Trần Hoàng Blog

Archive for Tháng Sáu 17th, 2011

Luôn bị lừa gạt, nhưng 95% các công trình ở VN vẫn do các nhà thầu Trung Quốc trúng thầu và xây dựng

Posted by hoangtran204 trên 17/06/2011

Thì ra kế hoạch cải tạo kinh Nhiêu Lộc ở quận 2, quận Phú Nhuận, quận 3, quận 10,  là do Ngân Hàng Thế Giới cho mượn tiền khoảng 470 triệu đô la. Và nay, khi công việc bị dỡ dang, bị thầu  Trung Quốc lừa gạt lấy tiền thì không ai chịu trách nhiệm. Đúng là: cha chung nên không ai khóc.

Đọc qua bài báo dưới đây ai cũng thấy cốt lõi của vấn đề: chính quyền đã đề cử những người bất tài, thiếu trình độ chuyên môn, thiếu tinh thần trách nhiệm …đại điện cho chính quyền để gọi thầu, và quản lý giám sát công trình do các nhà thầu Trung Quốc thực hiện và cuối cùng họ đã bị Trung Quốc lừa đảo như những đứa ngốc có chút tiền bị gạt. Kết quả là thất thoát tiền bạc rất nhiều, thời gian hoàn tất công trình bị trể hạn, và nợ đi vay ngân hàng  Thế giới cho mỗi công trình gia tăng tối thiểu 30-40% so với giá gốc hoàn thành công trình.

Khi Ngân  Hàng  Thế Giới (World Bank) phát hiện Tổng công ty xây dựng công trình Trung Quốc (CSCEC) liên quan đến hối lộ trong một dự án cũng do W.B. tài trợ ở Philippines, thì họđã yêu cầu phía  VN loại bỏ nhà thầu nầy ngay lập tức, không cho nhà thầu nầy tiếp tục thi công cải tạo Kinh Nhiêu Lộc. Kết quả là lòi ra những sự thiếu chuyên môn, thiêu trách nhiệm, bê bối và sơ hở của các viên chức chính quyền của Việt Nam trong dự án cải tạo  Kinh Nhiêu  Lộc.

Nếu có một công trình cần gọi nhà thầu làm, thì phía chủ nhà phải có trình độ chuyên môn về xây dựng. Nếu không, họ cần phải thuê riêng một đội 10-15 kỹ sư và cán sự kỹ thuật chuyên ngành về thiết kế, công trình và thi công để cố vấn cho chủ nhà. Nhiệm vụ của đội kỹ sư và cán sự kỹ thuật nầy là theo dõi tiến độ công việc hoàn thành, đánh giá vật liệu làm công trình có khớp với hạng mục đã viết trong văn bản khi bỏ thầu hay không, đánh giá việc thi công đúng tiêu chuẩn trong xây dựng hay không, đánh giá mức độ khó khăn của từng công việc đã được thực hiện và qui thành tiền để trả từng phần theo mức độ công việc được hoàn thành.

Bên cạnh đó, chủ nhà còn phải có một hãng luật có kinh nghiệm điều tra về uy tín, thanh danh của các công ty bỏ thầu, trúng thầu, để có tiếng nói cho công ty nầy trúng thầu hay loại bỏ ngay từ đầu. Tổ hợp luật sư  chuyên về xây dựng còn có khả năng góp ý, giám sát toàn bộ tiến độ thi công của công trình, giám sát việc trả tiền theo phương cách trả từng phần công việc được hoàn thành và nghiệm thu từng phần trước khi qua công đoạn mới.

Chủ nhà, hay người trả tiền cho chủ thầu thi công công trình, trả tiền từng phần theo mức độ công việc khó dễ đã được hoàn thành và đã được nghiệm thu đúng tiêu chuẩn xây dựng và tuân theo bản thiết kế. Việc trả tiền phải dựa vào các ý kiến chuyên môn của đội kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và nhóm luật sư cố vấn mà họ thuê mướn.

