác với ý nghĩa do các cố vấn PR của Putin nghĩ ra. Chỉ qua một đêm, Internet đầy những lời bình mỉa mai: người Nga chế diễu màn trình diễn quá ư là thô thiển đấy. Họ viết về những cái bình của Ikea, vì những cái vò được cho là gần 1500 năm tuổi do Putin lấy từ dưới biển lên đấy sáng lóng lánh trong ánh nắng mặt trời, không hề hoen gỉ và không có sò ốc bám. Hàng trăm nhà khảo cổ học, những người lùng sục vùng này từ năm 1936, hẳn đã không nhìn thấy các báu vật chỉ nằm sâu có hai mét. Ngay đến phát ngôn viên báo chí của Putin cũng phải nhỏ nhẹ thừa nhận sau đấy, rằng các chiếc vò này không có liên quan gì đến thời Cổ đại cả: đó là một trong những hành động thông thường của hầu tước Potjomkin.

Những mưu mẹo tự phô diễn mình của Putin đã hoạt động được nhiều năm liền, với những hình ảnh như những hình ảnh này ông ấy đã khiến cho đa số người Nga thích thú nhiều năm liền: chơi khúc côn cầu trên băng, ngồi trước dương cầm hay săn hổ ở Viễn Đông. Những nhà tuyên truyền của điện Kreml quả quyết rằng Putin “do Chúa Trời gửi xuống” (nguyên trưởng ban tư tưởng Vladislav Surkov), vâng, là “số một trên Trái Đất, nền tảng để giải quyết tất cả các vấn đề trên hành tinh của chúng ta” (diễn viên huyền thoại Mikhail Bojarski).

Nhưng lần lặn ở bãi biển của Sennoi đã trở nên quá mức, ý kiến công chúng ngã sang phía khác. Lẽ ra đấy đã phải là một dấu hiệu cho điện Kreml, rằng các công thức cũ không còn hoạt động được nữa. Một lãnh tụ độc tài, người trở nên buồn cười, đánh mất không những sức thu hút của mình mà còn cả tính đáng sợ nữa – người dân bắt đầu chế diễu Putin.

Sennoi chỉ là lần bắt đầu. Ý kiến thay đổi càng mạnh hơn nữa khi Putin thừa nhận trong tháng 9, ông ấy đã thống nhất “từ lâu” với Medvedev về sự quay trở lại điện Kreml của ông ấy – vì ở ấy người ta có thể nhìn thấy rõ rằng người đàn ông này suy nghĩ như thế nào và ông ấy không hề nhận thấy mình đã cách xa người dân ra sao.
Lần gian lận cuộc bầu cử Quốc Hội đã là giọt nước làm tràn cái ly đầy.

*Các cuộc biểu tình, bắt đầu trong tháng 12, đã khiến cho người ta ngạc nhiên khắp trong nước Nga vì sức mạnh của nó, chính quyền cũng như giới đối lập. Vào lúc đầu, không có phiên bản chính thức cho một phát ngôn từ điện Kreml. Đấy là “phần tốt hơn của xã hội”, cái đang bước xuống đường, nhà lãnh đạo tư tưởng của điện Kreml Surkov nói. Đấy chỉ là “banderlogi”, thủ tướng Putin nói ngược lại – những con khỉ vô luật lệ. Ông ấy đã lấy khái niệm đó từ quyển Sách Rừng xanh của tác giả người Anh Rudyard Kipling. Lời phát biểu đấy cay độc và về mặt chính trị là ngu xuẩn, nó đổ thêm dầu vào lửa.

Tổng công tố viên Yuri Chaika quả quyết rằng tiền bạc cho những cuộc biểu tình xuất phát “từ những nguồn nằm ở ngoài biên giới Nga” và than phiền rằng Internet đã phổ biến “những tinh thần cực đoan”. Thế rồi cuộc thanh trừng của đảng nhà nước bắt đầu.

Các thống đốc của Vologda, Arkhangelsk và Volgograd từ chức, cả thị trưởng của các thành phố lớn Krasnoyarsk, Ulyanovsk và Pskov cũng thế. Các đồng nhiệm của họ ở Oryol, Bryansk và Omsk ở Siberia bị khai trừ ra khỏi Đảng, sắp tới đây sẽ còn có sa thải trong bảy tỉnh nữa.

Qua đó, thống đốc của những vùng đấy đã phải chịu tội, những vùng mà trong đó kết quả bầu cử cho Đảng của Putin nằm cho tới 20% dưới mức trung bình của cả nước, cái trước sau gì thì cũng đã tệ hại rồi. Tức là thảm bại đấy không phải là dịp để cho điện Kreml đi tìm cuộc trao đổi với những người bỏ phiếu bị thất vọng, mà là dịp để trừng phạt những người không chịu lo cho có một kết quả đúng đắn.
Nếu như ông ấy phân tích thật sự nghiêm chỉnh về việc những con số thảm hại đó tại sao mà có, thì chắc hẳn là ông ấy đã phải sa thải các cán bộ nhà nước khác. Ví như thống đốc của Vladivostok.

