Trần Hoàng Blog

Hoa Kỳ thiếu cơ sở pháp lý để chống lại WikiLeaks

Posted by hoangtran204 trên 12/12/2010

 

Michael Linderberger
Tqvn2004 chuyển ngữ
Dân Luận: Nhiều người so sánh Julian Assange với luật sư Cù Huy Hà Vũ vừa bị bắt giữ ở Việt Nam. Nhưng họ quên mất có những điểm khác biệt khá cơ bản giữa hai cách hành xử: Julian Assange tuy đối mặt với cáo buộc “hiếp dâm”, nhưng chắc chắn sẽ được xét xử công khai với luật sư bào chữa tham gia từ đầu vụ án, và công luận cả thế giới được theo dõi động thái của cả hai phe qua những bản tin cập nhật liên tục hàng giờ. Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ đối mặt với cáo buộc “tuyên truyền chống phá nhà nước XHCN”, dù những gì ông viết đều không có gì là bí mật quốc gia và luôn đúng pháp luật. Quá trình điều tra và xét xử ông Cù Huy Hà Vũ có nhiều khả năng sẽ diễn ra âm thầm: Những lá đơn khiếu nại của luật sư Nguyễn Thị Dương Hà, vợ ông và cũng là người đứng ra bảo vệ ông về mặt pháp luật, gửi tới chính quyền các cấp, cho đến nay đều rơi vào im lặng đáng sợ. Không thấy tờ báo chính thống trong nước nào bàn tán về vụ việc của tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ, xét trên khía cạnh ông có tội hay không có tội…

Giờ đây khi người sáng lập WikiLeaks Julian Assange đã bị tạm giữ ở Anh theo lệnh truy nã từ Thụy Điển, nơi anh ta bị yêu cầu phải có mặt để trả lời thẩm vấn liên quan đến hai vụ tấn công tình dục, thì chính quyền Hoa Kỳ có thể làm gì để truy tố anh ta vì đã xuất bản – và phổ biến cho báo chí trên toàn thế giới – hàng ngàn điện thư thuộc dạng mật của Bộ Ngoại Giao? Và điều đó mang ý nghĩa gì đối với tự do ngôn luận và tự do báo chí ở Hoa Kỳ, nếu chính quyền Hoa Kỳ theo đuổi vụ này?

Julian Assange, người sáng lập của Wikileaks (Fabrice Coffrini / AFP / Getty Images)

Những câu hỏi đó lượn lờ ở Washington trong tuần này sau khi nhiều thành viên của Quốc hội và nội các chính quyền Obama đề nghị rằng Assange thực sự cần bị truy tố hình sự vì gửi bài và phổ biến cho các phương tiện truyền thông hàng ngàn điện tín ngoại giao bí mật, chứa đựng những đánh giá thẳng thắn đến độ gây xấu hổ từ các nhà ngoại giao Mỹ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell, lãnh đạo thiểu số, đã đi xa tới mức gán cho Assange cái nhãn khủng bố công nghệ cao. “Anh ta đã gây thiệt hại to lớn cho đất nước của chúng ta và tôi nghĩ anh ta cần phải bị truy tố ở mức tối đa mà pháp luật cho phép. Và nếu thiếu điều luật để truy tố, chúng ta cần phải thay đổi pháp luật,” McConnell nói trên chương trình Gặp gỡ báo chí ngày Chủ Nhật (Meet the Press Sunday) của NBC. Bộ trưởng Tư pháp Eric Holder vào thứ hai tuyên bố sẽ xem xét mọi đạo luật có thể đem lại cáo buộc chống lại Assange, bao gồm cả một số đạo luật mà từ trước đến nay chưa bao giờ được dùng để truy tố một nhà xuất bản. Và tại Thượng viện, một số thành viên đã sẵn sàng một dự luật cho phép hạ thấp hơn ngưỡng pháp luật hiện hành khi tiết lộ bí mật nhà nước được coi là một tội phạm.

Nhưng những nỗ lực theo cả hai hướng đó sẽ có khả năng gặp cùng một rào cản: Đó là Tu Chánh Án Thứ Nhất. Với gần một thế kỷ kinh nghiệm đụng độ giữa an ninh quốc giatự do báo chí, Hiến Pháp đã cũng cấp sự bảo vệ rất lớn cho những nhà xuất bản đã xuất bản bí mật quốc gia. Những ai cung cấp bí mật cho báo giới – quan chức chính phủ, thậm chí binh lính – đều có thể và đã bị truy tố, như trường hợp binh nhất Bradley Manning hiện nay đang phải ngỏio tng một nhà tù quân sự sau khi bị buộc tội tải xuống trái phép những tập tin mật và nghi ngờ rằng anh ta đã chuyển chúng tới cho WikiLeaks.