Việc trả tiền theo từng công đoạn khó dể của công việc thường giúp chủ nhà kiểm soát được chủ thầu. Cụ thể, nếu có một công đoạn khó khăn của một công trình đã hoàn thành, thì chủ nhà phải đánh giá xem công việc ấy được thi hành đng tiêu chuẩn xây dựng không, rồi các kỹ sư và cán sự kỹ thuật (của chủ nhà) nghiệm thu, rồi mới trả tiền. Chủ nhà phải có chuyên môn để nắm được các văn bản kế hoạch của chủ thầu, công việc nào khó thì trả tiền nhiều hơn các công việc dễ đã được thi công và hoàn tất. Nếu không có chuyên môn, thì chủ nhà phải thuê mướn một đội kỹ sư thiết kế, thi công công trình, và cán sự kỹ thuật đủ trình độ và kinh nghiệm để đánh giá bản thiết kế, đánh giá vật liệu có đủ tiêu chuẩn hạng mục để thi công,

Ai là người duyệt kế hoạch để cho đơn vị Trung Quốc nầy trúng thầu, thì người đó phải chịu trách nhiệm một phần nào về công trình nếu có chuyện sơ suất xẩy ra. Tối thiểu là họ phải bị các chức vì không đủ bản lãnh và tài năng nên để chủ thầu Trung Quốc gạt và làm thất thoát nhiều tiền bạc.

Đọc xong bài báo dưới đây ta thấy chính quyền đã trao trách nhiệm cho những người rất khờ khạo và ngu ngốc, những người hoàn toàn không có hiểu biết về chuyên môn, lại thiếu kinh nghiệm trong việc quản lý, giám sát nghiệm thu từng phần công trình của các công ty thi công của chủ thầu. Nói tóm lại là họ  là những người thiếu kinh nghiệm và trình độ tối thiểu để cáng đáng công việc được giao cho. Họ nên bị điều tra, nếu cần, họ sẽ bị đưa ra tòa để chịu trách nhiệm về sự tắc trách, và nên bị sa thải.

Một chế độ tung hô, tuyên truyền và tự phong là “các đỉnh cao của trí tuệ”, nhưng thi hành thì cứ như bài báo dưới đây tường thuật.

http://www.thanhnien.com.vn/Pages/20110616/Bay-thau-gia-re.aspx

Bẫy thầu giá rẻ

Dù bẫy thầu giá rẻ đã được các chuyên gia cảnh báo, song nhiều chủ đầu tư thừa nhận rất khó đối phó các chiêu thức của nhà thầu Trung Quốc.

Giá thấp đến vô lý

Gói thầu cải tạo kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè vẫn chưa thể hoàn thành do đang giải quyết hậu quả do nhà thầu Trung Quốc để lại – Ảnh: D.Đ.M

Một trong những dự án chịu ảnh hưởng nặng nề bởi sự chây ì, bê bối của nhà thầu Trung Quốc là dự án Vệ sinh môi trường (VSMT) TP.HCM. Trong đó, gói thầu số 10 (cải tạo kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè) do Tổng công ty xây dựng công trình Trung Quốc (CSCEC) thi công đáng lẽ phải hoàn thành từ năm 2009 nhưng ì ạch suốt một thời gian dài. Tháng 2.2010, CSCEC bị cắt hợp đồng do Ngân hàng Thế giới (WB – đơn vị tài trợ ODA cho dự án) phát hiện CSCEC liên quan đến hối lộ trong một dự án cũng do WB tài trợ ở Philippines .

Tuy vậy, vào thời điểm bị cắt, nhà thầu này đã kịp “gặm” gần hết phần việc dễ dàng mà có giá trị cao nhất của gói thầu, chỉ chừa lại các hạng mục khó khăn nhưng có giá trị thấp. Theo Ban Quản lý dự án VSMT, ngay sau khi cắt hợp đồng với CSCEC, ban đã phải tập trung lực lượng thống kê phần việc còn lại và tách ra làm 5 gói thầu để ráo riết đấu thầu lại. Đến nay, phải mất hơn 1 năm, tiến độ gói thầu số 10 mới khả quan trở lại, và thực tế cho thấy, cùng một công việc nhưng các nhà thầu VN và Mỹ trúng thầu sau này đã thi công hiệu quả hơn hẳn nhà thầu Trung Quốc.

Theo phân tích của một cán bộ ban quản lý dự án, ngay từ giai đoạn đấu thầu, CSCEC đã có sự toan tính để trúng thầu và hưởng lợi lớn nhất từ gói thầu. Cụ thể, (Tổng công ty xây dựng Trung Quốc) CSCEC trúng thầu gói số 10 (gồm 7 hạng mục) với tổng giá trị là 60 triệu USD.

Trong đó, hạng mục “ngon” nhất là xây tường cừ dọc kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè được CSCEC bỏ thầu tới gần 50 triệu USD (chiếm 82,5% giá trị toàn bộ gói thầu). Còn lại 6 hạng mục chỉ được bỏ giá hơn 10 triệu USD, trong đó, hạng mục “khó xơi” nhất là di dời đường ống cấp nước phi 2.000 mm ở chân cầu Điện Biên Phủ chỉ được bỏ giá 200.000 USD, thấp hơn giá chào thầu của các nhà thầu khác đến 80 – 90%. Việc CSCEC đưa ra cái giá thấp một cách vô lý cho hạng mục “xương xẩu” nhất của toàn gói thầu cho thấy ngay từ đầu nhà thầu đã không có ý định thực hiện phần việc này.