(Còn tiếp)

Walter Mayr, Christian Neef, Matthias Schepp
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 09/2012

                                                        ————–

Nga: tiến lên quá khứ (phần 3)

Walter Mayr, Christian Neef, Matthias Schepp
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 09/2012

VLADIVOSTOK, THÀNH TRÌ CỦA KINH TẾ ĐEN

Thành phố cảng cạnh Thái Bình Dương, tiền đồn ở Viễn Đông của Moscow, cách 9289 kilômét đường sắt, có những vịnh đẹp và đường đi ngắn – đến Tokio, Bắc Kinh hay Pyongyang. Nhưng ngược lại, nó quay lưng lại với nước Nga khổng lồ. Những gì gây xáo động trong miền Tây của đất nước thì trong Vladivostok lại nghe giống như một tiếng vang từ nơi xa xôi.

Những lời phỉ báng chống Putin, phản đối gian lận trong bầu cử? Trong những cuộc biểu tình ở Moscow người ta đã “nhìn thấy nhiều áo khoác bằng lông thú”, ít nhất thì điều đấy cũng đã đồn đại cho đến tận Vladivostok, Larissa Belobrova, 46 tuổi, chế nhạo: “Những người đấy nên ra khỏi Moscow một lần và giúp quét đường phố hay giúp đỡ người già – thay vì đi nghỉ đông ở Courchevel.” Phu nhân thị trưởng và là nữ diễn viên Belobrova không mang áo khoác bằng lông thú. Chỉ một chiếc nhẫn đính kim cương là hé lộ rằng bà đã đi qua kỷ nguyên của Putin một cách không đến nỗi tệ cho lắm. Thu nhập của bà năm 2010 là vào khoảng 27 triệu euro – gấp đôi những gì mà diễn viên Hollywood nổi tiếng Angelina Jolie kiếm được, giới báo chí khổ nhỏ đã tính như thế.

image001_17.jpg
Larissa Belobrova, 46 tuổi, phu nhân thị trưởng Vladivostok. Ành: Der SpiegelBà ít quan tâm đến những thứ “rác rưởi” được phổ biến xung quanh bà, cô đào chánh của nhà hát Gorki trong Vladivostok. Bà ấy có những việc tốt hơn để làm. Bà chỉ huy, ít nhất là trên giấy tờ, thêm vào đấy là cả một vương quốc của những doanh nghiệp cộng với một đoàn tàu đánh cá. Và hỗ trợ, theo giấy khai thuế, người chồng tương đối nghèo Sergej Darkin của bà, thị trưởng và là người có quyền lực nhiều nhất của vùng này.

Từ năm 2001, Darkin là vị chúa tể ở tỉnh nhờ vào lòng khoan dung của Putin. Mười một năm sau đấy, nếu như người ta tin vào tiếng nói của người dân, thì ông ấy sẽ là người đầu tiên bị bỏ phiếu truất phế, nếu như người ta lại tiến hành bầu cử trực tiếp thống đốc. Trong thời gian này thì Darkin vẫn giữ chức vụ đấy trong Vladivostok, mặc cho tất cả những lời buộc tội tham nhũng.

Bắt đầu từ lúc đổi thời, thành phố cảng nổi tiếng khắp nước Nga như là thành trì của kinh tế đen. Chính Darkin đã đặt nền móng cho sự thăng tiến của mình với một công ty mà trong Bộ Nội vụ của Moscow người ta cho nó là “tổ ong của tội phạm hình sự có tổ chức”. Phu nhân ngày nay của ông ấy vẫn còn kết hôn với đàn anh Igor “Cá chép” Karpow của giới tội phạm mà cả thành phố đều biết đến. Sau khi “Cá chép” bị thiện xạ bắn chết trên đường phố, Belobrova đã đồng ý kết hôn với ông thị trưởng.

“Những gì đang diễn ra ở chỗ chúng tôi trong Viễn Đông là đặc trưng một cách kỳ lạ cho cả nước Nga”, giáo sư Vitalij Nomokonov của Đại học Vladivostok nói, tác giả của một tác phẩm kinh điển về “Tội phạm hình sự có tổ chức ở Viễn Đông”: “Tội phạm ở chúng tôi trước hết là kinh doanh lớn, vùng lẽ ra phải trong sạch nhất vì nó gần với chính trị.” Vì thế mà hoàn toàn không có tranh cãi, theo Nomokoniv, rằng những người có trách nhiệm ở Moscow đều biết những gì đang xảy ra ở đây, và mặc dù vậy vẫn giữ chặt Darkin – vì có thể tống tiền ông ấy bởi quá khứ của ông ấy; ông ấy bảo đảm “otkat”, tiền hoa hồng cho các quan chức cao cấp.