Ngược lại, Tu Chánh Án Thứ Nhất ngăn cản việc đưa một người như Assange vào trong tù vì đã xuất bản tài liệu không phải do anh ta ăn cắp mà có. “Từ tất cả những gì chúng tôi thấy, [binh nhất Manning] chỉ hành động vì thích thú với ý tưởng rằng Assange có thể sẽ công khai các điện tín“, cựu tổng thanh tra CIA ông Frederick P. Hitz nói với TIME. “Không có gì để chứng minh rằng Assange đóng một vai trò tích cực trong việc có được các thông tin.” Ông thừa nhận rằng việc rò rỉ đã gây thiệt hại rất lớn, nhưng nói thêm: “Tôi không thấy bất kỳ con đường dễ dàng nào” để theo đuổi việc truy tố [Assange].

Holder đã nói rằng chính phủ sẽ tìm hiểu xem liệu có thể truy tố Assange với một dạng tội danh “ăn cắp” bởi vì các tài liệu đó đã bị đánh cắp, tuy nhiên con đường đó đầy trở ngại, bởi lẽ các tập tin là bản sao lưu của tài liệu chính phủ. Holder cũng nói rằng chính phủ sẽ cân nhắc liệu có thể coi Assange phạm tội âm mưu thế nào đó với binh nhất Manning, hoặc vượt quá giới hạn thông thường của một nhà xuất bản khi đóng vai trò môi giới để phân phối các tài liệu tới các tờ báo trên toàn thế giới. Điều làm cho ông Floyd Abrams, một luật sư nổi tiếng về tự do ngôn luận và Tu Chánh Án Thứ Nhất, lo lắng là nếu chính phủ tìm cách vượt qua Hiến Pháp để bắt tội Assange, thì điều này sẽ dẫn đến việc làm tổn hại đến thứ tự do báo chí mà các nhà xuất bản đang được hưởng. Không ai tán đồng với Assange, Abrams nói với Time, nhưng những nỗ lực khắc phục những thiệt hại mà anh ta gây ra có thể khiến đất nước này trở nên tồi tệ hơn. “WikiLeaks có thể là cái giá phải trả cho tự do báo chí ở đất nước này“, Abrams nói.

Giáo sư về ngoại giao thuộc trường Harvard, Nicholas R. Burns, cựu đại sứ tại NATO và Hy Lạp, cho biết thiệt hại từ các điện tín mật là rất lớn. “Tôi nghĩ rằng việc tiết lộ các điện tín nói trên là một trò hề“, Burns nói với TIME. “Anh ta đã gây hại lớn tới ngoại giao của chúng ta, bởi vì nó giáng một đòn vào giữa trái tim của nghệ thuật ngoại giao: Việc xây dựng lòng tin giữa người với người và giữa các chính phủ. Những tiết lộ kia đã phá hoại lòng tin đó, và sẽ làm một số người, không phải tất cả mọi người và mọi chính phủ, nhưng một số người, sẽ ngại ngùng hơn khi thảo luận vấn đề của họ với những nhà ngoại giao Mỹ.

Nhưng nếu WikiLeaks đã sai khi xuất bản các điện tín kia, phải nói sao về những tờ báo đã tiếp tay phát tán các tài liệu bí mật đó? Xét cho cùng, WikiLeaks đã chuyển các tài liệu họ có cho New York Times và nhiều tờ báo khác trên thế giới trước khi công bố, và các tờ báo này đã dành cả tuần để công bố hết câu chuyện này đến câu chuyện khác rút từ những tài liệu nói trên – và trong một số trường hợp, còn công bố chính những điện tín mật. Thượng nghị sĩ Joseph Lieberman của Connecticut, Chủ tịch Ủy ban Nội Vụ và An Ninh Quốc Gia của Thượng viện, đã nói với Fox News hôm thứ Ba rằng chính tờ Times cũng là đối tượng bị nghi ngờ. “Đây là những thứ rất nhạy cảm… Tôi tin chắc rằng WikiLeaks đã vi phạm Luật gián điệp. Nhưng thế còn những tờ báo đã chấp nhận và phát tán tin tức đó? Tôi biết họ nói họ đã xóa một số tin, và tôi không đứng ở đây để đưa ra một cáo buộc về vấn đề này, nhưng với tôi tờ New York Times đã ít nhất đã hành động như một công dân xấu“, ông nói. “Liệu họ có phạm tội hay không, tôi nghĩ rằng cần phải có một cuộc điều tra chuyên sâu do Bộ Tư pháp thực hiện.