Nhận thấy sự bất hợp lý, tư vấn giám sát CDM (Mỹ) đã yêu cầu CSCEC chứng minh với mức giá đó nhà thầu có thể đảm bảo chất lượng và tiến độ hạng mục. Tuy nhiên, nhà thầu vẫn khẳng định có thể làm được và chủ đầu tư đã không thể loại CSCEC (bởi theo quy định của VN, một khi đã đạt điểm kỹ thuật thì nhà thầu nào bỏ giá thấp nhất sẽ trúng thầu). Thực tế đến nay, sau khi đấu thầu lại, giá trị hạng mục di dời đường ống cấp nước (được tách ra thành gói 10A) đã tăng gấp 10 lần, lên 2 triệu USD. Có thể thấy, CSCEC không chỉ tìm cách hạ giá gói thầu xuống thấp để trúng thầu, mà còn tính toán phân bổ giá trị trong từng hạng mục, sao cho hạng mục “dễ xơi” có giá trị cao nhất, nhưng tổng giá trị gói thầu vẫn là thấp nhất.

Bê bối ở nhiều dự án

Không chỉ dự án VSMT, mà CSCEC từng gây ra nhiều hậu quả tương tự ở các dự án hạ tầng khác trong khu vực ĐBSCL. Chẳng hạn, tại dự án xây mới 16 cây cầu trên QL1 đoạn Cần Thơ – Cà Mau, CSCEC đã nghiễm nhiên trúng thầu đến 9 cây cầu cũng với chiêu giá rẻ. Ngay từ khi ký hợp đồng vào tháng 1.2007, giá trúng thầu 586 tỉ đồng của CSCEC được đánh giá là thấp so với giá thị trường. Vậy nên dù khởi công rầm rộ từ đầu năm 2007, song sau hơn 3 năm thi công, CSCEC chỉ hoàn thành được 3 cầu, còn lại 6 cầu không nhúc nhích do càng thi công càng đuối vốn. Đến giữa 2010, chủ đầu tư là Tổng cục Đường bộ VN buộc phải làm một cuộc “giải cứu” chật vật bằng cách tách 6 cây cầu để đấu thầu lại.

Ở một dự án trọng điểm khác là cầu Cần Thơ, CSCEC cũng lọt vào gói thầu số 3 thi công đường dẫn phía bờ Cần Thơ (dài 7,69 km) và tiếp tục kiểu thi công chây ì, lựa phần việc nhẹ nhàng để làm. Đến tháng 8.2009, nhà thầu này chỉ hoàn thành hơn 70% (trong khi phần đường dẫn phía bờ Vĩnh Long do nhà thầu VN thi công hoàn thành đến 90%) nên chủ đầu tư buộc phải cắt hợp đồng.

Ông Phan Phùng Sanh – Phó chủ tịch thường trực Hội Khoa học kỹ thuật xây dựng TP.HCM – cho rằng việc một nhà thầu Trung Quốc bị loại khỏi dự án vì bê bối sau đó vẫn thoải mái tham gia đấu thầu và tiếp tục bê bối ở các dự án khác cho thấy sự thiếu chặt chẽ trong cơ chế phối hợp giữa chủ đầu tư các công trình xây dựng. Để kiểm soát, cần lập danh sách “đen” gồm những nhà thầu kém năng lực, khi đó chủ đầu tư có đủ cơ sở để từ chối cho những nhà thầu này tham gia đấu thầu. Mặt khác, cần sửa Luật Đấu thầu theo hướng khống chế giá sàn, bởi thực tế cho thấy giá bỏ thầu chấp nhận được là giá chỉ chênh lệch 5% so với dự toán gói thầu.

Còn theo ông Hoàng Đức Hậu (Hội Cầu đường VN), trách nhiệm của chủ đầu tư trong việc chọn “nhầm” nhà thầu là không nhỏ. “Bởi, có thể chấp nhận anh mắc bẫy 1 – 2 lần, chứ đến lần thứ n thì không thể đổ thừa là lọt bẫy được nữa. Ngoài ra, chủ đầu tư hiện nay có đầy đủ “gậy” để giám sát, đôn đốc nhà thầu và nếu cứ căn đúng hợp đồng mà xử phạt theo tiến độ và chất lượng thì có lẽ không nhà thầu nào dám bê bối – bởi phạt theo hợp đồng rất nặng” – ông Hậu nói.