Trong thời của Putin, tiền dùng để hối lộ trong nước Nga đã tăng từ 33 tỉ lên đến hiện nay là 400 tỉ. “Ngay tổng thống Medvedev cũng thừa nhận rằng không có tiến bộ”, giáo sư Nomokonov nói: “Tại sao lại như vậy? Vì nhà cầm quyền thiếu quyết tâm chính trị.”

Ngay cả khi thỉnh thoảng có một phó thị trưởng hay một sếp hải quan bị bắt vì nghi ngờ tham nhũng: ở Vladivostok vẫn còn có nhiều thứ cho dân tìm vàng. Trong tháng 9 năm 2012, Hội nghị thượng đỉnh APEC của các quốc gia Thái Bình Dương sẽ diễn ra trên hòn đảo Russki nằm ở trước đó. Cho tới lúc đó, chỉ riêng vì lý do này thôi dự định sẽ có 15 tỉ dollar được rót vào cho cầu, nhiều công trình xây dựng mới và hạ tầng cơ sở.

Khi Thị trưởng Darkin nhìn xuống Vladivostok từ văn phòng làm việc của ông ấy trong “Tòa Nhà Trắng”, ông ấy không chỉ nhìn thấy một thành phố đang đánh bóng mình theo đúng truyền thống của Potjomkin cho sự kiện lớn lao đó với một vài con đường được cải thiện dọc theo đoạn đường đi đến cảng hàng không trong biên bản nghi thức và với mặt tiền mới được quét vôi của những căn nhà ở cạnh đó.

Ông ấy cũng nhìn thấy những con tàu chở nặng hàng đang phá tuyết ở gần cây cầu xây chưa xong bắc qua vịnh Sừng Vàng. Ở bên kia, trên một hòn đảo, hòn đảo mà cho tới mới đây vẫn còn chưa có đủ nước uống, người ta đang làm việc với cường độ cao nhờ vào 15.000 công nhân xây dựng từ khắp nơi trên thế giới, để dựng lên một nền sân khấu cho Hội nghị Thượng đỉnh mà Barack Obama, Hồ Cẩm Đào và các lãnh tụ quốc gia khác phải kính nể ba ngày liền.

image003_9.jpg
Xây cầu qua vịnh Sừng Vàng trong Vladivostok: nền sân khấu thượng đỉnh mà Barack Obama và Hồ Cẩm Đào cần phải kính nể. Ảnh: Der Spiegel.Một dự án, hết sức Nga trong sự pha trộn từ nghị lực và khoa trương của nó, đang thành hình: trong khi những cái ly uống rượu sâm banh cho gia đình Obama đã được đặt sẵn trên bàn ăn của phòng tổng thống thì cách đấy một vài kilômét, người sỹ quan quân đội về hưu Gennadij Pastokin buồn phiền với cái “townhouse” mà người ta đã bán cho ông ấy. Vì dự án xây dựng mà ông ấy phải rời khỏi căn hộ trước đây của mình. Bây giờ thì ông ấy đang dùng một cái thước đo góc để kiểm tra lại căn hộ 57 mét vuông mới của mình với toàn bộ các bức tường của nó xem có nơi nào không thẳng không. Công ty xây dựng đưa cho nhà nước hóa đơn thanh toán 150000 euro cho căn hộ đền bù không kín gió này – “chuyện hài”, như Pastokin nhận thấy, người phải sống qua ngày với số tiền hưu sỹ quan ít ỏi.

“Toàn bộ hệ thống của chúng tôi đều tham nhũng không thể tưởng được,”, một cán bộ của đảng Putin trong Vladivistok nói, “tới mức mà chỉ có thể cứu được nó nếu như người ta được phép bắn chết cán bộ như ở Trung Quốc.”

*Dường như những tình trạng hư hỏng như ở Vladivostok cuối cùng cũng đã vào đến nhận thức của Putin. Vì trong các chương trình tranh cử của ông ấy có những câu đáng ngạc nhiên. “Chúng tôi sẽ bảo đảm trách nhiệm tường trình của quyền lực nhà nước trước xã hội, xã hội mà quyền lực nhà nước làm việc cho nó”, có thể đọc ở đấy như thế.
Từ tháng 1, ông Thủ Tướng đã cho công bố mỗi tuần một bài luận văn chỉ hướng đi tới. Ông ấy bất thình lình nói về “những gì còn lại của hệ thống tư pháp Xô Viết” hay về việc rằng chỉ có “cạnh tranh chính trị” mới mang nền dân chủ tiến lên phía trước. Ông ấy còn muốn tự do hóa cả những luật bầu cử nữa.

