Trần Hoàng Blog

Archive for Tháng Mười 23rd, 2011

Nguy Cơ Sụp đổ tài chánh đang diễn ra: Tái cơ cấu ngân hàng: Cấp bách lắm rồi’

Posted by hoangtran204 trên 23/10/2011

Dấu hiệu của sự sụp đổ ngân hàng vì nợ  xấu (không đòi lại được) của các vụ cho vay bất động sản và thế chấp  trong nhiều năm qua đã làm các ngân hàng thiếu tiền. Vì lý do đó, các ngân hàng phải tìm cách huy động vốn bằng cách tranh nhau  kêu gọi dân chúng gởi tiền vào ngân hàng, và nâng lãi suất tiền gởi lên rất cao, 14-22%.

Với lãi suất nầy, các doanh nghiệp muốn vay tiền của ngân hàng phải trả với lãi suất cao hơn nữa. Không một doanh nghiệp nào dám đi vay ngân hàng với lãi suất trên 20%.

Thế  là mọi chuyện đều tắt nghẽn. Sự tắt nghẽn của ngân hàng và doanh nghiệp kéo dài trong 3-4 năm qua và nay đã tới mức không còn chịu đựng nổi, nhiều ngân hàng tư nhân hay ngân hàng thương mại cổ phần chuẩn bị bị phá sản.

Nhằm tránh sự phá sản theo lối dây chuyền, mà hậu quả sẽ giống như bên các nước châu âu hiện nay, chính phủ đang tính nhảy vào cứu nguy.

‘Tái cơ cấu ngân hàng: Cấp bách lắm rồi’

Sáp nhập, thậm chí giải thể là yêu cầu bắt buộc khi một ngân hàng quá ốm yếu, nguy cơ lây bệnh cho cả hệ thống, tiến sĩ Trần Hoàng Ngân, Ủy viên Ủy ban Kinh tế trao đổi với VnExpress.net bên hành lang Quốc hội sáng nay.

Tiến sĩ Trần Hoàng Ngân hiện là Hiệu phó Đại học Kinh tế TP HCM, thành viên Hội đồng Tư vấn tài chính tiện tệ Quốc gia. Ảnh: Hoàng Hà

– Theo ông tại sao chúng ta lại đặt vấn đề tái cơ cấu ngân hàng vào lúc này mà không phải từ trước đó hoặc muộn hơn?

– Nói tới chuyện đó lúc này chưa muộn, nhưng cấp bách lắm rồi, đã đến lúc cần thiết tái cấu trúc toàn bộ hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam. Chưa bao giờ quá trình tái cấu trúc ngân hàng lại được đồng thuận như lúc này. Hội nghị Ban chấp hành Trung ương khóa XI vừa rồi đã kết luận phải ưu tiên hàng đầu cho việc đó.

Một trong những gánh nặng lớn nhất cho nền kinh tế lúc này nằm ở lãi suất cho vay. Điều đó thể hiện hiệu quả trong hoạt động ngân hàng đang rất kém, nên họ mới dồn hết chi phí lên doanh nghiệp. Tái cấu trúc là việc phải làm, nhằm hướng tới hiệu quả hoạt động ngân hàng và an toàn hệ thống.

– Tại sao ông lại nói tái cấu trúc ngân hàng là vấn đề cấp bách?

– Thời gian qua thanh khoản của các ngân hàng thương mại có vấn đề. Vì thế mà họ liên tục cạnh tranh với nhau trong việc huy động vốn, giành vốn trên thị trường, đến mức phải hạ thấp mình xuống để mà thương lượng với người gửi tiền, có thể dẫn tới những bất trắc trong rủi ro hoạt động. Nợ xấu ngân hàng cũng đang tăng nhanh. Nếu chúng ta làm chậm, khoản nợ xấu này sẽ ăn hết vào vốn tự có của ngân hàng, đe dọa an toàn hệ thống.

Cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế thế giới kéo dài từ 2007 và đến nay vẫn còn để lại hậu quả nặng nề ở nhiều nước châu Âu, Mỹ có nguyên nhân chính là sự yếu kém của hệ thống ngân hàng thương mại. Chúng ta nên lấy đó làm bài học kinh nghiệm và đẩy nhanh hơn nữa tái cấu trúc hệ thống ngân hàng thương mại chứ không thể chần chừ bất cứ phút giây nào. vì nó đe dọa tới an toàn hệ thống.

– Vậy chúng ta nên bắt đầu tái cơ cấu từ đâu?

– Theo tôi, tái cấu trúc là hướng tới việc sắp xếp, nâng cao khả năng quản trị điều hành của ngân hàng thương mại để đảm bảo an toàn hệ thống. Tổng tài sản của ngân hàng thương mại Việt Nam hiện nay rất lớn, gấp đôi GDP của Việt Nam, một tỷ lệ rất cao. Dư nợ của toàn hệ thống ngân hàng chiếm trên 125% GDP. Ai cũng nhìn thấy kết quả đó, nhưng thực chất bên trong chất lượng của chúng ra sao? Chúng ta hoàn toàn không biết và dẫn tới chỗ nghi ngờ. Nợ xấu do các ngân hàng báo cáo là trên 3% nhưng các tổ chức nước ngoài đánh giá ít nhất là 10%.

Chúng ta cần nhìn thẳng sự thật, cần những phân tích, đánh giá độc lập về chất lượng tài sản có của hệ thống ngân hàng Việt Nam. Trên cơ sở đó chúng ta có những bài thuốc cụ thể để sắp xếp lại hệ thống ngân hàng thương mại. Anh nào cần thiết cho tồn tại thì tồn tại, anh nào cần đưa vào bệnh viện để chăm sóc, điều trị. Và có thể là có vài sự hợp nhất sáp nhập diễn ra sau đó.

– Phương án sáp nhập giải thể đã được nhắc tới từ lâu, nhưng không ngân hàng nào muốn làm việc này, ngân hàng nhỏ muốn tự chủ không thích sáp nhập vào ngân hàng khác, còn ngân hàng lớn lại không thích nhận một ngân hàng đang ốm đau, bệnh tật. Vậy phải giải quyết vấn đề này thế nào?

– Tâm lý ai cũng muốn mình độc lập tự chủ. Nhưng chúng ta cần thấy, khi chính phủ phát hiện ra ngân hàng bệnh thì không nên để họ tự do nữa. Vì họ đã bệnh hoạn rồi, cho nên chúng ta phải ép lại, đưa vào vòng điều trị để tránh lây lan. Đó là nguyên tắc.

Tôi xin nhắc lại bây giờ không còn là tự nguyện nữa, nếu anh bệnh tôi không quản lý anh, không bóp anh lại, không kiểm soát anh thì anh trở thành dịch bệnh của nền kinh tế. Cho nên phải đi vào điều trị, giám sát đặc biệt một hai ngân hàng.

– Quá trình đó nên diễn ra như thế nào để tránh gây sốc cho nền kinh tế, cho hệ thống ngân hàng?

– Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng tuần rồi quá cao. Chính đó là dấu hiệu lâm sàng để chúng ta phát hiện ngân hàng nào bệnh, vì anh không thể nào cho doanh nghiệp vay 17-18% mà phải huy động trên thị trường liên ngân hàng qua đêm, qua tháng hay qua ngày với lãi suất trên 30%.

Nhìn thấy dấu hiệu bệnh này, chúng ta sẽ đưa bác sĩ vào, thanh tra vào để giám sát đặc biệt các ngân hàng này. Để đảm bảo an toàn hệ thống, chúng ta có thể hỗ trợ cho các ngân hàng đó, tức là bơm thuốc, nhưng phải cô lập nó lại để điều trị, không cho tăng thêm dư nợ, từng bước thanh lý dần tài sản của ngân hàng này và tránh lây lan ra hệ thống.

– Vậy quyền lợi của người gửi tiền cũng như các cổ đông sẽ được giải quyết như thế nào?

– Người gửi tiền của chúng ta có bảo hiểm tiền gửi. Kinh nghiệm các lần chúng ta sắp xếp trước đây thì Ngân hàng Nhà nước thường đứng ra đảm bảo chi trả cho người gửi tiền. Nhưng qua đây cũng lưu ý người gửi tiền phải thận trọng trong việc lựa chọn ngân hàng tốt, hiệu quả để gửi tiền, tránh chạy theo các hình thức khuyến mãi lãi suất cao. Lãi suất cao luôn luôn đi kèm với rủi ro rất cao, đó là bài học vỡ nợ tín dụng chợ đen đang diễn ra gần đây.

– Trong bối cảnh lãi suất của các ngân hàng như nhau, nay lại có thêm việc tái cơ cấu khiến người gửi tiền có tâm lý tìm đến các ngân hàng lớn, gây thiệt thòi cho ngân hàng nhỏ. Ông nghĩ sao về điều này?

– Không phải nhỏ là xấu. Và như GDP của Việt Nam mình có 100 tỷ USD cũng đâu phải xấu. Chính phủ cũng như Ngân hàng Nhà nước đã thông báo rõ ràng quá trình tái cấu trúc ở đây là hướng về hiệu quả trong hoạt động chứ không phải hướng về ngân hàng đó lớn hay nhỏ. Trên thế giới hiện nay ngân hàng Indonesia, Phillippines hay cả Mỹ cũng có nhiều ngân hàng nhỏ. Nhiệm vụ của chúng ta là phải tổ chức làm sao để ngân hàng nhỏ làm việc nhỏ, nhỏ không làm việc lớn.

– Với nền kinh tế Việt Nam hiện nay thì bao nhiêu ngân hàng là đủ?

– Số lượng như hiện nay là đủ. Chứ không nhiều lắm đâu, mà vấn đề là sắp xếp tái cấu trúc sao cho hiệu quả.

– Nhưng Ngân hàng Nhà nước nói thời gian tới Việt Nam sẽ có ít ngân hàng hơn. Thông điệp này ông hiểu theo hướng nào?

– Ít hơn không có nghĩa là giảm đi một phần ba hay hai phần ba so với trước. Có thể chỉ là giảm một hoặc hai ngân hàng yếu kém hoàn toàn chúng ta mới phải cắt bớt thôi

Song Linh thực hiện

                                          ***********************************************************

Nhà băng Việt trước cuộc ‘đại tu’ lớn

Thông điệp được phát đi liên tiếp trong những ngày qua của Ngân hàng Nhà nước báo hiệu một cuộc thanh lọc trong các tổ chức tín dụng sẽ diễn ra rốt ráo trong năm 2012.
> ‘Tái cơ cấu ngân hàng: Cấp bách lắm rồi’
> Khuyến khích sáp nhập, hợp nhất ngân hàng

Là một trong 3 nội dung chính của tái cơ cấu nền kinh tế, câu chuyện thanh lọc ngân hàng, tuy không mới, nhưng luôn nhận được xem là đề tài nóng hổi bởi tầm ảnh hưởng của nó đến thị trường tài chính, cộng đồng doanh nghiệp cũng như mỗi người dân.

Nói như Tiến sĩ Võ Trí Thành, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, ở Việt Nam đang diễn ra tình trạng vừa thừa, vừa thiếu ngân hàng. “Nếu xét về góc độ tiếp cận vốn của người dân, (của) doanh nghiệp thì thiếu (số lượng ngân hàng ở VN rất ít chi nhánh và phân phối tập trung ở các thành phố lớn), nhưng nếu xét về những nhiễu nhương mà các ngân hàng gây ra cho nền kinh tế thì quá nhiều”, Tiến sĩ Thành phân tích.

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước, tính đến cuối năm 2010, Việt Nam có tổng cộng 52 ngân hàng thương mại được cấp phép hoạt động. Nếu tính cả chi nhánh ngân hàng nước ngoài (50), thì con số này lên tới trên 100. Đó là chưa kể đến hệ thống các công ty tài chính, quỹ tín dụng trung ương và cơ sở…

Bài toán thanh lọc ngân hàng yếu, “bồi bổ” cho những cá thể khỏe vốn đã được đặt ra vào giữa năm 2007 khi hàng chục bộ hồ sơ xin thành lập nhà băng tới tấp bay về Ngân hàng Nhà nước. Vấn đề này một lần nữa được xới xáo lại vào đầu năm 2010 khi các ngân hàng bước vào lộ trình tăng vốn theo yêu cầu của Chính phủ.

Tuy vậy, câu chuyện chỉ thực sự lên đến đỉnh điểm trong những ngày này, khi Quốc hội bước vào kỳ họp với những toan tính cho kế hoạch 2011 – 2015, trong đó tái cấu trúc nền kinh tế, tái cấu trúc ngân hàng được đặc biệt quan tâm.

Báo cáo trong phiên khai mạc Quốc hội ngày 20/10, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định ngay trong năm 2012, Chính phủ sẽ tiến hành tái cơ cấu hệ thống ngân hàng, theo hướng giảm nhanh số lượng các ngân hàng và tổ chức tín dụng yếu kém, đồng thời tăng hợp lý về quy mô, tạo điều kiện cho các ngân hàng có khả năng phát triển.

Tuyên bố này, cùng với thông điệp tái cơ cấu, khuyến khích mua bán, sáp nhập nhà băng được Ngân hàng Nhà nước liên tiếp phát đi trong những ngày gần đây đang báo hiệu những thay đổi lớn trong hệ thống ngân hàng trong năm tới.

Nếu căn cứ vào những phác thảo được đại diện Chính phủ nêu ra thì việc tái cơ cấu sẽ bắt đầu từ việc giảm nhanh số lượng những ngân hàng mà cơ quan quản lý cho là yếu kém. “Giảm số lượng không phải là mục tiêu mà Ngân hàng Nhà nước đặt ra nhưng sẽ là hệ quả tất yếu khi thanh lọc ngân hàng hiện nay”, Tiến sĩ Lê Xuân Nghĩa – Phó chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia nhận định. Tuy nhiên, ông Nghĩa cũng cho biết, ở góc độ cá nhân, ông ủng hộ quan điểm giảm nhanh số ngân hàng bởi “lượng đổi thì chất đổi”.

Trong khi đó, theo Tiến sĩ Võ Trí Thành, bên cạnh vấn đề số lượng, trong quá trình tái cơ cấu cần đặt yếu tố an toàn hệ thống lên hàng đầu, cùng với việc đề ra phương án cụ thể nhằm giải quyết các khoản nợ, tài sản xấu. “Người gửi tiến rất nhạy cảm với những thông tin thay đổi. Do đó, dù tái cơ cấu như thế nào thì vẫn phải đảm bảo cho toàn bộ hệ thống hoạt động ổn định, bình thường”, Tiến sĩ Thành khẳng định.

Nguyên Thống đốc Lê Đức Thúy cho rằng vấn đề quan trọng nhất của tái cơ cấu ngân hàng là không để xảy ra đổ vỡ ngoài tầm kiểm soát. Ảnh: Nhật Minh
Nguyên Thống đốc Lê Đức Thúy cho rằng vấn đề quan trọng nhất của tái cơ cấu ngân hàng là không để xảy ra đổ vỡ ngoài tầm kiểm soát. Ảnh: Nhật Minh

Chia sẽ qua điểm này, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước – Lê Đức Thúy cho rằng, tái cơ cấu ngân hàng là cần thiết được bàn đến. Tuy vậy, đây cũng là một việc nhạy cảm, cần những bước đi khôn ngoan. Theo ông, không nên ảo tưởng gì nhiều về việc cần tạo ra các ngân hàng lớn hơn mạnh hơn.

Vấn đề trước mắt là giải quyết sự lành mạnh về tài chính, ngăn chặn tình trạng nợ xấu đang diễn ra trong hệ thống để nó không đổ vỡ ngoài tầm kiểm soát. “Một số ngân hàng có thể được cứu vì lợi ích chung”, chuyên gia này gợi ý. Cũng theo ông Thúy, từ cơ sở này, các ngân hàng sẽ được đặt lên bàn cân cân độ yếu mạnh, xấu tốt để có cách quản lý phù hợp, sau đó, mới tính đến sáp nhập hay mua bán.

Bên cạnh việc quản lý ở tầm vĩ mô, theo nguyên Chủ tịch Ủy ban Giám sát tài chính quốc gia, quá trình tái cơ cấu ở mỗi ngân hàng phải đi liền với tăng cường quản trị nội bộ. “Không có chuyện khoán cho cấp dưới huy động được một tỷ thì cho bao nhiêu tiền, rồi lãi suất cưa đôi với người gửi tiền… Kiểm soát được cái đó mới tránh được những rủi ro về đạo đức, mới lành mạnh hóa được chất lượng tín dụng”, chuyên gia này nêu ý kiến.

Về phần mình, các ngân hàng thương mại – đối tượng chịu ảnh hưởng chính của tái cơ cấu hiện vẫn khá “kín tiếng” xung quanh câu chuyện này. Tiếp xúc với VnExpress.net, đa số ý kiến cho biết sẽ chấp hành nghiêm túc nếu đây là chủ trương của cơ quan quản lý, nhưng hy vọng quá trình này sẽ diễn ra một cách minh bạch, rõ ràng và công bằng.

Chủ tịch Hội đồng quản trị một ngân hàng thương mại thuộc nhóm G12 tại Hà Nội cho rằng, việc để tồn tại khoảng 100 ngân hàng, tổ chức tín dụng đến hôm nay là không bình thường. Những hoạt động không đồng nhất của các đơn vị này phần nào làm náo loạn thị trường, ảnh hưởng đến chính sách điều hành từ Nhà nước. “Việc sắp xếp lại lẽ ra phải tiến hành từ cách đây vài năm và chỉ nên để cho 18 – 20 ngân hàng tồn tại là vừa”, vị chủ tịch này nói.

Nhật Minh – Tuệ Minh

Advertisements

Posted in Tài Chánh-Thuế | Leave a Comment »