Nhưng pháp luật là một tấm lưới quá rộng để có thể phân biệt được sự khác biệt giữa hành vi đăng tải không chọn lọc các điện tín của WikiLeaks – điều mà Burns gọi là “vô chính phủ” – với hành vi thận trọng rà soát trước khi đăng của tờ New York Times, Abrams nói. Làm thế nào để đưa ra một dự thảo luật cho phép bắt WikiLeaks nhưng lại giữ nguyên vẹn quyền tự do báo chí của Hoa Kỳ? “Đó là điều khó có thể thực hiện được“, Abrams nói. Bên cạnh đó, ông cho rằng “tòa án chưa bao giờ yêu cầu trách nhiệm là điều kiện tiên quyết của tự do báo chí. Đó chưa bao giờ là một tiêu chuẩn pháp lý“. Ngoài ra, tuyên bố rằng Assange đã chỉ đơn giản là vứt các tài liệu mật lên mạng mà không cần xem xét qua, giống như công việc một tổng biên tập thông thường phải làm, là điều có thể gây tranh cãi. Assange tự nói với TIME rằng mỗi điện tín ngoại giao mà trang web của anh ta đăng tải đã được hiệu đính bởi đội ngũ riêng của anh ta, hoặc bởi những biên tập của các tờ báo mà anh ta chia sẻ thông tin với.

Lieberman muốn Thượng viện dự thảo luật cho phép hạ ngưỡng khởi tố vụ án gián điệp trong tương lai. Đây không phải là lần đầu tiên Quốc hội thử làm vậy. Một thập kỷ trước, Quốc hội đã thông qua một dự luật mà có thể đã làm được điều đó, để rồi bị Tổng thống Clinton phủ quyết chỉ vài tuần trước khi hết nhiệm kỳ. Đó là dự luật sẽ đưa nước Mỹ vào vị thế tương tự như của nhiều nước khác, bao gồm cả một số nền dân chủ khác. Ở Anh, New Zealand, Ireland và nhiều quốc gia khác, công bố thông tin được đánh giá mật là một tội phạm, đơn giản chỉ vì tài liệu đã được gán nhãn bí mật. Nhưng không phải ở đất nước này. “Không có luật Bí Mật Chính Thức” ở đây, Abrams đã chỉ ra.

Đạn dược thực sự duy nhất mà Hoa Kỳ có để bảo vệ bí mật nhà nước, mà hầu hết các nhà quan sát pháp lý đều đồng ý, đó là luật Gián Điệp năm 1917, được Tổng thống Woodrow Wilson ban hành vì lo ngại về tình trạng bất ổn trong nước và khả năng khủng bố khi nước Mỹ bước vào Thế Chiến Thứ Nhất. Đó là một điều luật được diễn đạt với khái niệm rộng rãi, vẫn còn trên sách vở, và nói rằng việc ăn trộm hoặc chia sẻ các bí mật từ chính quyền là một tội liên bang – nếu bồi thầm đoàn đồng ý rằng việc làm như vậy gây tổn hại nước Mỹ hoặc hỗ trợ một đế quốc nước ngoài. Nhưng Abrams đã nói tòa sẽ sớm nhận ra rằng một điều luật có thể hiểu với nghĩa rộng rãi như vậy có thể “biến nhiều thứ mà các tờ báo Hoa Kỳ vẫn xuất bản hàng ngày thành phạm pháp. Nó quá rộng và che phủ quá nhiều thứ“. Kết quả là Tòa án Tối Cao dùng gần hết thế kỷ 20 vào việc thu hẹp tầm với của Luật Gián Điệp khi bàn về việc báo chí xuất bản các tin mật.