*Việc CSCEC đưa ra cái giá thấp một cách vô lý cho hạng mục “xương xẩu” nhất của toàn gói thầu cho thấy ngay từ đầu nhà thầu đã không có ý định thực hiện phần việc này

* Vay 470 triệu USD cho dự án vệ sinh môi trường giai đoạn 2

Văn phòng UBND TP.HCM ngày 16.6 thông báo TP vừa đề nghị Bộ Kế hoạch – Đầu tư xem xét trình Thủ tướng Chính phủ chấp thuận đưa dự án Vệ sinh môi trường TP – giai đoạn 2 vào danh mục tài trợ ODA trong năm tài khóa 2011 từ nguồn tài trợ của Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Á.

Dự án này có tổng vốn đầu tư dự kiến 470 triệu USD, với mục tiêu lâu dài là cải thiện môi trường, điều kiện sống của người dân TP, khôi phục và bảo tồn hệ sinh thái sông Sài Gòn và hạ lưu sông, thúc đẩy phát triển bền vững cho TP.HCM và khu vực lân cận.

Mục tiêu trước mắt của dự án là xây dựng hoàn chỉnh toàn bộ dự án Vệ sinh môi trường TP, xử lý triệt để nguồn nước thải sinh hoạt trong lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè và Q.2 trước khi bơm ra sông Sài Gòn hoặc sông Đồng Nai. Thời gian thực hiện dự án dự kiến từ năm 2013-2017 (Nguyễn Đình  Mười).

*

Nhà thầu Trung Quốc tạo nhiều tiền lệ xấu

– Năm 2007, UBND TP.HCM đã chấp thuận tách một phần gói thầu số 7 dự án VSMT ra thành gói 7A để tổ chức đấu thầu lại nhằm giảm thiểu công việc cho nhà thầu Trung Quốc TMEC CHEC 3.

Nguyên nhân, TMEC CHEC 3 đã bỏ thầu thấp hơn giá dự toán đến 20 – 30% nên càng thi công càng thua lỗ dẫn đến chây ì.

Sau đó một hạng mục khác của gói 7 lại tiếp tục phải tách ra thành gói 7B. Bốn gói thầu thi công mở rộng hệ thống cống thoát nước cấp hai và ba thuộc các khu vực tây bắc, tây nam, đông bắc và đông nam TP.HCM cũng tách thành 8 gói thầu để đẩy nhanh tiến độ.

Và mới đây nhất, gói thầu số 10 phải tách thành 5 gói thầu. Tương tự, dự án xây mới 16 cầu trên QL1 cũng phải cắt tới 60% khối lượng gói thầu 2A của CSCEC để chuyển giao cho nhà thầu khác thi công được xem là việc chưa từng có tiền lệ trong ngành GTVT.

– Hai gói thầu thuộc dự án VSMT do 2 nhà thầu Trung Quốc thi công quá ì ạch buộc TP.HCM phải liên tục xin (Ngân  Hàng Thế Giới) WB gia hạn thời gian hoàn thành và vay thêm vốn. Cụ thể, dự án đáng lẽ xong cuối năm 2007, song WB phải gia hạn lần 1 đến cuối năm 2009, lần 2 đến tháng 6.2010 và lần 3 đến cuối 2011. Đồng thời, vốn vay cho dự án cũng đội từ 200 triệu USD lên khoảng 320 triệu USD.

– Năm  2008, do TMEC CHEC 3 thiếu vốn thi công, UBND TP.HCM đã quyết định tạm ứng ngân sách cho nhà thầu 1 triệu USD để khởi động lại gói thầu. Theo TS Tô Vân Trường – nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam, thực tế chủ đầu tư đã tự quyết định mà không hỏi ý kiến tư vấn giám sát đối với vấn đề liên quan đến khoản tiền lớn như vậy. Sau đó, WB đã có phản ứng vì cho rằng không thể dùng vốn vay của WB để cho nhà thầu vay lại. Điều này sẽ tạo tiền lệ xấu là các nhà thầu cứ bỏ giá rẻ để trúng thầu, rồi sau đó xin vay lại của chủ đầu tư, chỉ riêng phần tiết kiệm tiền lãi ngân hàng cũng kiếm được đáng kể.

Việc CSCEC đưa ra cái giá thấp một cách vô lý cho hạng mục “xương xẩu” nhất của toàn gói thầu cho thấy ngay từ đầu nhà thầu đã không có ý định thực hiện phần việc này

Posted in Hồng Tốt hơn Chuyên, Tham Nhung-Hoang Phí- Ăn Cắp | 4 Comments »