Gleb Pavlovski, 60 tuổi, một người đàn ông có mặt tròn và mái tóc bàn chải, là người đã tiến hành thành công những lần tranh cử của Putin năm 2000 và 2004. Vào thời Xô Viết, ông ấy là một nhà bất đồng chính kiến, sau đấy ông ấy đã giúp Boris Jelzin vượt qua được những người Cộng sản. Pavlovski đã cãi nhau với Putin, sau khi ông ấy công khai ủng hộ một nhiệm kỳ thứ hai của Medvedev.

Lúc đọc xong những bài viết của Putin, ông ấy đặt ra một câu hỏi quan trọng: “Tại sao cùng đội ngũ đấy bây giờ lại quan tâm đến việc làm trong sạch những gì do chính họ đã đưa ra?” Bất cứ người nào chắc cũng phải có ấn tượng rằng Putin đã sống ở một đất nước khác trong những năm vừa qua.

Ai đọc kỹ những bài viết của Putin và muốn loại trừ tâm thần phân liệt như là triệu chứng bệnh ở ông thủ tướng, đều nhận thấy: ứng cử viên này lừa bịp và nói dối. Vì trong một bài viết khác Putin yêu cầu “tái lập uy quyền và sức mạnh của nhà nước” – từ nhà nước xuất hiện 14 lần, từ nhân dân xuất hiện ở hai nơi.

Việc người dân trong tương lai sẽ được phép tham gia vào chính trị thì không hề được nói đến. Nhưng Putin đã phàn nàn ở nhiều đoạn văn, rằng các “thế lực phá hoại” với những biện pháp bạo lực của họ đang “cố gắng xuất khẩu” dân chủ sang nước Nga như thế nào và qua đó đe dọa sự ổn định của đất nước. Và rằng việc “một phần của giới tinh hoa đấu tranh cho những thay đổi mang tính cách mạng” là nguy hiểm, vâng, và nhân dân không được phép để cho “những câu khẩu hiệu hoa mỹ” đánh lạc hướng.

“Đó là quan điểm của một người muốn bảo quản”, Pavlovski nói, không phải là của một người muốn thật sự thay đổi một cái gì đó.

Phe diều hâu đã tiếp nhận ban tham mưu tranh cử của Putin. Từ khi Surkov phải ra đi, họ dựa trên một giới người đi bầu dễ bị tác động đến hơn là phong trào chống đối ở Moscow. Hàng ngày, họ để cho sếp của họ đốt cả một lễ pháo hoa của những lời hứa hẹn.

Người này tuyên bố tăng gấp đôi tiền lương cho nhà giáo và các khoa học gia. Tiền nuôi con và học bổng cần phải được tăng lên, thêm ngày nghỉ cho lễ tháng 5, độ cồn 0 phần nghìn [trong máu] do Tổng Thống Medvedev đưa ra sẽ được thu hồi lại, phụ nữ tiếp tục được phép về hưu với 55 tuổi và đàn ông với 60. Sẽ có thêm mười triệu việc làm mới trong công nghệ cao.

Đấy – đối diện với năng suất thấp và thiếu lao động trầm trọng – cũng là lừa dối. Chính Đảng Cộng sản Liên bang Xô Viết, khi họ hứa hẹn Chủ nghĩa Cộng sản cho người dân, cũng nói đến những con đường đi đến mục tiêu cao cả đó, tờ nhật báo “Moskovski komsomolez” lấy làm buồn cười. Igor Nikolajev của công ty tư vấn doanh nghiệp FBK đã tính toán rằng nền kinh tế phải tăng trưởng hàng năm 20% thì mới có thể thực hiện được các hứa hẹn lúc tranh cử.

Ban tham mưu tranh cử của Putin đặc biệt phỉ báng phe đối lập. Tuy những người lãnh đạo của họ được Tổng Thống mời gặp, nhưng blogger Navalny, đối với những người Nga trẻ tuổi là nhân vật nổi tiếng nhất của phong trào chống đối, lại xuất hiện hết sức hòa đồng trong một tấm ảnh ghép với oligarch người Do Thái Boris Beresovski đã bỏ trốn sang London. Phe đối lập do những kẻ xấu điều khiển, đấy là thông điệp.

Nhưng nhiều người không còn muốn cứ để cho Putin thao túng giới truyền thông, ở Siberia cũng không.

(Còn tiếp)

Walter Mayr, Christian Neef, Matthias Schepp
Phan Ba dịch từ Der Spiegel số 09/2012

 

*http://wp.me/po94e-1Ex

Posted in Chinh Tri Nga, Chinh Tri Viet Nam | Leave a Comment »