Một số các trường hợp nổi tiếng nhất của quá khứ đó lại tương đồng đến kỳ lạ với vụ việc đáng giận dữ hiện tại. Năm 1971, Chính quyền Nixon đã cố gắng ngăn cản tờ New York Times và Washington Post đăng tải các báo cáo dựa trên dữ liệu lịch sử đánh dấu mật về cuộc chiến Việt Nam đang diễn ra. Tòa án Tối cao đã không cho phép chính quyền làm như vậy sau phán quyết 6-3 có lợi cho báo chí. Cái gọi là ý kiến Pentagon Papers đã không được ký, và mỗi thẩm phán viết một ý kiến riêng. Trong ý kiến được nhiều người trích dẫn, thẩm phán Potter Stewart đã viết ông đồng ý rằng việc công bố các bí mật trong lúc cuộc chiến đang diễn ra tại Việt Nam là gây tổn hại đến Hoa Kỳ. Nhưng điều đó chưa đủ, ông kết luận. “Chúng tôi đã được yêu cầu, rất đơn giản, là cần phải chặn việc xuất bản của 2 tờ báo những tài liệu mà bên Hành Pháp khẳng định là không nên được xuất bản, vì lợi ích quốc gia. Tôi tin rằng bên Hành Pháp đã có lý khi nói về một số tài liệu có liên quan. Nhưng tôi không thể nói rằng việc tiết lộ bất kỳ tài liệu nào trong số đó sẽ chắc chắn gây kết quả trực tiếp hay gián tiếp, và tổn hại không thể cứu vãn cho quốc gia, cho nhân dân“.

Kết luận của Stewart rằng đó là trách nhiệm của chính phủ, chứ không phải là trách nhiệm của báo chí, là phải giữ bí mật quốc gia – và để đúng đắn khi quyết định tài liệu bí mật nào cần phải giữ kín – có thể dễ dàng áp dụng cho vụ việc ngày hôm nay. Hitz cũng thấy những tiếng vọng từ quá khứ trong vụ việc này. Ông không tán thành việc tiết lộ tài liệu, nhưng nói rằng những thiệt hại rất thực tế đó không đủ để truy tố trong ánh sáng của Tu Chánh Án Thứ Nhất. “Tôi thực sự lo ngại về nó“, ông nói với Time. “Bạn phải chia sẻ thông tin tốt giữa các chính phủ và giữa các cơ quan tình báo nếu bạn sẽ muốn thắng trong cuộc chiến chống khủng bố. Và vụ việc này đương nhiên sẽ làm chậm các nỗ lực [chia sẻ thông tin] đó. Vụ tiết lộ sẽ làm cho (các cơ quan tình báo nước ngoài) giữ chặt hơn các thông tin họ có.

Trên thực tế, ông cho biết, Ngoại trưởng Hillary Clinton và những người khác đang bận rộn giải quyết hậu quả. “Các quan chức Mỹ đang làm việc thêm giờ để giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của vụ rò rỉ. Và dù vụ việc rất đáng xấu hổ, nó lại không đủ tiêu chuẩn (để truy tố),” ông nói.

Lieberman, về phần mình, nói Holder phải kết tội Assange, và để cho các thẩm phán giải quyết bất kỳ mảnh vỡ hiến pháp nào xảy ra sau đó. Tuy nhiên, Abrams cho biết đó là một con đường nguy hiểm. “Tôi muốn nói rằng những rủi ro tiềm năng lớn hơn lợi ích của việc truy tố. Tôi nghĩ, xét về bản năng, việc truy tố là hợp lý, và tôi không có ý chỉ trích chính quyền vì đã xem xét khả năng này một cách nghiêm túc. Nhưng xét cho cùng, nó sẽ tạo những tổn hại lớn hơn đến an ninh quốc gia, theo cách hiểu đúng, hơn là để sự việc qua đi.

Nếu Holder quyết định dù sao cũng phải theo đuổi vụ việc, ông ta có thể gặp nhiều trở ngại ngay trước mắt. Lúc này đây, Assange nằm ngoài phạm vi tài phán của Hoa Kỳ, và cả Abrams và Hitz nói rằng các nước Châu Âu, ngay cả những nước thân cận nhất với Hoa Kỳ, cũng sẽ cho biết các nước châu Âu, ngay cả những người thân thiện, sẽ nhìn một cách ngờ vực trước bất kỳ yêu cầu dẫn độ nào trông có vẻ mang bản chất chính trị.

Sửa đổi: Câu chuyện đã được sửa đổi để phản ánh một thực tế là Assange bác bỏ tuyên bố rằng WikiLeaks đã “bừa bãi” tung các tài liệu mật lên trang web của mình.

http://danluan.org/node/7253


Bạn cứ phịa ra một email hoặc tên nào đó để viết ý kiến. Comment của tất cả các bạn đọc sẽ được hiện ra.

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

 
%d bloggers like this: